Dünya pərvanətək Azərbaycanın işığına fırlanır

Azərbaycanın mavi Xəzəri, ağbaşlı Kəpəz zirvəsi, incə, zümrüd Araz vadisi, hüdudsuz düzənlikləri, eninə uzanan həmişəyaşıl meşələri, bol balıqlı iti axan çayları, ən gözəli mirvari gözlü Göygöl olan mavi gölləri var. Bu əsrarəngiz diyarda Yer kürəsinin iqlim qurşaqları - subtropik meşələrdən tutmuş daimi qar və buzlaqlara qədər hamısı var. Təbiət öz nemətlərini bu torpağa əsirgəmədən vermişdir. Azərbaycanın ən böyük sərvəti onun torpaqlarının təkində yerləşmişdir. Bu barədə qədim yunan coğrafiyaçısı Strabon belə yazmışdır: “Bu, torpağın təkindəki gizli quyu anbarlarda daldalanmış, özünügizlətmiş ecazkar qaynar yağ - neft idi.” Bu günlərdə Bakının neft mədənləri bütün dünyada məşhurdur. Azərbaycan nefti emal edilərək ondan dərmandan tutmuş benzinə qədər yüzlərlə qiymətli məhsul alınır. Yəqin ki, torpağının təkində yanan qaynar yağ - neft olduğuna və şölələnib yandığına görə Azərbaycanı qədimdən bəri Odlar yurdu adlandırmışlar.

Azərbaycan hazırda neft resursları ilə yanaşı, qaz tədarükü sayəsində Avropanın və digər region ölkələrinin etibarlı sadiq tərəfdaşına çevrilib. Qaz nəqlinin ana arteriyası olan Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi Azərbaycanın enerji diplomatiyasının ən uğurlu nümunələrindən biridir. Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən siyasəti nəticəsində həyata keçirilən bu layihə ölkəmizin dünya ölkələrinin enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynamasını təmin edib. Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 11-ci və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 3-cü iclasında - “Cənub Qaz Dəhlizinin uğurlu istismarı, inkişafında tərəqqi və növbəti addımlar” və “Yaşıl enerji layihələri və yaşıl enerji dəhlizləri” üzrə plenar sessiyalarla davam edib. Məşvərət Şurası çərçivəsində Azərbaycan, Türkiyə, Gürcüstan və Bolqarıstan arasında yaşıl enerjinin ötürülməsi və ticarəti üzrə İkinci Nazirlər Görüşü, Xəzər-Qara Dəniz-Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi üzrə qeyri-rəsmi Rəhbər Komitə/Nazirlər Görüşü və Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında dənizdə külək enerjisinin inkişafı üzrə dəyirmi masa da keçirilib. Toplantılarda müvafiq dövlət qurumlarının və müxtəlif ölkələrin nümayəndələri, xarici ölkələrin Azərbaycandakı diplomatik nümayəndəliklərinin başçıları, enerji sahəsində fəaliyyət göstərən nüfuzlu şirkətlərin rəhbərləri, eləcə də tanınmış biznes icmasının bir araya gələrək səmərəli görüşlər keçirməsi, faydalı müzakirələr aparması əməkdaşlığın yeni yollarının müəyyən edilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Enerji sənayesində çalışan, sərmayələr xərcləyən nəhəng şirkətlərin nümayəndələrinin əhəmiyyətli təklifləri isə dünya miqyasında enerji təhlükəsizliyinin daha da möhkəmləndirilməsinə töhfə verir.

Azərbaycan neft-qazla yanaşı, alternativ enerji siyasətini də genişləndirir. Yaşıl enerji ailəsinin üzvlərinin iclasda böyük bir investorlar qrupunda təmsil olunması Azərbaycanın bərpaolunan enerji sektoruna marağını əks etdirməklə, yeni layihələrə yol açır. Belə ki, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ), Səudiyyə Ərəbistanı, Çin, Türkiyə və digər ölkələrin sənaye və qabaqcıl texnologiyalar üzrə tanınmış şirkətlərinin Bakı iclasında yer alması yaşıl enerjinin aktuallığını və gündəmdə ön plana çıxaraq yeni beynəlxalq platformaya çevrildiyini göstərir. Ölkəmiz yaşıl enerji sahəsində böyük potensiala malikdir. Yaşıl enerjinin yeni trayektoriyası olan işğaldan azad edilmiş Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun ekosisteminin bərpası da nikbin perspektiv vəd edir. Mövcud dəyərləndirmələrə əsasən, Qarabağ və Şərqi-Zəngəzurda hidroenerji, külək və Günəş enerjisi, termal su mənbələrinin həcmi ölkə üzrə resursların təxminən 30-40 faizini təşkil edir. Həmin iqtisadi rayonlarda enerji gücünün həcmləri 7200 MVt-dan artıq qiymətləndirilir. Təkcə Laçın və Kəlbəcərin dağlıq ərazilərində külək enerjisinin 2000 MVt həcmində texniki potensialının olduğu proqnozlaşdırılır. Hidroenerji ehtiyatlarına görə Tərtərçay, Həkəri çayı və bu çayların qolları əsas resurs mənbələri hesab olunur. İndiyə qədər bu ərazilərdə 10 ədəd kiçik su elektrik stansiyası inşa edilərək istifadəyə verilib, digər hidrogen infrastrukturlarının yaradılması işləri davam etdirilir.

Səfa Ağayev
YAP İmişli rayon təşkilatının sədri