Demensiyadan qorunmağın sadə yolu

Yaş artdıqca yaddaş və digər koqnitiv funksiyalarda zəifləmə bir çox insanı narahat edir. Alimlər isə beyin sağlamlığının qorunmasında gündəlik həyat tərzinin, xüsusilə də fiziki aktivliyin mühüm rol oynaya biləcəyini bildirirlər.

Nevroloq və Nyu-York Universitetinin professoru Vendi Suzuki fiziki hərəkətin beyin fəaliyyətinə təsirini araşdıran alimlərdəndir. Onun sözlərinə görə, müntəzəm fiziki aktivlik yaşla bağlı koqnitiv zəifləmə riskinin azalması ilə əlaqələndirilir.

Tədqiqatçı xüsusilə “mavi zonalar” kimi tanınan regionların həyat tərzinə diqqət çəkir. Bu ərazilərdə insanların nisbətən uzun ömür sürməsi və yaşlılıq dövründə aktiv qalması ilə bağlı müxtəlif araşdırmalar aparılıb.

Beyin üçün hərəkət niyə vacibdir?

Suzukinin fikrincə, fiziki aktivliyin beyin üçün iki mühüm təsiri var. Birincisi, müntəzəm hərəkət stress və narahatlığın idarə olunmasına kömək edir. Uzunmüddətli stress isə beyin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilən amillərdən biri hesab olunur.

İkincisi, fiziki aktivlik diqqətin və bəzi koqnitiv funksiyaların dəstəklənməsinə kömək edə bilər. Buna görə də hərəkətli həyat tərzi yalnız ürək-damar sistemi və əzələlər üçün deyil, beyin sağlamlığı baxımından da əhəmiyyət daşıyır.

“Mavi zonalar”ın sakinlərinin həyat tərzində diqqət çəkən məqamlardan biri də gündəlik hərəkətin ayrıca idman proqramından daha çox həyatın təbii hissəsi olmasıdır. İnsanlar daha çox piyada hərəkət edir, fiziki iş görür və gün ərzində uzun müddət hərəkətsiz qalmırlar.

Heyvanlar üzərində aparılan araşdırmada maraqlı nəticə

Fiziki aktivliyin Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli mexanizmlərə mümkün təsiri də araşdırılır.

Materialda qeyd olunan laboratoriya təcrübəsində fiziki aktiv olan siçanlarda tau zülalı ilə əlaqəli yığıntıların səviyyəsinin 63 faiz azaldığı bildirilib. Tau zülalının anormal yığılması Alzheimer xəstəliyində müşahidə olunan dəyişikliklərdən biridir.

Lakin burada mühüm məqam var: bu nəticə heyvanlar üzərində aparılan təcrübəyə aiddir və eyni effektin insanlarda mütləq baş verəcəyini deməyə əsas vermir. İnsanlar üzərində daha geniş klinik araşdırmalara ehtiyac var.

“Mavi zonalar”ın sirri yalnız qidalanma deyil

Uzunömürlülüklə bağlı araşdırmalarda “mavi zonalar”ın həyat tərzi tez-tez nümunə kimi göstərilir. Bu insanların həyatında fiziki hərəkətlə yanaşı sosial əlaqələr, gündəlik fəaliyyət, qidalanma və stressin idarə olunması kimi çoxsaylı amillər də rol oynaya bilər.

Bu səbəbdən beyin sağlamlığı baxımından əsas mesaj yalnız “idman etmək” deyil, hərəkətli həyat tərzini gündəlik vərdişə çevirməkdir.

Mütəxəssislərin yanaşmasına görə, insanın gün ərzində daha çox yeriməsi, uzun müddət oturmaqdan fasilələr verməsi və öz yaşına və fiziki imkanlarına uyğun müntəzəm hərəkət etməsi ümumi sağlamlıq üçün faydalı ola bilər.

Demensiyanın qarşısını tam şəkildə alan və hər kəs üçün zəmanətli nəticə verən tək bir vərdiş yoxdur. Bununla belə, fiziki aktivliyin beyin və ümumi sağlamlıq üçün potensial faydaları müasir elmi araşdırmaların diqqətində olan istiqamətlərdəndir.

AzPost.az