Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Dünyanı silkələyən hadisədən üç il ötdü Bir qadın İranı necə qarışdırdı?

Dünyanı silkələyən hadisədən üç il ötdü Bir qadın İranı necə qarışdırdı?

GlobalInfo saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

“Düz üç il əvvəl bu gün – 2022-ci il sentyabrın 16-da İranda 22 yaşlı Məhsa Əmininin ölümü misilsiz etiraz dalğasına səbəb oldu. O, “əxlaq polisi” tərəfindən hicab qaydalarını pozduğu iddiası ilə saxlanıldıqdan sonra müəmmalı şəkildə həyatını itirdi. Hadisə həm İranda, həm də qlobal miqyasda qadın hüquqları, insan azadlıqları və avtoritar siyasətin sərhədləri ilə bağlı geniş müzakirələrə yol açdı”.

Globalinfo.az xəbər verir ki, bunu politoloq Amid Əliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, etirazların səbəbləri çoxqatlı idi:

“Məhsa Əmininin ölümü bir qığılcım rolunu oynasa da, prosesin arxasında İrandakı dövlət və cəmiyyətdə hökm sürən dərin struktur problemlər dayanırdı. Ən mühüm amillər arasında gender bərabərsizliyi və məcburi hicab siyasəti, avtoritar idarəçilik və siyasi repressiyalar, beynəlxalq sanksiyaların ağırlaşdırdığı iqtisadi böhran, yüksək inflyasiya və işsizlik, eləcə də etnik və regional narazılıqlar xüsusi yer tuturdu. Məhsa Əmininin kürd kimliyi etnik azlıqların da daha aktiv şəkildə etirazlara qoşulmasına zəmin yaratdı.

Hadisələrin gedişi göstərdi ki, etirazlar qısa müddətdə ölkənin müxtəlif şəhərlərinə yayıldı və “Qadın, Həyat, Azadlıq” şüarı əsas simvola çevrildi. İranın o zamankı hakimiyyəti bu hərəkatı güclə yatırmağa çalışdı; minlərlə insan həbs olundu, yüzlərlə etirazçı öldürüldü. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, cəmiyyətdə həmrəylik və qadınların sosial rolu ilə bağlı yeni müzakirələr başladı. Bir çox qadın ictimai yerlərdə hicabı açıq şəkildə çıxarmağa başladı ki, bu da dövlətin ənənəvi ideoloji nəzarətinin zəiflədiyini göstərirdi. Hadisələr siyasi müstəvidə İran hakimiyyətinin legitimliyinə ciddi zərbə vurdu, dövlətin güc tətbiqi ilə vəziyyəti müvəqqəti nəzarət altına alması sosial narazılığın qalıcı olaraq dərinləşməsinə mane olmadı”.

Ekspert hesab edir ki, bir qadının qətli ilə başlanan bu prosesin İran cəmiyyətinə və dövlətinə təsirləri dərin oldu:

“Cəmiyyət səviyyəsində qadın hərəkatı gücləndi, xüsusən gənc nəsildə azadlıq tələbləri daha açıq ifadə olunmağa başladı. Ənənəvi qorxu baryerləri müəyyən qədər dağıldı. Dövlət isə repressiv metodları gücləndirsə də, ideoloji hegemonluğunun zəiflədiyini anladı. Bu hadisə İranda yeni bir “siyasi yaddaş” formalaşdırdı və dini-siyasi nizamın cəmiyyətin dəyişən tələblərinə cavab verməkdə çətinlik çəkdiyini üzə çıxardı.

Beynəlxalq ictimaiyyət də bu prosesi diqqətdən kənar saxlamadı. ABŞ, Avropa İttifaqı və digər Qərb ölkələri insan haqları pozuntularını pislədi və yeni sanksiyalar tətbiq etdi. BMT və beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatları hadisəni araşdırmağa və İran hökumətini hesabatlı olmağa çağırdılar. Dünyanın müxtəlif ölkələrində həmrəylik aksiyaları keçirildi, bu isə İran etirazlarını qlobal feminist və insan haqları hərəkatları ilə əlaqələndirdi.

Nəticə etibarilə, Məhsa Əmininin ölümü və ardınca baş verən etirazlar təkcə bir gənc qadının faciəsi deyil, həm də İran cəmiyyətində gender bərabərsizliyi, siyasi azadlıqların məhdudluğu və iqtisadi-sosial problemlərin kəskinləşmiş təzahürü idi. Hadisələr göstərdi ki, İran rejimi qısa müddətdə güclə nəzarəti saxlaya bilsə də, cəmiyyətin transformasiya tələbini uzunmüddətli perspektivdə boğmaq getdikcə çətinləşir.

Bu proses ümumilikdə iki məsələni tam çılpaqlığı ilə ortaya qoydu: birincisi, İran hakimiyyəti, xüsusilə də dini hakimiyyət insanların qətli üzərindən öz mövcudluğunu qorumaqda çox qərarlı və israrlıdır. Eyni zamanda da kütlə arasında hələ də sarsılmayan dayaqları var. Son müharibə də bunu sübut etdi. İkincisi isə İran xalqı son anda və məqamda özündə güc toplayaraq zülmə və zillətə baş əyməyəcəyini mütəşəkkil şəkildə olmasa da göstərə bildi”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:161
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 16 Sentyabr 2025 11:39 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see396

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see317

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see296

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see295

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see292

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see287

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see287

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see270

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see269

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see265

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see257

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see251

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see250

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see239

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see233

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see228

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see207

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see205

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see184

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri