Icma.az
close
up
RU
Dünyadakı bütün münaqişələrin kökündə duran müharibədən 106 il ötür TARİX

Dünyadakı bütün münaqişələrin kökündə duran müharibədən 106 il ötür TARİX

Icma.az xəbər verir, Lent az saytına əsaslanaraq.

Birinci Dünya Müharibəsi bu gün İkinci Dünya Müharibəsi qədər xatırlanmır və o, hadisələrin canlı şahidləri artıq həyatda yoxdur. Buna baxmayaraq, bu gün ümumiyyətlə keçən əsrin “proto-fəlakəti” adlandırılan Birinci Dünya Müharibəsi - demək olar ki, bütün gələcək faciələrin kökü idi.

Lent.az 1918-ci ilin bu günü – noyabrın 11-də Fransanın Kompyen meşəsində imzalanan və Birinci Dünya Müharibəsinə son qoyan atəşkəs razılaşmasının 106-cı ildönümü ilə bağlı bu bəşər müharibəsi barədə xatırlatma edir.

Birinci Dünya Müharibəsi 4 imperiyanın – Almaniya, Avstriya-Macarıstan, Rusiya və Osmanlı İmperiyalarının süqutu ilə nəticələnən, 18,5 milyon insanın ölümü, o dövrdə dünyada mövcud olan 59 müstəqil ölkədən 39-nun qatıldığı misli görünməmiş hərbi qarşıdurma idi.

4 il 3 ay sürən müharibəyə 1918-ci il noyabrın 11-də imzalanmış Kompyen razılaşması son qoydu. Kompyen meşəsində, qatar vaqonunda, müttəfiq qüvvələrin baş komandanı Ferdinand Foş və Almaniya hökumətinin dövlət katibi Matias Erzberger, eləcə də iki ölkənin nümayəndə heyətinin digər üzvləri atəşkəs sazişi imzaladılar. Atəşkəs həmin gün qüvvəyə minməli idi. Birinci Dünya Müharibəsinin yekun nəticəsi, 6 ay sonra, Almaniyanı alçaldıcı güzəştlərə getməyə məcbur edən 28 iyun 1919-cu ildə imzalanan Versal müqaviləsi ilə yekunlaşdırıldı.

Müqaviləyə əsasən Almaniya böyük təzminatlar ödəməyə məcbur idi və Elzas və Lotaringiya, Poznan, Saarland, Danziq və bir sıra başqa əraziləri (müharibədən əvvəlki ərazilərinin təxminən 10%-i) itirdi, Almaniya bütün müstəmləkələrdən məhrum edildi, 100 mindən çox orduya və müasir silahlara sahib olmaq qadağan olundu. Xüsusilə utancverici məqam Almaniyanın müharibədən sonrakı sülh sisteminin müzakirələrində iştirak etməkdən məhrum olunması, ödənişlərlə bağlı problemlərə görə ərazilərinin bir hissəsinin işğal edilməsi (Reyn demilitarizasiya zonası). Və ən təhqiramiz məqam, məğlub olan Almaniyanın Birinci Dünya Müharibəsinin yeganə təşəbbüskarı və günahkar tərəf kimi müəyyən edilməsi idi.

Və bütün bu narazılıqlar 1918-ci ilin noyabrına qədər Almaniyanın heç də məğlubiyyətə yaxın olmadığı və inqilabın yalnız daxili xəyanət ucbatından baş verməsi fikri ilə yanaşı, almanlarda revanşist əhval-ruhiyyənin yaranmasına və gələcəkdə İkinci Dünya Müharibəsinin başlanmasına vəsilə oldu.

Ümumilikdə, Birinci Dünya Müharibəsi zamanı döyüş meydanında təxminən 9,5 milyon insan həlak oldu. Almaniyanın itkiləri 2 milyondan çox, Rusiya İmperiyasının itkiləri 1,8 milyon nəfər təşkil etdi. Və bu rəqəmlər, mülki şəxslər arasında itkiləri, eləcə də psixi zədələr almış insanların sayını nəzərə almır.

Müharibədən keçib vətənə qayıda bilənlərdən biri də sonradan “itirilmiş nəslin” səsinə çevrilmiş yazıçı Erix Mariya Remark idi. 

Sənayeləşmə müharibəni daha da qeyri-insani etdi. Birinci Dünya Müharibəsinin ən böyük hərbi döyüşü, "Verden qəssabaxansı" kimi tanınan Verden döyüşü dünya tarixinin ən qanlı hərbi əməliyyatlarından biri kimi tarixə düşdü. Döyüş 300 gün davam etdi və təxminən 1,5 milyon insanın həyatına son qoydu. Hər il 1 kq sursat tapılan Verden çöllərində təxminən 25 milyon ton partlayıcı və 100 min ton kimyəvi qumbara partladılıb. Verden döyüşü istənilən müharibənin mənasızlığını və amansızlığını nümayiş etdirir - minlərlə itkiyə baxmayaraq, strateji baxımdan bu döyüş mənasız oldu və cəbhə xəttinə ciddi təsir göstərmədi. 
 

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:164
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 11 Noyabr 2024 22:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see337

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see313

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see310

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see276

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see272

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see268

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see257

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see253

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see193

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri