“Dəhlizdə fırtına” Rusiya nəşrindən ilginc iddialar

“İzvestiya”: “Görünür, Bakı və Ankara bu varianta o qədər də razı deyillər...”
“ABŞ Ermənistanla Azərbaycan arasında olan Zəngəzur dəhlizini icarəyə götürməyə hazırdır. Əvvəlcə bu barədə məlumat yarırəsmi rejimdə dərc edilirdisə, indi danışıqlar faktını baş nazir Nikol Paşinyan təsdiqləyib. Mütəxəssislər bildirirlər ki, amerikalıların regionda görünməsi bütün mövcud təhlükəsizlik arxitekturasını dəyişə bilər”. Musavat.com xəbər verir ki, “İzvestiya” “Dəhlizdə Fırtına: Amerikalılar Cənubi Qafqaz uğrunda döyüşə başladılar” sərlövhəli məqalədə belə yazır.
Bildirilir ki, bu təklif barədə Ermənistanın baş naziri ilk dəfə iyulun 16-da keçirdiyi mətbuat konfransında danışıb. Nəşr yazır: “Danışıqlar faktını Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan təsdiqləyib və ABŞ-ın təklifinin fəal müzakirə olunduğunu bildirib. Biz bunda maraqlıyıq, lakin indiyədək bu məsələdə razılığa gəlməmişik. Belə bir razılaşma əldə oluna bilərmi? Bəli, ola bilər", - o vurğulayıb və əlavə edib ki, Amerika variantı hələ də əsas hesab edilsə də, digər ölkələrin də oxşar təşəbbüsləri müzakirə olunur. Paşinyan həmçinin bildirib ki, o, əsas kommunikasiyaların üçüncü tərəfə ötürülməsində heç bir risk görmür. Məsələn, Zvartnots hava limanının rəhbərliyi ekstraterritorialdır. Mən inanmıram ki, bu halda, Ermənistanın suverenliyi, yurisdiksiyası və ya ərazi bütövlüyü pozulsun. Bizim su təchizatı sistemimiz də ekstraterritorial idarə olunur", - o qeyd edib”.

“İzvestiya” amerikalıların layihədə mümkün iştirakına Bakı və Ankaranın hələ reaksiya vermədiyini yazır: “Görünür, hər iki paytaxt bu variantdan o qədər də razı deyil, çünki onlar yolda heç bir nəzarətin olmamasını ideal hesab edirlər. Eyni zamanda, üçüncü tərəfin iştirakı da onlar üçün məqbul görünür. Eyni zamanda, Ermənistan “Zəngəzur dəhlizi” layihəsindən ardıcıl olaraq imtina edərək, ekstraterritorial yolun yaradılmasının suverenlik prinsiplərini pozduğunu vurğulayır. Əvəzində onlar qonşularına paritet əsasda regionda bütün nəqliyyat kommunikasiyalarını blokdan çıxarmağı təklif edirlər. Baş nazir Nikol Paşinyan artıq bir neçə ildir ki, yolların keçdiyi ölkələr tərəfindən idarə olunacağını nəzərdə tutan “Dünyanın kəsişməsi” layihəsini reklam edir. Ötən ilin sonunda MDB ölkələrinin liderləri ilə görüşdə Paşinyan vurğulamışdı ki, İrəvan Azərbaycanı öz ərazisi vasitəsilə İranla eyni şərtlərlə nəqliyyat əlaqələri ilə təmin etməyə hazırdır, lakin indi söhbət hansısa yeni formatdan gedir”.
Ermənistan Tətbiqi Siyasət Araşdırmaları İnstitutunun elmi işçisi Sergey Melkonyan nəşrə deyib ki, Zəngəzur dəhlizi məsələsində Türkiyə və ABŞ-ın maraqları üst-üstə düşür: “Ankara Qafqazda və Mərkəzi Asiyada öz təsirini artırmaq istəyir, Vaşinqton isə Rusiya və İranın bu regionlarda mövqelərini zəiflətmək istəyir. Eyni zamanda, biz hələ Amerika təşəbbüsünün təfərrüatlarını bilmirik. Təsəvvür etmək çətindir ki, hansısa kommersiya şirkətinin gömrük və sərhəd nəzarəti funksiyalarını öz üzərinə götürməsi, təhlükəsizliyin monitorinqi ilə məşğul olmasıdır. Burada cavabdan daha çox suallar var. Amma qeyd edirəm ki, Ermənistanda sərhəd və sərhəd təhlükəsi ilə bağlı çətin vəziyyət var. Yarı blokada vəziyyəti qalmaqdadır, sülhü qorumaq vəzifəsi son dərəcə çətin görünür".

Qafqaz üzrə ekspert Artur Atayev isə deyib ki, İran və İsrail arasında “12 günlük müharibə”dən sonra regionda çox şey dəyişib: “Zəngəzur dəhlizinin yaradılmasının əsas rəqibi İran idi. Şimal sərhədində Azərbaycan və Türkiyə tandeminin güclənməsi ilə Tehran son dərəcə əlverişsiz vəziyyətdədir. Lakin İsraillə müharibə zamanı İslam Respublikası ciddi itkilər verdi və nəzərəçarpacaq dərəcədə zəiflədi. Görünür, dəhlizlə bağlı müzakirələrin yenidən başlamasının səbəblərindən biri də bu olub. Əgər Ermənistandan danışırıqsa, biz artıq dəfələrlə ölkə rəhbərliyinin mövqeyinin necə dəyişdiyini görmüşük. Nikol Paşinyan hakimiyyətə gəldikdən sonra Ermənistan Qarabağının qızğın tərəfdarı olub və hazırda bölgəni Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanıyır. Tamamilə mümkündür ki, başqa mövzularda da mövqe dəyişə bilər”.