Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

“Dekabr niyə hər il bu qədər tez gəlir?“ Psixoloqlardan açıqlama

“Dekabr niyə hər il bu qədər tez gəlir?“ Psixoloqlardan açıqlama

Icma.az bildirir, Moderator.az saytına əsaslanaraq.

"Beynimiz vaxtı necə aldadır və illəri niyə qısaldır..."

İlin bizə sürətlə keçmiş kimi görünməsi günlərin sayından yox, beynimizin topladığı unikal xatirələrin sıxlığından asılıdır. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "ScienceAlert" nəşri yazıb.

Məlum olur ki, beynimiz vaxtı təqvimlə deyil, yaşadığımız hadisələrin və emosiyaların zənginliyi ilə ölçür. Siz də 2025-ci ilin bir anın içində keçdiyini hiss edirsiniz? Alimlər bildirir ki, beynimizin daxilində real "saat" yoxdur. O, vaxtın keçməsini yalnız parlaq hadisələrin və güclü emosiyaların sayı ilə qiymətləndirir. Psixoloqların izahına görə, gündəlik rutin günlər sonsuz kimi görünür, amma illər göz açıb-yumunca bitir.

Beyin vaxtı necə "hesablayır"?

Əslində "vaxtın qavranılması" anlayışı tam dəqiq deyil. Çünki vaxt fiziki obyekt deyil - onu görmək, eşitmək və ya toxunmaq mümkün deyil. İşıq dalğaları, səs titrəyişləri və ya mexaniki təzyiq kimi beynin qeyd edə biləcəyi heç bir "vaxt siqnalı" mövcud deyil. Buna görə də beyin vaxtı birbaşa ölçmür, onu dolayı yolla təxmin edir. Saat mexanizminə bənzər şəkildə, dəyişiklikləri müşahidə edərək nəticə çıxarır. Amma adi saatlardan fərqli olaraq, beynin bərabər "tikləri" yoxdur. O, keçən müddəti hadisələrin sayı və intensivliyi ilə müəyyən edir.

Emosiyalarla dolu, aktiv bir zaman aralığı daha uzun kimi hiss olunur. Tədqiqatlar göstərir ki, məsələn, qısa müddətli, amma dəyişkən görüntü statik şəkildən daha uzun görünür. Elə buna görə də yol qəzası kimi ekstremal vəziyyətlərdə insanlar vaxtın yavaşladığını hiss edirlər. Təcrübələrdə iştirakçılar yüksək stres anlarını sonradan real vaxtdan xeyli uzun qiymətləndiriblər. Güclü emosiyalar diqqəti kəskin şəkildə artırır və beyin son dərəcə detallı xatirələr yaradır. Sonradan bu zəngin xatirələr analiz edilərkən, keçmiş vaxt olduğundan daha uzun görünür.

Vaxt doğrudanmı "uçur"?

Ayların hara yoxa çıxdığını anlamaq üçün vaxtın iki fərqli qavrayış formasını ayırd etmək vacibdir. Retrospektiv qavrayış - keçmişə baxıb vaxtı dəyərləndirdiyimiz an. Perspektiv qavrayış - vaxtın indi necə keçdiyini hiss etdiyimiz an. Məsələn, növbədə gözləmək və ya həkim otağında oturmaq sonsuz kimi görünür, sevdiyimiz işlə məşğul olanda isə vaxt hiss olunmadan keçir. Səbəb diqqətin fokusudur. Nə qədər çox vaxtın özünə diqqət yetirsək, o qədər yavaş keçirmiş kimi görünür. "Vaxt xoş olanda uçur" fikri əslində zövqdən çox yayınma ilə bağlıdır. Zehin məşğul olanda vaxtın keçdiyini hiss etmirik. Darıxmaq, daim saatı izləmək isə vaxtı süni şəkildə uzadır.

Niyə rutin illəri "udub aparır"?

"Günlər uzun, illər qısa" ifadəsinin kökü də buradadır. Yaş artdıqca bu hiss daha da güclənir. Uşaqlıq və gənclik dövrü yeniliklərlə zəngindir: ilk təcrübələr, ilk dönüş nöqtələri, böyük dəyişikliklər. Bu mərhələ çoxlu parlaq xatirələr yaradır və sonradan uzun bir dövr kimi xatırlanır. İllər keçdikcə gündəlik həyat avtomatikləşir. Məişət, iş, eyni marşrutlar emosional yükünü itirir. Günlər yavaş və yeknəsəq keçirmiş kimi hiss olunur. Amma məhz bu yeknəsəqlik zəif xatirələr yaradır. İl sonunda beyin geriyə baxanda kifayət qədər parlaq hadisə "tapmır" və nəticədə il qısa görünür. Elə buna görə də dekabrın gəldiyini anlayanda təəccüblənirik.

Vaxt hissini necə "yavaşlatmaq" olar?

Anın içində vaxtı yavaşlatmaq asandır, amma xoş deyil: darıxmaq, gözləmək, monoton prosesləri izləmək kifayətdir. Xatirələrdə vaxtın sıxılmaması isə daha çətin, amma mümkündür. Birinci yol - yaddaşı qorumaqdır: gündəlik yazmaq, fotolara baxmaq, yaşananları xatırlamaq. İkinci yol isə daha aktiv və zövqlüdür: həyatı yeni təcrübələrlə doldurmaq. Səyahətlər, kəşflər, qeyri-adi qərarlar və fərqli təcrübələr parlaq xatirələr yaradır və ili yaddaşda "uzadır". Belə olduqda daxili saatınız tamam başqa cür işləməyə başlayır.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:223
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 18 Dekabr 2025 15:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see318

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see299

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see291

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see284

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see274

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see266

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see259

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see259

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see252

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see251

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see246

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see237

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see233

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see231

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see231

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see227

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see218

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see212

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see208

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri