“Ərəblər Putindən üz döndərdi” Gündəmin əsas mövzusu

Moskvada 15 oktyabrda keçirilməsi planlaşdırılan Rusiya-ərəb sammiti baş tutmayacaq. Vladimir Putinin Ərəb Dövlətləri Liqasının (ƏDL) liderləri ilə görüşü əsas iştirakçıların Rusiyaya səfərdən imtina etməsindən sonra ləğv olunub.
Bizim.Media haqqin.az-a istinadən xəbər verir ki, diplomatiya da memarlıq kimi həm triumf anlarını – abidələrin ucaldıldığı dövrləri, həm də unudulma illərini tanıyır – o zaman zallarda, böyük görüşlər üçün nəzərdə tutulan məkanlarda, sadəcə külək dolaşır. Moskva Kremlində oktyabrın ortalarında “Rusiya və Ərəb dünyası: yeni ox” adlı möhtəşəm tamaşa səhnəyə qoyulmağa hazırlaşırdı. Amma pərdə qalxanda məlum oldu ki, səhnəyə çıxacaq demək olar ki, heç kim yoxdur.
 

Əsas “aktyorlar” – bu tamaşanın xatirinə dəvət olunan əmir və krallar – nəzakətlə Vaşinqtonun diktə etdiyi hadisələrə istinad edərək səfərdən imtina etdilər. Nəticədə Donald Trampa Rusiyanın təsir dairəsini nümayiş etdirmək üçün nəzərdə tutulan bu möhtəşəm sammit bir aktyorla keçirilən məşqə çevrildi. Rusiya ideyası o qədər iddialı idi ki, həyata keçirmək mümkün olmadı.

Ərəb paytaxtlarının bu nəzakətli, lakin qəti imtinası təsadüfi kapriz deyil, soyuqqanlı strateji hesablamanın nəticəsidir. Moskva öz səhnəsini hazırlayarkən, ərəb liderləri başqa bir pyesi – müəllifi Ağ Ev olan ssenarini – diqqətlə oxuyurdular.
Beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsi baxımından tarixdə ilk dəfə keçirilməsi planlaşdırılan Rusiya-ərəb sammitinin ləğvi geosiyasi ambisiyaların sərt reallıqla toqquşmasının klassik nümunəsidir. Apreldən bəri bu mühüm diplomatik təşəbbüsü formalaşdıran Kreml özünün təcrid olunması ilə bağlı narrativə simvolik zərbə vurmaq niyyətində idi. Lakin hesablamada bir əsas məqam – ərəb monarxiyalarının dönməz praqmatizmi – nəzərə alınmadı. Yeni reallıqda onlar Moskva ilə həddən artıq yaxınlığı nümayiş etdirmək istəmirlər. Nəticədə Kremlin “Qlobal Cənub”da güc nümayişi etmək planı əksinə, onun təsir imkanlarının sərhədlərini açıq şəkildə göstərdi.
 

Bu nəzakətli, amma sərt imtina – ani bir qərar deyil, ağıllı strateji yanaşmanın məhsuludur. Praqmatizm, xarici siyasətin dəyişməz hökmdarı, bir daha öz gücünü sübut etdi. Fars körfəzi monarxiyaları üçün Vaşinqton sadəcə tərəfdaş deyil, həm də onların təhlükəsizliyinin memarı və iqtisadi sabitliyin qarantıdır.

Tramp administrasiyası bütün qeyri-proqnozlaşdırıla bilməzliyinə baxmayaraq, real qərar qəbuletmə mexanizmidir – maliyyə bazarlarına çıxış və hərbi təminatlar məhz oradadır. Moskva isə bu koordinat sistemində “problemlərin kaprizli təchizatçısı” kimi görünür, amma onları həll edə biləcək tərəf kimi yox.
Beləliklə, rəsmi “sülh prosesinə mane olmamaq üçün təxirə salındı” izahı sadəcə diplomatik eyufemizmdir və Kremlin açıq şəkildə uğursuzluğa düçar olduğunu ört-basdır etməyə xidmət edir.
Ərəb liderləri çox yaxşı anlayırlar ki, “pasta bölünən masa” haradadır. Və 2025-ci ilin oktyabrında onlar öz seçimlərini etdilər: Putinin qeyri-müəyyən gəlirli, lakin tam aydın riskli geosiyasi xülyalarının ortağı olmaqdan isə, Trampın masasında “kiçik tərəfdaş” olmağı üstün tutdular.
Bizim.Media