Icma.az
close
up
RU
Düz axtarmamışıq: Süni intellekt kosmik

Düz axtarmamışıq: Süni intellekt kosmik

Azvision saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Bu sual 1950-ci ildə səslənmişdi. Amma aradan keçən müddət ərzində hələ də ona qənaətbəxş bir cavab verilməyib. Bir tərəfdən, məntiq və arqumentlər göstərir ki, Kainatda çoxlu sayda sivilizasiyalar mövcud olmalıdır; digər tərəfdən, biz onların varlığına aid heç bir sübut tapa bilmirik. Bu ziddiyyət “Fermi paradoksu” adlanır.
Fermi paradoksunun izahı ilə bağlı xeyli nəzəriyyələr irəli sürülüb. Bugünlərdə Amerika Astronomiya Cəmiyyətinin (AAS) “Research Notes” jurnalında dərc olunan bir cavab isə xüsusilə maraqlıdır. Ceyson T.Rayt (Jason T. Wright) başda olmaqla, bir qrup alim süni intellektin də köməyilə, Bizim Qalaktikada şüurlu həyatın mümkün yayılma ssenarinin vizual kompüter modelini hazırlayıblar.
Bu model Conatan Kerrol-Nellenbekin (Jonathan Carroll-Nellenback) Bizim Qalaktikanın kolonizasiyası modelinə əsaslanır. Həmin model şüurlu həyatı kosmosda daşıyacaq zond-gəmilərin mümkün trayektoriyasını ulduzların hərəkətlərini nəzərə almaqla hesablayır. İndiyə qədər heç kim məsələyə belə yanaşmamışdı, yəni, Qalaktikanın sürətli fırlanma hərəkəti nəzərə alınmırdı. Müəlliflər zondun (gəminin) kosmosda hərəkət müddətini 100 ildən 10 min ilə qədər, yeni gəminin yaradılmasını 1 ildən 1000 ilə qədər götürüblər. Kosmik gəmilərin sürəti Yerin hazırkı zondlarının sürətinə bərabər götürülüb – 30 km/san. Fərz edilib ki, gəmilər 10 işıq ili məsafəyə uça bilirlər (300 min il tələb olunur).
Hesablamalar göstərib ki, əgər şüurlu həyat cəmi bir planetdən yayılmağa başlasa belə, Qalaktikanın ömrü başa çatana qədər onu məskunlaşdıra bilər. Modelin müəllifləri sivilizasiyaların özlərinin də ömür müddətlərini nəzərə alıblar.

Süni intellektin köməyilə yaradılan model göstərir ki, kolonizasiya zamanı Qalaktikada bir-birinə yaxın yerləşən məskun ulduz sistemləri və həyatsız, boş sahələr olmalıdır. Həmin məskun sistemlərin yayılması “kolonizasiya cəbhəsi” adlanır. Qalaktikanın fırlanması nəticəsində bu cəbhə onun mərkəzinə doğru hərəkət edir və nüvəsinə çatanda kolonizasiya prosesi sürətlənir. Milyard ildən də az vaxtda Qalaktikanın çox hissəsinin məskunlaşması tamamilə realdır.
Qalaktikanın mərkəzində nisbətən qoca ulduzlar və planetlər yerləşirlər, demək, onlarda yaranan (hipotetik) sivilizasiyaların inkişaf üçün daha çox vaxtı olub.
Model onu da göstərib ki, Qalaktikanın bəzi sahələri heç vaxt məskunlaşmayacaq və bu, vaxt yox, effektivlik məsələsidir.
Başqa bir nəticə də maraqlıdır: Yer Kürəsinin Qalaktikadakı yerini nəzərə alanda, bura başqa sivilizasiyalara məxsus iki kosmik gəminin gəlməsi arasında 89% ehtimalla, milyon il vaxt keçəcək. Əgər birinci gələn sivilizasiya planetdə koloniya yaradıbsa, bu vaxt ikinci gəmi gələnə qədər onun bütün izlərinin silinməsi üçün kifayət edəcək.
Model həmçinin göstərib ki, qalaktikadakı kürəşəkilli ulduz topalarında kənar sivilizasiyaların inkişaf etməsi şansı daha çoxdur. Çünki orada ulduzlar bir-birlərinə çox yaxın yerləşirlər və birindən o birinə getmək üçün cəmi bir neçə il tələb olunur. Həmin sahələrdə hətta bir neçə ay gecikmə ilə ulduz sistemlərinin arasında əlaqə saxlamaq da mümkündür. Bizim Qalaktikada yaşı 10 milyard ildən 13 milyard ilə qədər olan 150 kürəşəkilli ulduz topası var. Və nəzəri olaraq, onların hərəsində bir sivilaziyanın mövcudluğu tamamilə mümkündür.

Qeyd edək ki, indiyə qədər bunun tam əksi düşünülürdü: Elmdə belə yanaşma var idi ki, Qalaktikanın mərkəzinə yaxın ərazilər həyatın yaranması və inkişafı üçün əlverişli zona deyil: Orada radiasiya çox yüksəkdir, kosmik kataklizmlər tez-tez baş verir və s. Amma indi süni intellekt tam əksini deyir.
Səbinə Həsənova
Azvision.az
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:205
embedMənbə:https://azvision.az
archiveBu xəbər 28 Noyabr 2024 15:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see389

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see361

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see306

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see285

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see281

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see274

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see263

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see256

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see255

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see240

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see230

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see228

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see225

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see222

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see220

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see216

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see215

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see211

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri