Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Dünyanı silkələyən hadisədən üç il ötdü Bir qadın İranı necə qarışdırdı?

Dünyanı silkələyən hadisədən üç il ötdü Bir qadın İranı necə qarışdırdı?

GlobalInfo saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

“Düz üç il əvvəl bu gün – 2022-ci il sentyabrın 16-da İranda 22 yaşlı Məhsa Əmininin ölümü misilsiz etiraz dalğasına səbəb oldu. O, “əxlaq polisi” tərəfindən hicab qaydalarını pozduğu iddiası ilə saxlanıldıqdan sonra müəmmalı şəkildə həyatını itirdi. Hadisə həm İranda, həm də qlobal miqyasda qadın hüquqları, insan azadlıqları və avtoritar siyasətin sərhədləri ilə bağlı geniş müzakirələrə yol açdı”.

Globalinfo.az xəbər verir ki, bunu politoloq Amid Əliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, etirazların səbəbləri çoxqatlı idi:

“Məhsa Əmininin ölümü bir qığılcım rolunu oynasa da, prosesin arxasında İrandakı dövlət və cəmiyyətdə hökm sürən dərin struktur problemlər dayanırdı. Ən mühüm amillər arasında gender bərabərsizliyi və məcburi hicab siyasəti, avtoritar idarəçilik və siyasi repressiyalar, beynəlxalq sanksiyaların ağırlaşdırdığı iqtisadi böhran, yüksək inflyasiya və işsizlik, eləcə də etnik və regional narazılıqlar xüsusi yer tuturdu. Məhsa Əmininin kürd kimliyi etnik azlıqların da daha aktiv şəkildə etirazlara qoşulmasına zəmin yaratdı.

Hadisələrin gedişi göstərdi ki, etirazlar qısa müddətdə ölkənin müxtəlif şəhərlərinə yayıldı və “Qadın, Həyat, Azadlıq” şüarı əsas simvola çevrildi. İranın o zamankı hakimiyyəti bu hərəkatı güclə yatırmağa çalışdı; minlərlə insan həbs olundu, yüzlərlə etirazçı öldürüldü. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, cəmiyyətdə həmrəylik və qadınların sosial rolu ilə bağlı yeni müzakirələr başladı. Bir çox qadın ictimai yerlərdə hicabı açıq şəkildə çıxarmağa başladı ki, bu da dövlətin ənənəvi ideoloji nəzarətinin zəiflədiyini göstərirdi. Hadisələr siyasi müstəvidə İran hakimiyyətinin legitimliyinə ciddi zərbə vurdu, dövlətin güc tətbiqi ilə vəziyyəti müvəqqəti nəzarət altına alması sosial narazılığın qalıcı olaraq dərinləşməsinə mane olmadı”.

Ekspert hesab edir ki, bir qadının qətli ilə başlanan bu prosesin İran cəmiyyətinə və dövlətinə təsirləri dərin oldu:

“Cəmiyyət səviyyəsində qadın hərəkatı gücləndi, xüsusən gənc nəsildə azadlıq tələbləri daha açıq ifadə olunmağa başladı. Ənənəvi qorxu baryerləri müəyyən qədər dağıldı. Dövlət isə repressiv metodları gücləndirsə də, ideoloji hegemonluğunun zəiflədiyini anladı. Bu hadisə İranda yeni bir “siyasi yaddaş” formalaşdırdı və dini-siyasi nizamın cəmiyyətin dəyişən tələblərinə cavab verməkdə çətinlik çəkdiyini üzə çıxardı.

Beynəlxalq ictimaiyyət də bu prosesi diqqətdən kənar saxlamadı. ABŞ, Avropa İttifaqı və digər Qərb ölkələri insan haqları pozuntularını pislədi və yeni sanksiyalar tətbiq etdi. BMT və beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatları hadisəni araşdırmağa və İran hökumətini hesabatlı olmağa çağırdılar. Dünyanın müxtəlif ölkələrində həmrəylik aksiyaları keçirildi, bu isə İran etirazlarını qlobal feminist və insan haqları hərəkatları ilə əlaqələndirdi.

Nəticə etibarilə, Məhsa Əmininin ölümü və ardınca baş verən etirazlar təkcə bir gənc qadının faciəsi deyil, həm də İran cəmiyyətində gender bərabərsizliyi, siyasi azadlıqların məhdudluğu və iqtisadi-sosial problemlərin kəskinləşmiş təzahürü idi. Hadisələr göstərdi ki, İran rejimi qısa müddətdə güclə nəzarəti saxlaya bilsə də, cəmiyyətin transformasiya tələbini uzunmüddətli perspektivdə boğmaq getdikcə çətinləşir.

Bu proses ümumilikdə iki məsələni tam çılpaqlığı ilə ortaya qoydu: birincisi, İran hakimiyyəti, xüsusilə də dini hakimiyyət insanların qətli üzərindən öz mövcudluğunu qorumaqda çox qərarlı və israrlıdır. Eyni zamanda da kütlə arasında hələ də sarsılmayan dayaqları var. Son müharibə də bunu sübut etdi. İkincisi isə İran xalqı son anda və məqamda özündə güc toplayaraq zülmə və zillətə baş əyməyəcəyini mütəşəkkil şəkildə olmasa da göstərə bildi”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:156
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 16 Sentyabr 2025 11:39 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see287

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see277

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see273

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see271

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see270

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see262

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see252

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see248

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see232

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see222

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see220

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see212

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see208

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see208

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see205

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see204

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see202

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see198

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see192

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri