“Çin dili üçün çinli müəllimlər dəvət edilməlidir”

“Çin dilinin ilkin mərhələdə tədrisi üçün mütləq hər tədris ilində Çindən 50-100 nəfər müəllimin dəvət olunması vacibdir. O, dünyanın çətin dillərindən biridir. Çin dili heroqliflərdən ibarətdir. Bu baxımdan, Çindən müəllimlər dəvət olunmalıdır ki, ilkin təcrübəni aşılaya bilsinlər”.

Bu sözləri "Yeni Sabah"a təhsil eksperti Etibar Əliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda Çin dili ilə bağlı mütəxəssis çox azdır:

“Sizə çox maraqlı bir fakt deyim. İngiltərənin təsir nazirliyi qərar qəbul etmişdi ki, hər il Çindən 100 riyaziyyat müəllimi dəvət olunsun və onlar öz təcrübələrini İngiltərədə bölüşsün. Bunu ona görə etmişdilər ki, çinli uşaqlar bütün riyaziyyat və informatika olimpiyadalarında birinci yer tutur. Əlbəttə, bu dilin xüsusiyyətlərindən də asılıdır.

Universitetlərdə Çin dili fakültəsi var. Səhv etmirəmsə, Bakı Dövlət Universitetində və Azərbaycan Dillər Universitetində aidiyyəti ixtisaslar mövcuddur. Ancaq onlar hansı dərəcədə pedaqoq hazırlaya bilirlər, bu barədə məlumatsızam. Çin dilinin ilkin mərhələdə tədrisi üçün mütləq hər tədris ilində Çin dili üzrə 50-100 nəfər müəllimin dəvət olunması vacibdir. O, dünyanın çətin dillərindən biridir. Çin dili heroqliflərdən ibarətdir. Bu baxımdan, Çindən müəllimlər dəvət olunmalıdır ki, ilkin təcrübəni aşılaya bilsinlər. Əks təqdirdə, bizim təhsil sistemində Çin dilinin öyrənilməsi yaxud proqramlara salınması çətin olar.

Eyni zamanda, bizim müəllimlərin Çində staj keçməsi çox vacibdir. Mən dəqiq bilmirəm, Çin-Azərbaycan dili lüğəti var yoxsa yox. Əgər yoxdursa, təcili olaraq, Çin-Azərbaycan dili lüğəti çap olunmalıdır. Bu da çox vacib məsələdir”.

Etibar Əliyev qeyd edib ki, hansısa şəxsin xarici dildə təhsil almasından qorxmaq lazım deyil:

“Hazırda rus dili bölmələrinin bağlanması ilə bağlı çoxsayılı fikirlər səsləndirilir. Ancaq məsələnin mahiyyətini çox vaxt bilmirlər. Məsələn, hazırda Çin dilindən bəhs edirik. Gəlin məntiqi olaraq əlaqələndirək. Mən kitab mağazalarında çoxcildlik Çin-Rus lüğəti görmüşəm. Yaxud siz Çin dilində hansısa ədəbiyyat axtarası olsanız ya ingilis, ya da rus müəlliflərin kitablarını tapacaqsınız. Valideynlərin uşaqlarına tədris dilini seçmək hüququ var. Onlar istəyirlər ki, uşaqları üçün əlçatan ədəbiyyatlar çox olsun.

Ədəbiyyat hansı dildə çoxdursa, valideynlər uşaqları üçün məhz həmin dili seçir. Hazırda ingilis, alman, fransız kimi dillər ortaya çıxandan sonra, rus dilinin tədris dairəsi çox sıxılıb. Buna baxmayaraq, ədəbiyyat, dərslik və kitablar baxımından rus dili intellektual funksiyasını qoruyub-saxlayır. İntellektin hansı dildə formalaşmasının əhəmiyyəti yoxdur.

Söhbət intellektdən, prototipdən gedir. Ona görə də hər hansı birinin xarici dildə təhsil almasından qorxmaq lazım deyil. Məsələn, indi belə dissertasiya yazan bütün alimlər 90 faiz rus dilində olan ədəbiyyatdan istifadə edirlər. Bizim öz dilimizdə çap olunan ədəbiyyat yox səviyyəsindədir. Bu baxımdan, vətəndaşların sərbəst seçim imkanlarını təhdid etmək doğru deyil”.

Xatırladaq ki, elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev VIII ADA Beynəlxalq Təhsil Konfransında çıxış edərkən deyib ki, məktəblərdə Çin dilinin tədris olunması müzakirə edilir.

Nazim Hacıyev