Erkən ölüm riskini artıran qidalar açıqlanıb ARAŞDIRMA

Almaniyada aparılan genişmiqyaslı araşdırma, ultra emal olunmuş qidalarda yer alan və erkən ölüm riskini ən çox artıran qatqı maddələrini üzə çıxarıb.

Sherg.az xəbər verir ki, ultra emal olunmuş qidaların - piylənmə, ürək xəstəlikləri, tip 2 şəkərli diabet və bəzi xərçəng növləri kimi ömrü qısaldan bir çox sağlamlıq problemlərinə yol aça biləcəyi uzun müddətdir məlum idi. Lakin yeni bir tədqiqat bu cür qidaların hansı tərkib hissələrinin ən zərərli olduğunu ətraflı şəkildə araşdırıb.

2006  - 2010-cu illər arasında Birləşmiş Krallıqda yetkin insanların sağlamlıq bilgilərini toplayan “UK Biobank” adlı məlumat  bazasından istifadə olunub. Orta yaşı 57 olan 180 mindən çox iştirakçının 57 faizi qadın, 43 faizi isə kişi idi.

"Daily Mail" qəzetinin məlumatına görə, alimlər ultra emal olunmuş qidalarda geniş istifadə edilən qatqıları beş əsas kateqoriyaya bölüblər: şirinləşdiricilər, dad gücləndiricilər, rəngləndiricilər, şəkər növləri və ətirvericilər. Bunların hamısının yüksək istehlak səviyyələrində erkən ölüm riskini artırdığı müəyyən edilib.

Maraqlı cəhət odur ki, jelatin kimi bəzi jelləşdiricilərin ölüm riskini azaltdığı müşahidə olunub. Həmçinin emal olunmuş yağlar, zülak mənbələri və lif kimi digər komponentlərlə ölüm riski arasında ciddi əlaqə tapılmayıb.

Gündəlik istehlakın beşdə birini təşkil edir

Araşdırmaya görə, iştirakçıların gündəlik kalori qəbulunun orta hesabla 20 faizi ultra emal olunmuş qidalardan (UPF) ibarət idi. Bu qidalar evdə istifadə olunan əsas ərzaqlarla hazırlana bilməyən, çox vaxt bir neçə qatqı maddəsi olan məhsullar kimi müəyyən edilir.

11 il davam edən müşahidə nəticəsində 10 min 203 iştirakçının vəfat etdiyi müəyyən edilib. Analizlər göstərib ki, gündəlik qidalanmada ultra emal olunmuş qidaların payı 18 faizi keçdikdə, ölüm riski əhəmiyyətli dərəcədə artır.

Məhdudiyyətlər və əvvəlki araşdırmalarla uyğunluq

Mütəxəssislər iştirakçıların qida qəbulunu öz bəyanatlarına əsasən bildirdiklərinə görə məlumatların məhdud ola biləcəyini qeyd ediblər. Buna baxmayaraq, nəticələr əvvəlki tədqiqatlarla paralellik göstərir.

Ötən ay dərc olunmuş başqa bir araşdırma isə ultra emal olunmuş qidaların arıqlamağı çətinləşdirdiyini göstərib. İngiltərədə aparılan tədqiqatda belə qidalardan uzaq duran insanların, onları müntəzəm istehlak edənlərlə müqayisədə iki dəfə çox çəki itirdiyi müşahidə olunub.

Ultra emal olunmuş qidalar hansılardır?

Ultra emal olunmuş qidalar - yüksək miqdarda əlavə yağ, şəkər və duz ehtiva edən, zülak və lif nisbəti aşağı olan, həmçinin süni rəngləndirici, şirinləşdirici və qoruyucu maddələrlə zənginləşdirilmiş məhsullardır.

Onlar evdə yemək bişirərkən istifadə olunmayan qatqılarla hazırlanır. Dondurulmuş hazır yeməklər, sosislər, qazlı içkilər, çipslər, biskvitlər və ketçup ən tanınmış nümunələrdir. 

Bu məhsullar əsasən raf ömrünü uzatmaq, dadı gücləndirmək və istifadəsini asanlaşdırmaq üçün hazırlanır, təbii məzmundan xeyli uzaq, fabrik istehsalı məhsullar hesab olunur.