Icma.az
close
up
RU
Doktorantlar elm dalınca niyə getmir?

Doktorantlar elm dalınca niyə getmir?

Icma.az, Cebheinfo portalına istinadən məlumat yayır.

Azərbaycanda elmi kadr hazırlığı və elmi fəaliyyət sahəsində müəyyən problemlər uzun müddətdir müzakirə olunur.

Xüsusilə doktorantura mərhələsində təhsil alan şəxslərin elmi fəaliyyətlərini davam etdirməsi və dissertasiya müdafiəsinə çatması məsələsi diqqət çəkir. Statistik göstəricilər isə bu sahədə ciddi fərqin olduğunu göstərir.

2025-ci ilin statistikası göstərir ki, doktoranturanı bitirən 707 nəfərdən yalnız 59-u dissertasiya müdafiə edib. Beləliklə, 648 nəfərin, yaxud məzunların 91,7 faizinin doktoranturanı dissertasiya müdafiəsi olmadan başa vurduğu qeydə alınıb.

Doktorantura mərhələsini başa vurmaqla dissertasiya müdafiəsi arasında belə böyük fərqin yaranmasının əsas səbəbləri nələrdir?

Mövzu ilə bağlı "Cebheinfo.az"- a açıqlamasında təhsil eksperti Afərim Seyidova bildirib ki, son dövlət doktoranturasını bitirənlərlə dissertasiya müdafiə edənlər arasındakı ciddi fərq elmi kadr hazırlığında müəyyən problemlərin olduğunu göstərir:

“Bu göstərici hazırda elmi kadr hazırlığı sistemində nəticəyönümlülük baxımından problemlərin mövcudluğuna diqqət çəkir. Bəzən düşünülür ki, doktorantın fəaliyyəti yalnız tədqiqat aparmaqla məhdudlaşır. Halbuki doktorantura təhsilinin müxtəlif mərhələləri, elmi seminarlar, tədqiqatın təqdim olunması, görülən işlərin qiymətləndirilməsi və dissertasiyanın müdafiəsinə qədər olan prosesin bütün mərhələləri bir-biri ilə əlaqəlidir. Xarici ölkələrin təcrübəsində də doktorantların tədqiqat fəaliyyətinə, elmi işlərinin keyfiyyətinə və əldə etdikləri nəticələrə ciddi tələblər qoyulur.

Əgər şəxs doktorantura mərhələsini başa vurduğu halda dissertasiyasını müdafiə edə bilmirsə, burada nəticəyönümlülük prinsipinin pozulmasından danışmaq mümkündür. Kurikulum nəticəyönümlü təhsili nəzərdə tutursa, doktorantura da təhsilin bir pilləsi olduğu üçün bu prinsipə uyğun qurulmalıdır. Burada əsas məsələ doktoranturanı neçə nəfərin bitirməsi deyil, həmin şəxslərin real elmi nəticə əldə etməsidir.

Doktoranturanın qəbulundan dissertasiyanın müdafiəsinə qədər olan müddətdə doktorantın hansı işləri gördüyü, tədqiqat prosesində nə qədər intensiv çalışdığı və hansı nəticələr əldə etdiyi əsas göstəricilərdən biri olmalıdır. Sənədləşmə və digər prosedurlar səbəbindən doktoranturanı bitirməklə dissertasiya müdafiəsinin eyni vaxtda baş verməməsi mümkündür. Lakin əsas diqqət bu müddət ərzində doktorantın elmə nə verdiyinə yönəlməlidir".

Onun sözlərinə görə, burada əsas məsələ kəmiyyət deyil, keyfiyyətdir:

“Doktoranturanı bitirən şəxsin əldə etdiyi uğur, elmi yenilik, elmə verdiyi töhfə, tədqiqatının plagiatdan uzaq olması və müdafiəyə qədər hansı işləri həyata keçirməsi qiymətləndirilməlidir. Əsas məqsəd real nəticəni görmək və doktoranturanın elmə hansı töhfəni verdiyini müəyyənləşdirməkdir. Eyni zamanda, yaranmış problemlərin yalnız doktorantın mənfi xüsusiyyətləri ilə əlaqələndirilməsi düzgün olmazdı.

Dissertasiya mövzusu seçildiyi andan etibarən elmi rəhbərin də bu prosesdə mühüm rolu var. Ola bilər ki, müəyyən hallarda elmi rəhbər doktoranta lazımi dəstəyi göstərməyib, tədqiqat mərhələsində onun fəaliyyəti vaxtında qiymətləndirilməyib və ya qarşılaşdığı problemlərin həllində ona kifayət qədər kömək edilməyib. Bu amillər də prosesin uzanmasına səbəb ola bilər”.

Ekspert qeyd edib ki, məsələnin psixoloji və sosial tərəfi də nəzərə alınmalıdır:

“Doktorantura müddətinin uzanması gənclər üçün müəyyən maddi və mənəvi çətinliklər yarada bilər. Maddi dəstəyin kifayət qədər olmaması, uzunmüddətli tədqiqat prosesinin yaratdığı yük və gələcəklə bağlı qeyri-müəyyənlik gənclərin motivasiyasına təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, gənclərin xaricə üz tutması və orada daha yaxşı iş, əməkhaqqı və inkişaf imkanlarının olduğunu düşünməsi də elmi kadr hazırlığında mövcud problemlərin göstəricilərindən biri kimi nəzərdən keçirilməlidir”.

Gülər Həsənli
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Doktorantlar Afərim Seyidova

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:181
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 05 Oktyabr 2026 13:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see373

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see335

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see293

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see269

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see266

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see257

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see246

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see239

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see238

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see225

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see219

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see217

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see214

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see211

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see210

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see206

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see206

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see200

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see199

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri