Icma.az
close
up
RU
Dözümsüz gənclər necə yetişdirilir?

Dözümsüz gənclər necə yetişdirilir?

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Son günlər sosial şəbəkələrdə müzakirə obyekti yoldaşının cehizi geri qaytarıldığı üçün canına qıyan bəydir.

Qaynana-gəlin münasibəti, iki qadın arasındakı intriqalar ilk deyil. İnsanlığın yarandığı gündən var bu mövzu. Hələlik bilinən ilk sivilizasiyalardan şumerlərdə belə gəlin-qaynana münasibətinə toxunulub. Məşhur dastan qəhrəmanımız Dədə Qorqud "gəlinə ayıran demədim mən Dədə Qorqud” deyə şikayətlənir. 

Qaynana oğlunu, gəlin həyat yoldaşını paylaşmaq istəməyəndə ortaya belə mənzərələr çox çıxır. Yəni, bu ilk deyil. Lakin övladın anası və yoldaşı arasında qalmağa əsəbinin dözməyib özünü öldürməsi ciddi məsələdir.

Burada cəmiyyətin çox ciddi bir problemi ilə qarşılıaşırıq: Tərbiyə... Biz övladlarımızı necə böyüdürük?! Əlbəbək, gülbəbək. İndi analar görürəm, körpələrinə kimsə gülümsəyəndə qaşqabaq tökürlər. Birisi toxunsa, xoş rəftar göstərsə əsəbləşirlər. Kimsə təcrübəli birisi analıq ilə bağlı bir göstəriş versə, dərhal aqressivləşirlər.

Səbəbi anaların qısqanclıqları. Uşaqlarının onlara əmanət deyil, sanki mülk kimi verildiyini düşünmələridir (Çox cahilcə bir düşüncədir, ama zəmanəmizin gerçəyidir təəssüf ki). Müasir analar nədənsə, özləri ən doğrusunu bilir, ən gözəlini edirmiş kimi bir inanca sahibdirlər. Belə analar uşaqlarının əvəzinə yaşayır.

Yəni, uşaq yeməyini belə özü yeyə bilmir. Beş yaşında uşağın arxasınca əlində qaşıq qaçan analar var. O uşaq o yeməkdən nə anlayır görəsən? Doğrusu, mən də uşaq olsam, valideynlərimi şantaj etmək üçün mənim də əlimdə fürsət olsa vallahi mən də qaçaram ki, valideynim yaxalasın, bir qaşıq yeməyi yedirsin.

Sonra o biri qaşıqda yenə... Ana tanıyıram, 14 yaşlı oğlunu insan içində döyə-döyə çimizdirməyə apardı. Özü çimizdirdi. İndi bu oğlanın gələcəyini təsəvvür edirsinizmi? Özgüvənsiz, passiv-aqressiv bir gənc. Anası belə olsa oğlunun məhrəminə sayğı göstərməlidir ki, o uşaq özünü güvənli hiss etsin. Hələ insan içində uşağın heysiyyətinə toxunacaq davranışlar... Sonra nə oldu bilirsinizmi? O uşaq, ilk fürsətdə anasına qarşı gələcək bir sahə tapdı: Oxumadı. Anasına qarşı meydan oxuya biləcəyi tək sahə təhsil idi və uşaq bunu bilirdi. Yəni, əslində, biz uşaqlarımıza nələr edirik, görürsünüzmü? 

Müasir dövrümüzdə uşaq özü haqqında heç nəyə özü qərar verə bilmir. Hər şeyə ana qərar verir, ana edir. Uşağın nə zaman acdığını, üşüyüdüyünü ana müəyyənləşdirir. Uşağın nə yeməsinə belə ana qərar verir. Bir ana tanıyıram, oğlu həyətdə oynayarkən qonşunun uşağı ilə dalaşanda döyülmüşdü. Ana gəldi qonşunun uşağını cəzalandırdı. Halbuki ana uşağına açıqca başa salmalı idi ki, başının çarəsinə baxmağı öyrən, axı sən gələcəkdə ailə başçısı olacaqsan.

