Elçin Şıxlı: “Azərbaycan mətbuatı sıfırdan dünyada tanınan bir mərhələyə gəlib çatıb” MÜSAHİBƏ

“Jurnalistikanın tənqidçi rolunu daha da gücləndirməliyik”.  

Bu sözləri Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin sədri, “Ayna.az” saytının baş redaktoru, Əməkdar jurnalist Elçin Şıxlı “Cebheinfo.az”-a müsahibəsində deyib. 

Müsahibəni təqdim edirik:

- Elçin müəllim, bu il Azərbaycan mətbuatının 150 illik yubileyidir. Mətbuat bu illərdə nə qazandı?

- Bəli, bu il Azərbaycan mətbuatının yaranmasının 150 illik yubileyidir.  Bu, bizim üçün böyük bir tarixdir. Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi ilə bağlı çox sayda tədbir keçiriləcək. Biz də bunu qeyd etməyə hazırlaşırıq. 

Təbii ki, ən yüksək səviyyədə bu yubileyi qeyd etməliyik. Artıq bir sıra tədbirlərin keçirilməsinə başlanılıb. Məsələn, Naxçıvanda “Qlobal İnformasiya Mühiti və Media Trendləri” konfransı – “MEDİAFEST-2025” adlı tədbir keçirildi. Daha sonra Bakıda və bir sıra regionlarda da bununla bağlı tədbirlər təşkil olundu. Hələ bir aydan artıq vaxtımız var və tədbirlər davam edəcək. Sonda isə Şuşada Qlobal Media Forumu keçiriləcək. 

- Milli mətbuatımızın ötən 150 il ərzində keçdiyi yolu necə qiymətləndirirsiniz? 

- Mən adətən mətbuatımızın keçdiyi yolu üç dövrə bölürəm. Birincisi “Əkinçi” qəzətinin işıq üzü görməsindən Azərbaycanın bolşevik Rusiyası tərəfindən işğalına qədər olan dövrdür. İkincisi Sovet, üçüncü isə müstəqillik dövrümüzdür. 

Bu müddət ərzində artıq Azərbaycan mətbuatı sıfırdan dünyada tanınan bir mərhələyə gəlib çatıb. Mətbuatımız geridə qalan 150 il ərzində çox keşməkeşli yollardan keçib. Mətbuatın yaranması və bugünlərə gəlməsi olduqca çətin proses idi. Lakin bu gün mətbuatımız bütün dünya tərəfindən tanınır. 

- İndi qarşımızda duran əsas vəzifələr nələrdir? Bundan sonra medianın inkişafı üçün nələr edilməlidir?

- Azərbaycanın həqiqətlərini dünyaya çatdırmağa çalışmalıyıq. Bundan başqa, öz əsas tənqidçilik funksiyamızı yerinə yetirməliyik. Bu yolla cəmiyyətdə olan əyər-əskikləri üzə çıxarıb, onların aradan qaldırılmasına köməkçi ola bilərik. Ümumiyyətlə, mətbuatın, jurnalistikanın tənqidçi rolunu daha da gücləndirməli və hadisələri bir qədər də obyektiv şəkildə cəmiyyətdə çatdırmalıyıq. Düşünürəm ki, qarşımızda duran əsas vəzifələr bunlar olmalıdır. 

- Son illərdə əfsuslar olsun ki, çap mediasına, qəzetlərə olan maraq azalıb. Necə düşünürsünüz, çap mediasının inkişafı və əvvəlki gücünü bərpa etməsi mümkün olarmı?

- Ümumiyyətlə, dünyanın hər yerində eyni proses gedir. Təbii ki, bunun obyektiv səbəbləri var. Çap mediası yeni platformalara çeviklikdə və texnoloji imkanlar baxımından uduzur. Ancaq dünyada çap mediasının tamamilə məhv olduğunu da söyləmək olmaz. 

Nüfuzu azalsa da, çap mediası hər yerdə öz yerini qoruyub saxlayır. Çox uzağa getməyək, qardaş Türkiyəyə nəzər salsanız, orada qəzet oxumayan adam tapmaqda çətinlik çəkərsiniz. Çünki orada qəzet hər yerdə var və əlçatandır. Azərbaycanda isə Bakıda olan köşklərin əksəriyyətində qəzet tapmaq olmur. 

Ona görə də ilk növbədə Azərbaycanda çap mediasını inkişaf etdirtmək üçün yayım sistemini dirçəltmək lazımdır. Bizdə yayım sistemi məhv edilib. Əgər siz hansı bir məhsulu almaq istəyirsinizsə və onu 1-2 dəfə axtarıb tapmırsınızsa, daha axtarmaqdan vaz keçirsiniz. 

Azərbaycanda qəzetlər nə qədər ki, əlçatmaz olacaq, çap mediası üçün ağır olacaq. Yəni, qəzetdə həm məzmun, həm də kontingent olmalıdır. Üstəlik, qəzetin insanlar üçün əlçatanlığını təmin etmək lazımdır.

- Əslində, köşklərdə qəzetlər satılır və hər kəs üçün əlçatandır. Sadəcə, onları alan insanlar həddindən artıq azdır. Hətta bəzi köşklərə qəzetlər necə gəlirsə, elə də qalır. Yəni, problem bəlkə də satış deyil, alışla bağlıdır... 

- Bəli, mən sizinlə razıyam, həmin nüanslar da var. Lakin hazırda köşklərin əsas məqsədi qəzet yox, siqaret və ya digər məhsullar satmaqdır. Əvvəllər köşklərdə peşəkar qəzetsatanlar çalışırdı. İndi hansısa köşkə gedib qəzet alanda satıcı onun qiymətini belə bilmir. Çünki həm qəzet satılmır, həm də o, peşəkar satıcı deyil. Belə olan halda kim qəzet alar? 

Bununla yanaşı, insanlarda qəzet almaq vərdişi də yoxdur. Sanki ondan vaz keçiblər. Xüsusən də bəzi gənclər qəzet üzü görməyiblər. Müasir dövrdə hamı telefonda qısa xəbərlərə baxır. Lakin qəzetdə həmin qısa xəbərin açması, təhlili və araşdırması olur. Bunun üçün beyin və düşünmək lazımdır. Təəssüf ki, artıq düşünmək istəyənlərin sayı azalır.

Elmir Mustafa
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Elçin Şıxlı Müsahibə Azərbaycan Mətbuatı 150 il