Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Dünyada ekstrem quraqlıqlar daha tez tez və şiddətli olacaq TƏDQİQAT

Dünyada ekstrem quraqlıqlar daha tez tez və şiddətli olacaq TƏDQİQAT

Icma.az, Qaynarinfo saytına istinadən bildirir.

Davamlı illik quraqlıqların qlobal istiləşmə ilə daha da artacağı barədə xəbərdarlıq edilib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu, İsveçrə Meşə, Qar və Landşaft Tədqiqatları Federal İnstitutunun və Avstriya Elm və Texnologiya İnstitutunun professoru Françeska Pelliççiotinin iştirakı ilə aparılan tədqiqatda qeyd olunub.

"Science" jurnalında yayımlanan bu 40 illik qlobal kvantitativ araşdırma antropogen iqlim dəyişikliyinin ətraf mühitə təsiri ilə bağlı siyasətin formalaşdırılmasına dəstək məqsədi daşıyır.

Araşdırmada vurğulanır ki, Çilidə son 15 il ərzində davam edən və son min ilin ən uzunmüddətli quraqlığı kimi xarakterizə edilən dağıdıcı megaquraqlıq ölkənin su ehtiyatlarını tükəndirib və hətta vacib mədən hasilatına mənfi təsir göstərib. Bu, iqlim istiləşməsinin qlobal miqyasda uzunmüddətli quraqlıqlara və kəskin su böhranlarına səbəb olduğuna dair bariz nümunələrdən biridir.

Quraqlıqların genişlənməsi və təsirləri

Phys.org-un yazdığına görə, quraqlıqlar əsasən kənd təsərrüfatına zərər vurduqda və ya meşələrə ciddi təsir etdikdə diqqət mərkəzinə çıxır.

Tədqiqatçılar 1980-2018-ci illər arasında qlobal meteoroloji məlumatları təhlil edərək quraqlıqları modelləşdiriblər. Onlar quraqlıqların tezliyində, müddətində və intensivliyində narahatedici artımı müşahidə ediblər. 

Professor Françeska Pelliççioti bildirib:

"Hər il, 1980-ci ildən bəri, quraqlıqdan təsirlənən ərazilər orta hesabla əlavə 50 min kvadrat kilometr genişlənir. Bu, Slovakiya və ya ABŞ-ın Vermont və Nyu-Hempşir ştatlarının birləşmiş ərazisinə bərabərdir və ekosistemlərə, kənd təsərrüfatına və enerji istehsalına ciddi ziyan vurur".

Uzunmüddətli təsirləri araşdırmaq məqsədi

Beynəlxalq tədqiqat qrupu iqlim dəyişikliyi nəticəsində yaranan uzunmüddətli quraqlıqların mümkün təsirlərini araşdırıb və gələcəkdə daha tez-tez baş verəcək megaquraqlıqlara hazırlıq üçün siyasət hazırlamağa kömək etməyi hədəfləyib.

Tədqiqatçılar yağıntıların və suyun buxarlanmasının (evapotranspirasiya) miqdarında baş verən anomaliyaları analiz edərək təbii ekosistemlərə təsirini müəyyən ediblər. Bu, quraqlıqların həm yaxşı öyrənilmiş, həm də az tədqiq edilmiş bölgələrdə, xüsusən tropik meşələr və And dağları kimi məlumatların az olduğu ərazilərdə yayılmasını göstərib.

Araşdırmaya əsasən, yüksələn temperatur, davamlı quraqlıqlar və yüksək evapotranspirasiya ekosistemlərin tədricən qurumasına və zəifləməsinə səbəb olur. Bununla yanaşı, güclü yağıntıların artımı müşahidə olunsa da, bu dəyişikliklər ekosistemlərin ümumi vəziyyətini yaxşılaşdıra bilmir. Tədqiqatçılar peyk şəkillərindən istifadə edərək bitki örtüyünün zamanla dəyişikliklərini izləməyə çalışırlar.

"Quraqlıq zonaları" və meqaquraqlıqların nəticələri

Tədqiqatın nəticələri göstərib ki, megaquraqlıqların ən böyük birbaşa təsiri mülayim otlaqlara olub. Quraqlıq "isti nöqtələri" ABŞ-ın qərbi, Mərkəzi və Şərqi Monqolustan, eləcə də Avstraliyanın cənub-şərqini əhatə edib. Digər tərəfdən, tropik və boreal meşələrdə müşahidə edilən paradoksal təsirlərə işıq tutulub.

Professor Pelliççioti bildirib:

"Uzunmüddətli su çatışmazlığı nəticəsində tropik və boreal bölgələrdə ağaclar məhv ola bilər ki, bu da həmin ekosistemlərə uzunmüddətli zərər vurur. Xüsusilə boreal bitki örtüyünün belə iqlim fəlakətindən sonra özünü bərpa etməsi üçün daha çox vaxt tələb olunur".

Qlobal istiləşmə və səbəblər

Alimlər bildirir ki, qlobal istiləşmə son illər planetin çirklənməsi, xüsusən də yanacaq yanmasından əmələ gələn karbon emissiyaları və təbii iqlim hadisəsi El Nino ilə əlaqəlidir. Lakin bu, istilik artımının sürətini tam izah edə bilmir. Yeni araşdırmalar buludların rolunun bu məsələdə çatışmayan bir hissə olduğunu göstərir.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:184
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 17 Yanvar 2025 22:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see359

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see309

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see279

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see253

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see248

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see243

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see229

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see224

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see224

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see221

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see206

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see202

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see202

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see199

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see193

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see193

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see193

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see187

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see183

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri