Icma.az
close
up
RU
Dünyanın ən dəqiq saatı 20 ilə HAZIRLANDI

Dünyanın ən dəqiq saatı 20 ilə HAZIRLANDI

Icma.az bildirir, Redaktor.az portalına istinadən.

ABŞ Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutu (NIST) alimləri inanılmaz dəqiqliklə zamanı ölçən yeni optik atom saatı hazırlayıblar.

Redaktor.az verir ki, bu saat yalnız bir alüminium ionu ilə işləyir və 5,5 × 10⁻¹⁹ kimi son dərəcə aşağı kəsirli tezlik qeyri-müəyyənliyinə malikdir. Bu o deməkdir ki, saatın bir saniyə irəli və ya geri sürüşməsi üçün kainatın mövcud yaşından daha çox vaxt keçməlidir. Bundan başqa, 3,5 × 10⁻¹⁶ / √τ saniyə tezlik sabitliyi ilə bu model indiyədək hazırlanmış bütün ion saatlarından 2,6 dəfə daha stabil işləyir.

Optik saatlar iki əsas meyara görə qiymətləndirilir: dəqiqlik və sabitlik. Dəqiqlik saatın göstərdiyi vaxtın həqiqi zamana yaxınlığını, sabitlik isə ölçmələrin nə dərəcədə təkrarlana biləcəyini göstərir. NIST-in hazırladığı alüminium ion saatı lazer, ion tələsi və vakuum kamerası kimi komponentlərdə illərlə aparılan təkmilləşdirmələrin nəticəsində bu uğuru əldə edib. Layihənin baş müəllifi və NIST tədqiqatçısı Meyson Marşall qeyd edib: "İndiyədək hazırlanmış ən dəqiq saat üzərində işləmək həqiqətən həyəcanvericidir".

Bu saatın işləməsi üçün yalnız bir ²⁷Al⁺ alüminium ionu və ona dəstək verən bir ²⁵Mg⁺ maqnezium ionu istifadə olunur. Alüminium ionu zaman ölçmək üçün ideal olsa da, lazerlə idarə olunması çətin olduğundan maqnezium ionu onun soyudulmasını təmin edir və kvant vəziyyətinin düzgün oxunmasına yardım edir. Alüminium ionunun ölçmələri temperatur və maqnit sahəsi kimi amillərdən minimal təsirləndiyi üçün zaman ölçümü baxımından ideal hesab olunur.

Ən mühüm irəliləyişlərdən biri Rabi prob müddətinin 1 saniyəyə qədər uzadılması olub. Bu, Jun Ye laboratoriyasında hazırlanan kriogen silikon rezonatorunun lazer sabitliyinin 3,6 kilometrlik optik fiber xətti vasitəsilə NIST-ə ötürülməsi ilə mümkün olub. Nəticədə əvvəlki alüminium ion saatları ilə müqayisədə qeyri-sabitlik üç dəfə azaldılıb.

Komanda həmçinin ion tələsini yenidən dizayn edib və mikroskopik hərəkətlərin yaratdığı zamanlama xətalarını minimuma endirib. Bunun üçün almaz lövhələrdən istifadə edilib, elektrodların elektrik qeyri-sabitliyi qızıl örtüklərlə aradan qaldırılıb. Eyni zamanda, vakuum kamerası titan materialı ilə yenidən qurularaq arxa plandakı hidrogen qazı 150 dəfə azaldılıb. Bu dəyişikliklər sayəsində saat günlərlə fasiləsiz işləyə bilir və ionların yenidən yüklənməsinə ehtiyac qalmır.

Yeni qurğu 36 saat ərzində 19 rəqəm dəqiqliyinə nail ola bilir. Əvvəlki versiyalar isə eyni dəqiqlik üçün təxminən üç həftəlik müddət tələb edirdi.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu nailiyyət bir saniyənin daha dəqiq şəkildə tərif edilməsinə imkan verə, həmçinin kainatdakı sabitlərin həqiqətən nə qədər sabit olduğunu öyrənmək üçün fundamental fizikada yeni imkanlar aça bilər.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:161
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 17 Sentyabr 2025 05:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see307

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see297

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see281

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see279

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see273

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see271

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see253

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see224

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see219

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see216

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see213

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see207

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see203

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see197

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see194

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see191

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see188

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see180

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri