Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Dünya Bankı Xəzərin biomüxtəlifliyini himayə edir

Dünya Bankı Xəzərin biomüxtəlifliyini himayə edir

Icma.az xəbər verir, Xalq qazeti saytına əsaslanaraq.

Dünya Bankı “Xəzər dənizinin ekosisteminin bərpası: çirklənmənin idarə olunması və bioloji müxtəlifliyin qorunması sahəsində potensialın yaradılması” genişmiqyaslı ekoloji təşəbbüsünün maliyyələşdirilməsini təsdiqləyib. Qurumdan verilən məlumata əsasən, Azərbaycan və Mərkəzi Asiyanın iki ölkəsinin iştirakı ilə həyata keçiriləcək layihə Xəzər dənizində çirklənmə ilə mübarizə və bioloji müxtəlifliyin qorunması sahəsində regional əməkdaşlığın gücləndirilməsinə yönəlib.

Qlobal Ekoloji Fond icraedici qurumlar qismində Dünya Bankına və BMT-nin Ətraf Mühit Proqramına 11 milyard 740 milyon ABŞ dolları həcmində qrant ayırır. Vəsaitlər Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistanda layihənin həyata keçirilməsini təmin edəcək.

Dünya Bankı, həmçinin 8 milyard 240 milyon dollar dəyərində ayrıca layihəni Direktorlar Şurasının müzakirəsinə çıxarmağı planlaşdırır. Sözügedən layihənin icraedici agenti qismində isə BMT-nin Layihə Xidmətləri İdarəsi çıxış edəcək. Bundan əlavə, layihənin hazırlanması məqsədilə BMT-nin Layihə Xidmətləri Ofisinə 183 min dollar həcmində qrant ayrılacaq. Həmin vəsait isə ekoloji və sosial qoruyucu mexanizmlərin hazırlanması, eləcə də iştirakçı ölkələr arasında qarşılıqlı fəaliyyətin koordinasiyanın gücləndirilməsi üçün istifadə olunacaq.

Qeyd edək ki, təşəbbüsün əsas məqsədi Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistanın institusional potensialını gücləndirməklə region ölkələrinə çirklənmənin idarə olunması mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi və bioloji müxtəlifliyin qorunması tədbirlərinin genişləndirilməsi istiqamətində dəstək verməkdir. Layihə, həmçinin dövlətlərin Tehran Konvensiyası və onunla əlaqəli protokollar üzrə öhdəliklərinin icrasına yönəlmiş mövcud səyləri tamamlayır.

Layihənin strukturu üç əsas komponentdən ibarətdir. Maliyyələşdirmə çərçivəsində çirklənmənin idarə olunmasına, eləcə də xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri sisteminin inkişafı istiqamətlərinin hər birinə müvafiq olaraq nin 3,9 milyon dollar, layihənin idarə olunmasına isə 443,12 min dollar vəsaitin ayrılması nəzərdə tutulur.

Yeri gəlmişkən, dünyanın ən böyük qapalı su hövzəsi olan Xəzər dənizi yüksək endemikliyə malik unikal ekosistemdir. Təkcə onu qeyd etmək kifayətdir ki, Xəzər dənizi hövzəsində, çaylar da daxil olmaqla, 153 balıq növü var ki, bunların 81-i endemikdir. Eyni zamanda, dünyadakı nərə balıqları ehtiyatının 80 faizi burada cəmləşib. Xəzər suitisi isə dənizin yeganə məməli növüdür.

Son illər bu nadir su hövzəsinin bioloji müxtəlifliyi çoxsaylı təhdidlərlə üz-üzə qalıb. Belə ki, iqlim dəyişikliyi ilə əlaqədar suyun azalması dəniz səviyyəsinin enməsinə səbə olub ki, bu da ekosistemi dayanıqsız edir. Xəzərin biomüxtəlifliyinə ən böyük təhlükə isə sənaye və tullantı suları və neftlə çirklənmə səbəbindən yaranıb. Bununla yanaşı, nərə balıqlarının qanunsuz ovu səbəbindən ehtiyatlar kəskin azalıb. Yeri gəlmişkən, hazırda nərəkimilərin ehtiyatı kəskin şəkildə azaldığı üçün onların sənaye ovu qadağan edilib və ehtiyatlarının bərpası üçün tədbirlər görülür…

Rövşən ABBASOV,
coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru

Məlum olduğu kimi, Xəzər dənizi artıq uzun onilliklərdir ki, ciddi ekoloji problemlərlə üz-üzədir. Bu vəziyyətin əsas səbəblərindən biri Xəzər hövzəsində yerləşən ölkələr tərəfindən dənizə axıdılan çirkab və sənaye sularıdır. Bu istiqamətdə müxtəlif statistik göstəricilər mövcuddur.

Mövcud rəqəmlər və aparılan müasir tədqiqatlar göstərir ki, Xəzər dənizi kifayət qədər çirklənmiş su hövzəsidir. Bu hal isə birbaşa və dolayı yollarla biomüxtəlifliyə mənfi təsir göstərir. Bununla yanaşı, dənizin müəyyən ərazilərində aparılan həddindən artıq balıq ovu da biomüxtəlifliyin azalmasına ciddi təsir edən amillərdəndir.

Qeyd olunan layihənin əsas iki istiqaməti mövcuddur: Xəzər dənizində çirklənmənin azaldılması və biomüxtəlifliyin qorunması. Çirklənmənin azaldılması məqsədilə monitorinq sisteminin gücləndirilməsi nəzərdə tutulur. Bu çərçivədə sahil zonalarından dənizə daxil olan çirkləndirici axınların qarşısının alınması, onların müvafiq sutəmizləyici qurğulara yönləndirilməsi planlaşdırılır.

Azərbaycanda bu problemin daha çox Abşeron yarımadası ilə bağlı olduğu nəzərə alınaraq əsas tədbirlər də məhz sözügedən istiqamətdə həyata keçiriləcək. Eyni zamanda, Bakı şəhərində tullantı sularının idarə olunması ilə bağlı xüsusi Dövlət Proqramı icra olunur.

Tullantı, yağış və digər axıntı sularının düzgün idarə olunması bu prosesin mühüm tərkib hissəsidir. Biomüxtəlifliyin qorunmasına gəldikdə isə, Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistanda hər ölkə üzrə bir olmaqla üç dəniz qorunan ərazisinin yaradılması planlaşdırılır. Bu təşəbbüs həmin ölkələr üçün ilk dəniz qorunan ərazilərinin formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu məqsədlə Azərbaycanda Abşeron Milli Parkının ərazisinin genişləndirilməsi nəzərdə tutulur. Ümumilikdə isə, layihənin həyata keçirilməsi Xəzər dənizinin ekoloji vəziyyətinin yaxşılaşacağına, çirklənmənin azalacağına və biomüxtəlifliyin qorunmasına mühüm töhfə veriləcəyi gözlənilir.

Mirbağır YAQUBZADƏ
XQ

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:140
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 14 Aprel 2026 11:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see266

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see261

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see237

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see235

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see220

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see212

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see211

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see211

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see209

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see206

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see205

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see204

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see203

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see176

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see174

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri