Dünyanın ən məşhur əsərləri necə yarandı? Fotolar

Rəssamlar yalnız fırça və boyadan ibarət bir alət dəstəsi ilə dünya tarixini dəyişdirə bilərlər. Onların əsərləri zamana meydan oxuyan hekayələr və duyğularla doludur, bəzən bir baxışda bizi valeh edir, bəzən isə düşünməyə vadar edir.

“Qafqazinfo” dünya miqyasında şöhrət qazanmış ən məşhur rəsmlərin bəzilərinin hekayələrini təqdim edir:

Sandro Botiçelli və “Veneranın doğuluşu”

Sandro Botiçellinin 1484-cü ildə çəkilmiş “Veneranın doğuluşu” əsəri italyan rəssamın gözəlliyə olan ehtirasını təcəssüm etdirir. Tanrıça Veneranın dəniz qabığından doğulduğu və ətrafındakıları çılpaq gözəlliyi ilə valeh etdiyi anı təsvir edən əsər İntibah dövrünün ən böyük xəzinələrindən biri hesab olunur. Rəsmdə gözəlliyin və sevginin hamisi olan Veneranı rəsmin mərkəzində nəhəng bir dəniz qabığının içində görürük. Rəsmin sağ tərəfində əlində çiçəkli örtük tutan su nimfası Veneranı gözləyir. Solda iki külək tanrısı üfürərək, Veneranı nimfanın olduğu sahilə doğru çəkir. Burada Bottiçelli iki fərqli mifoloji hekayəni tək bir çərçivədə birləşdirir və aydın bir kompozisiya ilə izləyiciyə təqdim edir. Dünyanın ən məşhur rəsmlərindən biri olan rəsm Florensiyadakı Uffizi Muzeyində sərgilənir.

Leonardo Da Vinçi və “Mona Liza”

İntibah dövrünün ən əhəmiyyətli rəssamlarından biri olan Leonardo Da Vinçinin 1503-1506-cı illər arasında çəkdiyi “Mona Liza”nın üzündəki xoşbəxt və kədərli ifadənin sirri hələ də tam olaraq açılmayıb. Məlumdur ki, bu effekti əldə etmək üçün Da Vinçi portretin ağzının və gözlərinin künclərini qəsdən bulanıqlaşdıraraq “sfumato” adlı bir texnikadan istifadə edib, bu texnika bu xüsusiyyətləri yumşaq bir qaranlıqda saxlayıb və onları qeyri-müəyyən edib. Qeyri-müəyyənliyə əlavə olaraq, bu effekti yaradan digər amillər də var. Rəsmin iki yarısı simmetrik deyil; başqa sözlə, soldakı üfüq sağdakından daha aşağıdır. Buna görə də sənətsevərlər rəsmin sol tərəfinə diqqət yetirdikdə, “Mona Liza”nın daha hündür göründüyünü və fokus istiqamətindən asılı olaraq üzünün dəyişdiyini görürlər. İlk dəfə Da Vinçinin istifadə etdiyi texnika ilə çəkilmiş dünyaca məşhur rəsm əsəri Fransanın Paris şəhərindəki Luvr muzeyində sərgilənir.

Mikelancelo və “Adəmin yaradılışı”

1511-ci ildə italyan İntibah dövrü rəssamı Mikelancelo tərəfindən çəkilmiş “Adəmin yaradılışı” yaradılış mifindəki böyük uçurumu və bir-birindən yalnız barmaq ucları ilə ayrılmış Tanrı ilə Adəmin hekayəsini təsvir edir. Xristianlıqda Tanrının Adəmə həyat verdiyini təsvir edən səhnədə toxunan şəhadət barmaqları Tanrının Adəmi öz surətində yaratmasına işarə edir.

Titiano Veçellio və “Venera və Adonis”

1553-cü ildə italyan rəssamı Titiano Veçellio tərəfindən çəkilmiş “Venera və Adonis” rəsm əsəri Adonisin Veneranı tərk etməsi mifini təsvir edir. Venera gənc Adonisin itləri ilə getməsinə mane olmağa çalışarkən təsvir olunur. Əfsanəyə görə, Veneranın çılpaq bədəni sevdiyi tanrı Adonisin qarşısını almağa çalışarkən valehedicidir. Rəsmdə sədaqəti simvolizə etmək üçün it fiqurundan istifadə edən rəssam bu dramatik gedişdən xəbərsiz bir ağacın dibində yatan bir mələyə də diqqət çəkir.

Vermeer və “Mirvari sırğalı qız”

17-ci əsr holland rəssamı Yohannes Vermeerin ən uğurlu rəsmlərindən biri olan “Mirvari sırğalı qız”, həmçinin “Şimalın Mona Lizası” kimi tanınır. İşıq və əksetdirmə ustası kimi tanınan Vermeer bu əsəri 1665-ci ildə çəkib və tədqiqatlar modelin təxəyyülün məhsulu olmadığını göstərib. Gənc qızın məsumluğu və valehedici baxışları ilə diqqəti cəlb edən rəsm əsərində mərkəzi xüsusiyyət olaraq mirvari sırğa var. İki alim tərəfindən rentgen və mikrogörüntü texnologiyasından istifadə edərək skan edilmiş əsərdə kirpiklər və yaşıl pərdə kimi yeni detallar aşkar edilib. Əfsanəvi rəsm əsəri 2018-ci ilin əvvəlindən Niderlandın Haaqa şəhərindəki Mauritshuis muzeyində xüsusi hazırlanmış şüşə kamerada saxlanılır.