Təəssüf ki, ana uşağının əlindən özünü qorumaq imkanını aldı. Uşağının bərkə-boşa düşməsinə imkan vermədi. Məsələni özü həll etdi. Evin işlərində, çölün işlərində analar izin vermir uşaqlarının əziyyət çəkməsinə. "Mən çəkərəm bütün əziyyəti, qoy uşağım rahat olsun” deyən analar bilmirlər ki, cəmiyyətə zəif, dözümsüz övlad yetişdirirlər. Halbuki valideyn insana niyə verilir? Övlad böyüdüyü zaman, büdrədikcə, yanlış elədikcə valideyni dəstək olsun. Daha valideyn uşağını pəmbə fanusun içində böyütsün deyilmir. Əvvəllər analar on uşaq böyüdürdü, heç yorulmurdu. İndi necə olursa, bir uşaqla, iki uşaqla analar tükənir, depressiyalara girir, öhdəsindən gəlməkdə çətinlik çəkir? Cavabı yuxarıda verilib: Çünki analar uşaqlarının yerinə yaşayır. Uşağının bütün yükünü öz üzərinə çəkir və uşağın iradəsinin möhkəmlənməsinə, xarakterinin formalaşmasına maneə olur. Nəticədə uşaq böyüyür, gənc oğlan olur, aşiq olur və ilk dəfə bir qıza açılır. Qız oğlanın duyğularına qarşılıq verməyəndə oğlan travma alır, bunun öhdəsindən gələ bilmir, bəzən yanlış davranışlar etməyə başlayır. Ya bir daha hər hansı bir qız ilə münasibət qurmaqdan çəkinir, ya da dayaz, duyğusuz münasibətlər qurmağa başlayır. Digər tərəfdən də oğlan anasının "buxov”undan qurtulub özünə yeni bir qadını buxov olaraq tapır, onun yönləndirməsi ilə həyatını davam etdirir. Vəziyyət ağırdır. Atalarımız boşun deməyib: "iş insanın cövhəridir”, "adamın başına nə gəlir boşluqdan gəlir”, "təmbəl olanı Allah da sevməz”. Uşaqların "rahat” həyat sürməsi üçün valideynlər oxumağın şərt olduğunu düşünürlər. Bu olduqca yanlış düşüncədir. Elə bu yanlış düşüncəyə görə neçə abituriyent kəsildiyi üçün intihar edib. Oxumaq lazımdır, ama vacib deyil. Əvvəla hər kəs oxumalıdır deyə bir qanun yoxdur. Oxumadan çalışıb ailəsini gül kimi dolandıranlar var. Madam ki, uşağının ağıllı, savadlı, oxumuş birisi olmasını istəyir o zaman valideyn bəzi qaydalara əməl edəcək: Birincisi, uşağının ən vacib ehtiyacını oynamaq, əylənmək, həyatı yaşamaq imkanlarını əlindən almayacaq. İkincisi, uşağı zəhmətə öyrədəcək. Zəhmətin insan beyni üzərindəki təsirini inkar etmək mümkün deyil.

Bu yaxınlarda Harvard universitetinin bir araşdırmasını oxudum: zəhməti tanıyan uşağın beyni ilə tanımayan uşağın beyni arasında ciddi fərq var imiş. Həmçinin zəhməti tanıyan uşağın həyata, hadisələrə baxa bilmək qabiliyyəti də daha fərqlidir. Övladımızı sevmək doğrudur, ancaq sevgi adı altında bütün eqomuzu onun üzərində sınamaq heç doğru deyil. Uşaqlar bizə əmanətdir, onlar bizim mülkümüz deyil. Sevmək, tərbiyə etmək bizim borcumuzdur. İdarə etmək, özümüzdən asılı etmək ağır faciələrə aparıb çıxara bilir. Uşaq tərbiyəsinin ən gözəl formasını folklorumuzda axtarıb tapmaq mümkündür. Bu barədə gələn dəfələrdə ətraflı danışarıq. 

Valideyn olaraq bir vəzifəmiz var: Övladımıza dəstək olmaq. Bunu unutmayaq, bunu nə zaman unutsaq, qapılarımızı faiəyə də açmış olarıq. 


Aynur Qəzənfərqızı, 

Folklorşünas alim

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:154
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 29 İyul 2025 12:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see306

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see298

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see263

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see246

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see245

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see242

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see235

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see228

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see228

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see221

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see204

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see203

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see202

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see201

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see196

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see195

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see193

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see187

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see185

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri