Ekspert rəyi: Ukraynada seçkilərin taleyi müharibənin nəticəsindən asılıdır

“Prezident seçkiləri məsələsi Ukraynada gündən-günə aktuallaşır. Müharibə hələ başa çatmasa və seçkilər hüquqi baxımdan mümkün olmasa belə, siyasi elitalar, cəmiyyət və xarici tərəfdaşlar artıq “müharibədən sonrakı keçid” məntiqi ilə düşünməyə başlayıblar. Gələcək kampaniyanın əsas intriqası səsvermənin formal tarixindən çox, müharibədən sonra cəmiyyətin hansı tələbi irəli sürəcəyindədir: mövcud kursun davamı, yoxsa yeni mərhələni simvolizə edən siyasi fiqurun dəyişməsi. Volodimr Zelenski bu dövrə mürəkkəb mövqedə daxil olur. Bir tərəfdən o, müharibə dövrünün prezidentidir, Ukraynaya beynəlxalq dəstək koalisiyasının simvoludur və adı Rusiya təcavüzünə qarşı müqavimətlə əbədi olaraq bağlıdır. Digər tərəfdən isə müharibədən yorğunluq, iqtisadi itkilər, səfərbərlik və daxili idarəetmə səhvləri məhz onun üzərində cəmlənir”.

Bu sözləri Gununsesi.info-ya siyasi şərhçi Kamran Cəfərov deyib.

Onun sözlərinə görə, son illərin sosioloji sorğuları göstərir ki, Zelenskinin şəxsi reytinqi hələ də yüksəkdir, lakin artıq dominant deyil:

“Onun elektoratı parçalanıb, anti-reytinqi isə potensial rəqiblərininkindən daha yüksəkdir. İkinci tur ssenarisində Zelenski getdikcə daha tez-tez təkcə Valeri Zalujnıya deyil, güc blokundan olan digər fiqurlara da uduzur. Bu kontekstdə Zalujnı ictimai gözləntilərin təbii favoritinə çevrilir. O, peşəkar siyasətçi deyil, korrupsiya və daxili siyasi çəkişmələrlə assosiasiya olunmur və müharibənin həlledici mərhələsini ordu ilə birlikdə keçmiş şəxs kimi qəbul edilir. Onun populyarlığı aktiv kampaniyanın nəticəsi deyil, bütövlükdə Silahlı Qüvvələrə olan etimadın proyeksiyasıdır. Cəmiyyətin əhəmiyyətli hissəsi üçün Zalujnı emosiyasız və siyasi pafossuz “sakit, güclü dövlət adamı” obrazını təcəssüm etdirir. Məhz buna görə də birbaşa elektoral qarşıdurmada o, bu gün Zelenskini nəzərəçarpacaq fərqlə qabaqlayır. Lakin Zalujnının da zəif tərəfi var. Onun siyasətə tam daxil olması qaçılmaz olaraq hərbi lider obrazını dağıdacaq. İstənilən kampaniya ittifaqlar, bəyanatlar, kompromislər və səhvlər tələb edir ki, bunlar da onun mövcud üstünlüyünü tez bir zamanda azalda bilər. Məhz bu boşluqda Kirill Budanov fiquru ortaya çıxır. Budanov kütləvi favorit olmasa da, “keçid dövrü namizədləri” arasında ən perspektivli fiqurlardan biridir. Onun reytinqi Zalujnıdan aşağıdır, lakin stabildir və artım potensialı yüksəkdir. İctimai şüurda Budanov effektivlik, qapalılıq, peşəkarlıq və strateji düşüncə ilə assosiasiya olunur. O, daha az ictimaidir, lakin məhz bu xüsusiyyət onu daimi siyasi səs-küydən yorulmuş seçicilər və elitaların bir hissəsi üçün cəlbedici edir. Eyni zamanda vacib məqam ondan ibarətdir ki, Budanov Zalujnıdan fərqli olaraq Zelenskinin birbaşa antaqonisti deyil və onun ətrafında alternativ legitimlik mərkəzi formalaşmayıb. Buradan əsas ssenari doğur: əgər Zelenski müharibədən sonra şəxsi qələbə şanslarının aşağı olduğunu görərsə, o, birbaşa seçkilərdə iştirakdan imtina edib təsirini başqa namizəd vasitəsilə qorumağa çalışa bilər. Bu halda Budanov Zalujnı ilə müqayisədə daha məqbul variant kimi görünür. Budanova dəstək Zelenskiyə açıq siyasi məğlubiyyətdən yayınmağa, komandasının bir hissəsini gələcək hakimiyyət arxitekturasında saxlamağa və sistemin güclü yeni lider ətrafında tam sıfırlanmasının qarşısını almağa imkan verə bilər.

Cəfərov son olaraq deyib:

“Beləliklə, Ukraynada gələcək prezident seçkiləri klassik formada, hakim prezidentlə müxalifət arasında duel kimi deyil, müharibədən sonrakı dövlət modelinin seçimi kimi keçə bilər. Zelenski müharibə dövrünün siyasi kursunun müəyyən korrektələrlə davamını, Zalujnı güclü dövlətə və əvvəlki elitalardan məsafəyə olan tələbi, Budanov isə idarəolunanlığı qoruyan texnokratik və güc mərkəzli keçidi təmsil edir. Nəticə təkcə reytinqlərdən deyil, müharibənin necə başa çatacağından, cəmiyyətin hansı vəziyyətdə olacağından və əsas daxili və xarici oyunçuların hansı gələcək modelini məqbul sayacağından asılı olacaq”.

Orxan

Gununsesi.info