Van Qoq və “Ulduzlu gecə”

Vinsent Van Qoqun ən məşhur və ən çox müzakirə olunan rəsm əsəri olan “Ulduzlu gecə” ölümündən bir il əvvəl qaldığı ruhi xəstəxanadakı otağından görüntülənən Sen-Remi-de-Provans kəndinin xəyali təsviridir. Geniş araşdırmalardan sonra rəsm əsərinin 25 may 1889-cu ildə səhər saat 4:40-da səmanı təsvir etdiyi müəyyən edilib. Dərin mavi səmadakı on bir ulduz, günəşin əhatə etdiyi ay, səmaya bitişik dağ, dağın ətəyindəki xəyali bir kənd və görünən sərv ağacı, əslində, rəssamın təxəyyülü olsa da, bunlar əsəri bu qədər dəyərli edən bir çox elementdən yalnız bir neçəsidir. Bu gün çoxsaylı dizaynerlər və rəssamlar onun rəsm əsərindən ilham alıblar və məşhur holland rəssamın əsərləri 1941-ci ildən bəri Nyu-Yorkdakı Müasir İncəsənət Muzeyində nümayiş olunur.

Edvard Munk və “Haray”

“Təbiətin harayı” kimi də tanınan “Haray” norveçli rəssam Edvard Munkun dörd “Haray” rəsmindən biridir. Munk “Haray” əsərinin ilham mənbəyini belə təsvir edir: “İki dostumla küçədə gəzirdim; günəş batırdı və melanxoliya dalğası məni bürüdü. Birdən səma tünd qırmızı rəngə boyandı. Dayandım və məhəccərə söykəndim. Alovlu səma mavi fyordun və şəhərin üzərində qan və qılınc kimi asılı qaldı. Dostlarım isə orada dayanıb dərin narahatlıq içində təbiətdə əbədi bir qışqırıq hiss etdilər və yoluna davam etdilər”.

“Haray”ın ən diqqət çəkən xüsusiyyəti onun sonrakı sənətkarlara təsiri deyil, populyar mədəniyyətin sütununa çevrilməsidir. Bu gün yaradıcısından və sənətkarın özündən daha məşhur olan bu əsərin 1893-cü ilə aid ilk versiyası Oslodakı Milli Qalereyada sərgilənir; eyni tarixə aid pastel versiyası və 1910-cu ilə aid başqa bir yağlı boya versiyası Munk Muzeyində sərgilənir.

Qustav Klimt və “Öpüş”

“Vienna Sezession” qrupunun qurucusu Qustav Klimt məşhur əsəri olan “Öpüş”ü 1908-ci ildə tamamlayıb. Zaman və məkan xaricində öpüşən cütlüyü təsvir edən bu yağlı boya rəsmində xətlər və bəzəklər mərkəzi yer tutur. “Öpüş”də uçurumun kənarında öpüşən iki cütlük diqqət mərkəzinə çevrilir və kişinin qadının bədəninə fiziki təsirini aydın şəkildə təsvir edir. Cütlüyü əhatə edən qızıl qədim kilsə rəsmlərində vurğunu artırmaq üçün qızıldan istifadə edilməsindən ilhamlanıb. Əsər çiçək bağçasında doğulmuş və ulduzlara uzanan sürreal və ehtiraslı bir sevgi macərasının ən gözəl hekayələrindən biri kimi təsvir edilib.

Salvador Dali və “Yaddaşın əzmi”

Sürrealizmin ən vacib nümayəndələrindən biri olan Salvador Dali avqustun istisində əriyən Kamember pendirindən ilhamlanan 1931-ci ildə çəkdiyi sürreal “Yaddaşın əzmi” əsərində “əriyən saatları” simvolizə edib. Rəsmin mərkəzində “canavar” formasında insan fiquru görünür. Dalinin bir çox əsərində istifadə etdiyi bu element həm də avtoportret kimi qəbul edilir. Rəsmin sol alt küncündəki narıncı saat qarışqalarla örtülüdür.

Pablo Pikasso və “Gernika”

Bu əsər İspaniya Vətəndaş Müharibəsi zamanı 28 nasist alman bombası ilə vurulan Gernika şəhəri Pablo Pikassoda canlandırdığı rezonansı təsvir edir. Müharibə faciələrinin və müharibənin insanlığa təsiri də sülhün simvoluna çevrilərək çatdırılıb. 1937-ci ildə hücumdan dərhal sonra rəsmi çəkməyə başlayan Pikassonun “Gernika”nı 15 gün ərzində tamamladığı məlumdur. Deyilənlərə görə, bir nasist zabiti “Gernika”ya baxıb Pikassoya “Bunu siz çəkmisiniz?” deyə soruşanda məşhur rəssam “Xeyr, siz çəkmisiniz” cavabını verib.