Icma.az
close
up
RU
Menu

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Donald Trampın masaya atdığı duel dəsmalını kim götürəcək? Rusiyamı, Çinmi?

Donald Trampın masaya atdığı duel dəsmalını kim götürəcək? Rusiyamı, Çinmi?

Icma.az bildirir, Hurriyyet portalına istinadən.

Donald Tramp Qrenlandiya, Kanada və Panama kanalını ilhaq etmək istəyindən danışarkən zarafat etmir. İlhaq açıqlaması ilə o, Amerika superqitəsini yaratmaq və Arktikada Rusiya ilə Çinə meydan oxumaq niyyətindədirmi?

Dünya Qrenlandiya, Kanada və Panama kanalını ABŞ-a birləşdirmək arzusunu bəyan edən ABŞ-ın 45-ci və 47-ci prezidenti Donald Trampın ilhaq təşəbbüslərini müzakirə etməkdə davam edir. Beynəlxalq ictimaiyyətin ilkin emosiyaları başa düşüləndir: Trampın sözləri cəfəngiyyat və uğursuz zarafat kimi qəbul edilib. Əslində isə Tramp bu haqda danışanda heç zarafat etmir.

Gəlin təfərrüatlara baxaq.

“Monro doktrinası” 1817-ci ildən 1825-ci ilə qədər vəzifədə olan beşinci Amerika prezidenti Ceyms Monronun şərəfinə adlandırılmışdır. Corc Vaşinqton, Con Adams, Tomas Cefferson və Ceyms Medisonla birlikdə o, Amerika dövlətinin beş “qurucu atasından” biri idi.

Monro Kontinental orduda müstəqillik müharibəsinin veteranı idi. Məhz onun səyləri ilə ABŞ-ın o vaxtkı ərazisini ikiqat artıraraq Luiziananı fransızlardan almaq mümkün oldu. O, həmçinin “Missuri Kompromisi”ni imzaladı və dövlət katibi Con Quincy Adams ilə birlikdə Floridanı İspaniyadan aldı.

Bununla belə, “Monro doktrinası”nın devizi ərazilərin ələ keçirilməsi yox, “Amerika amerikalılar üçün” idi. Onun mahiyyəti sadədir: öz maraqları kontekstində başqa ölkələrə fayda verməkdənsə diqqəti ABŞ-ın və onun əhalisinin maraqlarına yönəltmək. Trampın versiyasında bu, onun avropalı müttəfiqlərə dəstəyi məhdudlaşdırmaq, “demokratiyaya dəstəy”ə tonlarla vəsaitin axmasını  dayandırmaq və NATO-nun maliyyələşdirməsində iştirakını azaltmaq istəyində ifadə olunur.

Trampın amerikalı müttəfiqlərinə hərbi xərcləri ÜDM-in 5%-nə qədər artırmaq üçün verdiyi mesaj da bununla bağlıdır. Hələlik yalnız döyüşkən Polşa bununla tam razıdır. Bununla belə, Trampın digər müttəfiqlərini də “inandırmaq” üçün kifayət qədər alətləri var.

Onun Qrenlandiyanı ilhaq etmək və Kanadanı ABŞ-ın 51-ci ştatına çevirmək istəyi ilə bağlı açıqlamalarına gəlincə - təbii ki, bu, ilkin olaraq uğursuz zarafat kimi qəbul edilib. Lakin Trampın gücü ondadır ki, onu və onun sözlərini ciddi qəbul etməyənlər səhvlərinin əvəzini çox ağır ödədilər. Altı ay əvvəl çoxları əmin idi ki, Trampın Ağ Evə qayıtmaq şansı azdır. Bu gün o, bütün problemləri və çətinlikləri sözün əsl mənasında sındıraraq zirvədədir.

Trampın sözləri artıq kifayət qədər ciddi müzakirə olunur. Onlar Qrenlandiyanın özündə müzakirələrə və fərziyyələrə səbəb olub. Elə bu dəmdə “Overton pəncərəsi” dərhal açılmağa başladı: formal olaraq Danimarkaya tabe olan Qrenlandiyanın yerli administrasiyası ABŞ-a qatılmanın əleyhinə olduğunu, lakin onun Avropa “metropolisindən” də müstəqil olmasının tərəfdarı olduğunu bildirdi. Buna görə də, altı ay və ya bir ildən sonra Qrenlandiyanın ABŞ-a daxil olması məsələsi daha ciddi konturlar alsa, heç kim təəccüblənməməlidir.

Xatırladaq ki, Qrenlandiya 1953-cü ildən Danimarkanın müstəmləkəsi olub, sonradan özünü idarə edən əraziyə çevrilib və 2009-cu ildən səsvermə yolu ilə müstəqilliyini elan etmək hüququ alıb. Səsvermənin Vaşinqtonun nəzarəti altında keçirilməsini təmin etmək üçün Birləşmiş Ştatların kifayət qədər gücü və resursları var. Elə isə bu zaman ilhaq məsələsi kütləvi amerikapərəst hərəkatın təşkili və referendum yolu ilə gerçəkləşə bilər. Görünür, bu, ABŞ-ın bütün dünyada həyata keçirdiyi çoxsaylı “rəngli inqilablar”dan xeyli asan və daha ucuz başa gələcək.

