Icma.az
close
up
RU
Dərdimizi kimə danışaq: Psixoloqa, yoxsa çatbotlara?

Dərdimizi kimə danışaq: Psixoloqa, yoxsa çatbotlara?

Icma.az, Qaynarinfo portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Google alqoritminə buraxmayın, xəbəri özünüz seçin!Xəbəri Google yox, siz seçin!Əlavə et

Bu gün süni intellekt insanların gündəlik həyatının müxtəlif sahələrində istifadə olunur. İnsanlar təkcə xəstəliklərlə bağlı məlumat almaq üçün deyil, psixoloji problemlərini bölüşmək, emosional dəstək görmək və şəxsi həyatları ilə bağlı məsləhətlər almaq üçün də çatbotlara müraciət edirlər. Bəzi hallarda bu vasitələr insanlara fikirlərini ifadə etməkdə və müvəqqəti rahatlıq tapmaqda kömək etsə də, onların peşəkar psixoloji dəstəyi əvəz edə biləcəyi sual doğurur.

Bəs insanın psixoloji problemlərini süni intellektlə bölüşməsi nə dərəcədə sağlam davranışdır? Süni intellekt depressiya, təşviş və digər psixoloji problemlərin əlamətlərini düzgün müəyyən edə bilərmi? Yanlış məsləhətlər hansı fəsadlara səbəb ola bilər?

Psixologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun sədri, psixoloq Elnur Rüstəmov mövzu ilə bağlı Qaynarinfo-ya açıqlamasında bildirib ki, insanın narahatlığını süni intellektlə bölüşməsi özlüyündə sağlam və ya qeyri-sağlam davranış hesab edilə bilməz. Burada əsas məsələ həmin vasitədən hansı məqsədlə istifadə olunması və verilən cavablara nə dərəcədə etibar edilməsidir.

Onun sözlərinə görə, çatbotlar bəzi hallarda insanlara fikirlərini toplamağa, yaşadıqları çətinliyi ifadə etməyə və mütəxəssisə verəcəkləri sualları müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər:

"İnsanın onu narahat edən məsələni süni intellektlə bölüşməsi özlüyündə sağlam və ya qeyri-sağlam davranış sayılmır. Burada əsas meyar insanın bu vasitədən nə məqsədlə istifadə etməsi və aldığı cavaba nə qədər etibar etməsidir. Bəzən insan yaxınlarına deməyə çəkindiyi bir məsələni yazıya daha rahat köçürür. Çatbot ona fikirlərini toplamaqda, yaşadığı çətinliyi sözlə ifadə etməkdə və mütəxəssisə hansı sualları verəcəyini müəyyənləşdirməkdə kömək edə bilər. Belə istifadə yardım axtarmağı asanlaşdıra bilər".

Süni intellekt psixoloji dəstəyi əvəz edə bilərmi?

Psixoloq qeyd edib ki, süni intellekt insanın özünü müvəqqəti olaraq daha yaxşı hiss etməsinə kömək edə bilər. Lakin peşəkar dəstəyə ehtiyacın olub-olmaması əlamətlərin müddətindən, ağırlığından və gündəlik həyata təsirindən asılıdır:

"Süni intellekt insanın özünü müvəqqəti olaraq daha yaxşı hiss etməsinə kömək edə bilər. Peşəkar dəstəyə ehtiyac isə əlamətlərin müddətindən, ağırlığından və gündəlik həyata təsirindən asılıdır. Tədqiqatlarda psixoloji dəstək üçün sınaqdan keçirilən bəzi rəqəmsal proqramların depressiya və təşviş əlamətlərini müəyyən qədər azaltdığı müşahidə olunub. Bu nəticəni gündəlik istifadə etdiyimiz bütün çatbotlara şamil etmək üçün əsas yoxdur. İnsan hər dəfə söhbətdən sonra bir qədər rahatlaşır, amma yuxusu, işi və münasibətləri əvvəlki kimi pozulursa, həmin rahatlıq mütəxəssisə müraciəti təxirə salmaq üçün əsas olmamalıdır".

Süni intellekt depressiya və təşvişi müəyyən edə bilərmi?

Elnur Rüstəmovun sözlərinə görə, süni intellekt insanın yazdığı mətnlərdə depressiya və təşvişlə əlaqəli ola biləcək ifadələri müəyyənləşdirə bilər. Ancaq bu, klinik qiymətləndirmə və diaqnoz demək deyil:

"Süni intellekt yazılan mətndə depressiya və ya təşvişlə əlaqəli ola biləcək ifadələri seçə bilər. Məsələn, insan uzun müddətdir əvvəllər zövq aldığı işlərə marağını itirdiyini və yuxusunun pozulduğunu yazırsa, sistem bu əlamətlərə diqqət çəkə bilər. Klinik qiymətləndirmədə isə mütəxəssis əlamətlərin nə vaxt başladığını, insanın həyatında həmin dövrdə nələrin baş verdiyini, gündəlik fəaliyyətinin necə dəyişdiyini və fiziki sağlamlıqla bağlı mümkün səbəbləri də araşdırır. Eyni əlamət fərqli səbəblərdən yarana bilər. Üstəlik, çatbot insanın paylaşdığı məlumatla işləyir. İnsanın deməyə çəkindiyi və ya əhəmiyyətsiz hesab edib qeyd etmədiyi bir detal mütəxəssisin qiymətləndirməsində həlledici ola bilər".

Yanlış məsləhət insanı hansı təhlükə ilə üz-üzə qoya bilər?

Psixoloq vurğulayıb ki, süni intellektin yanlış yönləndirməsi həm ciddi psixoloji problemlərin vaxtında aşkarlanmamasına, həm də insanın özünə əsassız diaqnoz qoymasına səbəb ola bilər:

"Yanlış məsləhətin fəsadı iki istiqamətdə üzə çıxa bilər. Sistem ciddi əlamətləri adi yorğunluq kimi izah edərsə, insan yardım almağı gecikdirə bilər. Əksinə, keçici bir çətinliyi qəti şəkildə depressiya kimi təqdim edərsə, insan özünə diaqnoz qoya və əlavə narahatlıq yaşaya bilər. Dərmanla bağlı qərarlarda və özünə zərər riski olan hallarda yanlış cavabın nəticələri daha ağır ola bilər. Belə vəziyyətlərdə vaxtında peşəkar yardım almaq vacibdir".

Süni intellektdən necə düzgün istifadə etmək olar?

Elnur Rüstəmov əlavə edib ki, süni intellektdən istifadə zamanı onun imkanlarını və məhdudiyyətlərini nəzərə almaq lazımdır. Onun fikrincə, çatbotun ən faydalı tərəflərindən biri insanın öz hisslərini ifadə etməsinə və mütəxəssisə müraciət üçün ilkin hazırlıq görməsinə kömək etməsidir:

"Bu cavabın hazırlanmasında da süni intellektdən mətnin qurulmasına və elmi mənbələrin nəzərdən keçirilməsinə kömək edən vasitə kimi istifadə olunub. Bu nümunə onun harada faydalı ola biləcəyini göstərir. İnsan chatbot qarşısında öz fikrini daha rahat ifadə edirsə, həmin söhbətdən mütəxəssisə nə demək istədiyini aydınlaşdırmaq üçün yararlana bilər. Bəzən süni intellektin ən faydalı rolu insanın kömək istəmək üçün ilk cümləsini qurmasına yardım etməkdir".

Günay İlqarqızı

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:111
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 19 Noyabr 2026 12:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see352

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see337

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see322

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see317

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see292

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see279

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see276

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see258

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see240

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see230

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see222

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see219

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see217

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see217

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see215

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see215

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see208

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see203

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri