Çin Hindistan yaxınlaşması: Yeni güc mərkəzi yaradılır?

"Pekində keçiriləcək mərasimə Rusiya, Hindistan və Şimali Koreya liderləri gələcəklərini bildirsələr də, Çin də daxil olmaqla bu "dördlük” arasında hansısa bir blok və ya ittifaqın bünövrəsinin qoyulacağını ehtimal etmirəm”. 

Bunu Qaynarinfo-ya açıqlamasında politoloq Zərdüşt Əlizadə sentyabrın əvvəlində Çində keçiriləcək Yaponiya üzərində qələbənin 80 illik yubiley tədbirində Rusiya, Hindistan və Şimali Koreya kimi dövlətlərin liderlərinin də iştirak edəcəyi mərasimdən gözləntiləri şərh edərkən deyib.

Politoloq bildirib ki, Çində II Dünya müharibəsində Yaponiya üzərində qələbənin ildönümü qeyd ediləcək:

"Ona görə də tarixi hadisənin qeyd edildiyi həmin tədbirə Rusiya, Şimali Koreya, Hindistan kimi ölkələrin liderləri gəlsələr də belə, burada fövqəladə nəsə baş verməyəcək".

Ekspertin fikrincə, Pekin, Moskva, Nyu-Dehli və Pxenyan arasında hansısa bir birliyin yaranması ehtimalı aşağı səviyyədədir:

"Belə tədbirlərdən əvvəl hansısa ciddi siyasi proseslər, görüş və danışıqlar gedə, müqavilələr bağlana, ziddiyyətlər yarana və ya həll edilə bilər. Ola bilsin ki, bütün bunlar belə mərasim görüşləri ərəfəsində hansısa bir nöqtəyə gəlib çatsın. Ancaq Pekində keçiriləcək qələbənin ildönümü mərasimi fonunda dünya nəhənglərindən sayılan Hindistan, Rusiya, Şimali Koreya və Çin arasında hansısa bir blok və ya ittifaqın əsasının qoyulacağını zənn etmirəm. Tədbir diplomatik bir mərasimdir. Onun Çində qeyd edilməsi həmin ölkəyə böyük hörmətin olmasının nəticəsidir. Bu ölkə dünyanın ikinci böyük iqtisadi dövlətidir.Son illər Çin güclü elmi-texniki nailiyyətlərə imza atıb. Ona görə də sözügedən tədbir Pekində qeyd edilir. Amma həmin tədbir fonunda adı hallanan 4 ölkə arasında hansısa bir böyük yeni siyasi-hərbi blokun yaranmasının əlamətini görmürəm".

Ekspertin fikrincə, Pekinlə Nyu-Dehli arasında yaxınlaşmanın baş verməsinin günahkarı isə ABŞ prezidenti Donald Trampdır:

"Tramp Hindistana qarşı əsassız iddialarla çıxış etdi. Hindistandan tələb edirdi ki, Rusiyadan ucuz qiymətə neft almasın və öz sərhədlərini Amerika kənd təsərrüfatı məhsulları üçün açsın. Hindistanın baş naziri hər iki tələbi ölkənin suverenliyinə zərbə vurduğundan rədd etdi. Baş nazir Narendra Modinin əsas seçiciləri Hindistan kəndliləri, fermerləridir. Bu əsasda Hindistan sərhədlərini ABŞ-ın aqrar məhsulları üçün açsa yerli fermerlərin müflisləşməsinə bais olacaq və seçici bazasını da itirəcək. Odur ki, Trampın tələblərini rədd etdi. Nəticədə Hindistan ənənəvi rəqib Çinlə münasibətləri yaxşılaşdırmaq yolunu tutdu. Yəni Çinlə Hindistanın yaxınlaşması Trampın doğru olmayan siyasətinin nəticəsidir”. 

Qeyd edək ki, sentyabrın 3-də Pekində II Dünya müharibəsində və Yaponiya təcavüzünə qarşı Müqavimət Müharibəsində qələbənin 80 illiyi münasibətilə hərbi parad keçiriləcək. Tədbirə 26 ölkədən Rusiya, Hindistan, Şimali Koreya liderləri də daxil olmaqla 26-ya yaxın ölkə rəhbərləri dəvət edilib. 

Rüfət Sultan