Bununla belə, hərbi yol da istisna deyil. Qrenlandiya ərazisində artıq bir neçə ABŞ hərbi bazası yerləşir.

Donald Trampın oğlu kiçik Donald Tramp bu yaxınlarda atasının təşəbbüsü ilə bağlı müzakirələr fonunda Qrenlandiyaya səfər edib. Yeri gəlmişkən, Tramp Qrenlandiyanı almaq fikrini birinci müddətinin sonunda dilə gətirmişdi. Lakin sonra buludlar Respublikaçılardan qisas almaq istəyən Demokratlar və Trampın sonradan əsl müharibəyə girdiyi ABŞ-ın “deep state-dərin dövləti” simasında  onun üzərində toplandı.

Kiçik Tramp rəsmi olmasa da, təmtəraqla qarşılandı. Hava limanında bir qrup Danimarka sakini onu ümidverici işarələrlə qarşılayıb. Daha sonra xəbər yayıldı ki, həmin sakinləri qarşılanma mənzərəsi xətrinə təşkilatlanmış şəkildə oraya gətiriblər. Ancaq bu qarşılanma mənzərəsi şəklin özünü təkzib etmir. Və zəruri mənzərə, o cümlədən sosioloji müstəvidə formalaşdırılacaq.

Amerikanın “Patriot Polling” qeyri-hökumət təşkilatının məlumatına görə, guya Qrenlandiya əhalisinin yarısından çoxu adanın Amerikaya birləşməsini dəstəkləyir. İddialara görə, Qrenlandiyanın ABŞ-ın tərkibinə daxil olması fikri respondentlərin 57,3%-i tərəfindən bəyənilib, respondentlərin 37,4%-i isə bunun əleyhinə olub. Qalanları qərarsız qalıb. Amma sıravi əhalisinin əksəriyyətinin fikri kimi maraqlandırır?

Qrenlandiyanın Trampa nə üçün lazım olduğunu təxmin etmək çətin deyil. Bu adanın alınması (dövlət kimi olmasa belə, ərazi kimi), eləcə də Kanadanın ilhaqı (bu da hələlik tam cəfəngiyat kimi görünür) Birləşmiş Ştatların superkontinentə çevrilməsini mümkün edəcək. Həm də Vaşinqtonun Arktikada təsirini əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirəcək.

Məhz Arktika 21-ci əsrdə fövqəldövlətlərin əsas “döyüş meydanı” adlandırılır. Burada ABŞ, Rusiya və Çinin maraqları kəsişir. Şimala çıxışı olan super qitənin yaradılması Vaşinqtona Moskvanın böyük önəm verdiyi Şimal dəniz marşrutunu daha güclü şəkildə təhdid etməyə imkan verəcək. Bu həm də Çin mallarının Avropaya daşınması üçün böyük tranzit marşrutudur.

Kanadaya gəlincə, orada artıq kifayət qədər güclü amerikapərəst hərəkat var. Və Tramp Kanadanın 51-ci ştat kimi daxil olmasının ölkədə vergilərin əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmasına və Kanada biznesini soyub-talayan gömrük rüsumlarının aradan qaldırılmasına imkan yaradacağını deyəndə də zarafat etmir.

Bununla belə, yuxarıda göstərilənlərin hamısı Trampın dövründə mütləq baş verməyəcək. Onun artıq 79 yaşı var, amma hələ dörd prezidentlik ili qalıb. Ancaq bu hadisələr ondan sonra yeni vitse-prezident, gənc və son dərəcə nüfuzlu Trampçı Cey Vensin iki müddətlik ardarda president seçildiyi təqdirdə gerçəkləşə bilər. Onun komandaya daxil olmasının səbəblərindən biri də öz seçilmək potensialı idi. Cey Vens yeni, gənc Respublikaçı prezident ola bilər. Xüsusən də Tramp prezident kimi ciddi uğur qazanarsa…respublikaçı varis qismində…

Amerikanın nüfuzlu “Bloomberg” qəzetinin köşə yazarı Hal Brands kimi məşhur Qərb analitikləri artıq Trampın təşəbbüsünün ciddiyə alınmalı olduğunu yazır. Deməli, Trampın fikrinə gülənlər yanılırlar.

Rusiya üçün bunlar duel arenasına atılmış yeni meydan oxumadır, xüsusən də ona görə ki, Ukraynada davam edən hərbi əməliyyatlar fonunda Kreml istəsə də, istəməsə də bu və ya digər şəkildə ABŞ-ın atdığı “duel simvolu”na cavab verməli olacaq. Bununla belə, Ukrayna Tramp üçün prioritet deyil; ABŞ üçün əsl problem Çindir. Ukrayna Moskvanı tələyə salmaq üçün ye midi. Və burada Moskva hər iki tərəf arasındakı ziddiyyətlər üzərində oynamalı olacaq. Görək şikar kim olacaq – Moskvamı, Pekinmi?

Ülviyyə, Hurriyyet.az

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:192
embedMənbə:https://hurriyyet.az
archiveBu xəbər 14 Yanvar 2025 13:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see284

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see280

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see277

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see270

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see260

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see256

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see236

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see227

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see224

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see219

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see213

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see212

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see209

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see209

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see207

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see204

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see197

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see194

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see183

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri