Erkən doğuşun gizli səbəbi: immun sistemi

2 mindən çox hamilə qadının məlumatları əsasında aparılan araşdırma bəzi erkən doğuşların ananın immun sistemindəki xüsusi anticisimlərlə əlaqəli ola biləcəyini göstərib. Kəşf gələcəkdə risklərin daha erkən müəyyənləşdirilməsi və yeni müalicə üsullarının hazırlanması üçün imkan yarada bilər.

Vaxtından əvvəl doğuş dünya səhiyyəsinin mühüm problemlərindən biri olaraq qalır. Hamiləliyin 37-ci həftəsi tamamlanmadan baş verən doğuşlar körpələrin sağlamlığı və sonrakı inkişafı üçün müxtəlif risklər yarada bilər. Buna baxmayaraq, erkən doğuşun bütün səbəbləri hələ tam aydınlaşdırılmayıb. Yeni elmi araşdırma isə bəzi hallarda bu prosesin başlanmasında immun sisteminin rol oynaya biləcəyini üzə çıxarıb.

Reuters-in məlumatına görə, alimlər 2 mindən çox hamilə qadının qan nümunələrini təhlil edərək vaxtından əvvəl doğuşla əlaqəli ola biləcək xüsusi anticisimlər müəyyən ediblər. Araşdırmanın nəticələri Nature Immunology jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, hamiləliyi 37-ci həftədən əvvəl başa çatan qadınlarda IL-1RA adlı zülala qarşı yönələn anticisimlər daha yüksək səviyyədə və daha erkən mərhələdə müşahidə olunub. Bu zülal orqanizmdə iltihabi reaksiyaların tənzimlənməsində iştirak edir. Onun normal funksiyasının pozulması isə iltihabı gücləndirən IL-1-beta molekulunun fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.

Alimlərin izahına görə, bu proses bəzi hallarda uşaqlıq yığılmalarını sürətləndirərək doğuşun vaxtından əvvəl başlamasına şərait yarada bilər. Laboratoriya şəraitində aparılan heyvan təcrübələri də həmin anticisimlərin iltihabi reaksiyaları artıraraq plasentada zədələnməyə səbəb ola biləcəyini göstərib.

Araşdırmanın nəticələrindən biri odur ki, immun sistemindəki bu dəyişikliklər bəzi hallarda erkən doğuşdan bir neçə ay əvvəl müşahidə oluna bilər. Bu isə gələcəkdə qan analizləri vasitəsilə müəyyən risk qruplarının daha erkən aşkar edilməsi ehtimalını gündəmə gətirir.

Tədqiqatçılar həmçinin IL-1RA zülalının sintetik formasının bəzi iltihabi xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunduğunu xatırladırlar. Gələcəkdə bu mexanizmin hədəflənməsi erkən doğuşun müəyyən növlərinin qarşısının alınması üçün yeni müalicə istiqaməti yarada bilər. Lakin belə yanaşmaların hamiləlikdə təhlükəsizliyini və effektivliyini təsdiqləmək üçün ayrıca klinik sınaqlar aparılmalıdır.

Alimlər vurğulayırlar ki, aşkar edilən anticisimlər bütün erkən doğuş hallarında iştirak etmir. Vaxtından əvvəl doğuşun infeksiyalar, plasentanın vəziyyəti, ananın sağlamlığı və digər amillərlə bağlı müxtəlif səbəbləri mövcuddur.

Beləliklə, yeni araşdırma erkən doğuşun öyrənilməsində immun sisteminin roluna dair mühüm elmi istiqamət açır. Əsas perspektiv isə riskin daha erkən müəyyənləşdirilməsi və gələcəkdə fərdi yanaşmaya əsaslanan tibbi müdaxilələrin hazırlanmasıdır.

Lalə Mehralı