D vitamini kimlər üçün xüsusilə vacibdir? 5 risk qrupu

D vitamini orqanizmdə sümük sağlamlığından immun sisteminin fəaliyyətinə qədər bir sıra mühüm proseslərdə iştirak edir. Lakin bu maddənin qəbulu ilə bağlı cəmiyyətdə hələ də müxtəlif fikirlər mövcuddur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, endokrinoloq Karin Amrayn D vitamini çatışmazlığı baxımından daha yüksək risk daşıyan qrupları açıqlayıb.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, D vitamini əslində hormonun xəbərçisi olan prohormondur. O, orqanizmdə aktiv steroid hormona – kalsitriola çevrilir və əsas funksiyalarından biri kalsium mübadiləsini tənzimləməkdir. D vitamini bağırsaqlarda kalsiumun sorulmasına və böyrəklər vasitəsilə xaric edilməsinə təsir göstərir.

D vitamini çatışmazlığı xüsusilə sümük sağlamlığı üçün problem yarada bilər. Uşaqlarda ağır çatışmazlıq raxitə və sümüklərin deformasiyasına səbəb ola bilər. Menopauza dövründə olan qadınlarda isə osteoporoz riski artdığı üçün sümük sağlamlığına daha çox diqqət yetirmək tövsiyə olunur.

D vitamini immun sistemi ilə də əlaqəlidir. Bununla yanaşı, mütəxəssis bu maddənin xərçəngdən qoruduğunu qəti şəkildə söyləməyin mümkün olmadığını bildirir. Mövcud məlumatlar bəzi hallarda artıq xərçəng diaqnozu qoyulmuş insanlarda D vitamini qəbulunun ölüm riskinin 10-15 faiz aşağı olması ilə əlaqə göstərə bilər, lakin bunun profilaktik təsiri barədə kifayət qədər sübut yoxdur.

Endokrinoloq D vitamini ilə diabet arasında da əlaqə olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, çatışmazlıq insulin müqaviməti və diabet riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər. Lakin bu sahədə daha geniş araşdırmalara ehtiyac var.

Kimlər risk qrupundadır?

Mütəxəssis D vitamini çatışmazlığı baxımından əsasən bu qruplara diqqət yetirməyi tövsiyə edir:

* gecə və növbəli işləyənlər;

* günəş işığına kifayət qədər məruz qalmayan və ya dərisini daim örtən insanlar;

* tünd dəriyə sahib şəxslər;

* hamilə qadınlar və yaşlı insanlar;

* diabet, prediabet, Kron xəstəliyi və xoralı kolit kimi xəstəlikləri olanlar.

Bəzi dərmanlar da D vitamininin orqanizm tərəfindən mənimsənilməsini azalda bilər.

D vitamini əsasən günəş işığının ultrabənövşəyi-B şüalarının təsiri altında orqanizmdə sintez olunur. Qida vasitəsilə isə yağlı balıqlar, yumurta və bəzi göbələk növlərindən əldə edilə bilər. Lakin adi qidalanma ilə kifayət qədər D vitamini almaq hər zaman mümkün olmur.

Çatışmazlığın əlamətləri isə çox vaxt özünü aydın göstərmir. Ağır hallarda yorğunluq və əzələ ağrıları müşahidə oluna bilər. Dəqiq qiymətləndirmə üçün qan analizində kalsidiol səviyyəsi yoxlanılır.

Mütəxəssis D vitamini preparatlarının həkim məsləhəti ilə qəbul edilməsini tövsiyə edir. Onun sözlərinə görə, gündəlik daha aşağı dozaların qəbulu adətən yüksək dozalı preparatlardan daha məqsədəuyğundur.

Eyni zamanda D vitaminini həddindən artıq qəbul etmək də təhlükəlidir. Maddə yağ toxumasında toplana bildiyindən uzun müddət yüksək dozada istifadə zəhərlənməyə səbəb ola bilər. Belə hallarda ürəkbulanma, iştahasızlıq, qarın spazmları və qusma, ağır vəziyyətlərdə isə şüur pozuntuları yarana bilər.

Endokrinoloq bildirir ki, D vitamini əlavələri sağlam həyat tərzini əvəz etmir. Balanslı qidalanma, fiziki aktivlik, kifayət qədər yuxu və stressin idarə olunması ümumi sağlamlığın əsas şərtləri olaraq qalır.

Aydın