Ermənistan Rusiya “səmimiyyəti” ANALİTİK

Ermənistan Milli Assambleyasının (parlament) sədri Alen Simonyan fevralın 5-də Moskvada Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla görüşüb. Rusiya əleyhinə açıqlamaları ilə tanınan Simonyan səfərdən əvvəl bəzi sözlərini, o cümlədən Rusiyanın "hibrid müharibəsi"nə istinadını yumşaldıb. Bununla belə, o, Ermənistanın hələ də cavablandırılmalı olan sualları olduğunu vurğulayıb. Rusiya naziri öz növbəsində qeyd edib ki, İrəvanın bəzi iddiaları "bir az qəribə" səslənir.

Alen Simonyan 4 fevralda Federasiya Şurasının sədri Valentina Matviyenkonun dəvəti ilə Moskvaya gəlib. Səfərindən qısa müddət əvvəl Rusiya əleyhinə ritorikası ilə tanınan parlamentari verdiyi müsahibədə Rusiya-Ermənistan münasibətlərini təsvir etməkdə "hibrid müharibə" termininin yersiz olduğunu, lakin İrəvanın müəyyən narahatlıqları dürüst şəkildə qəbul etdiyini bildirib. Alen Simonyanın bununla özünü düzəltməsi diqqət çəkib. Keçən il o, dəfələrlə Rusiyanın Ermənistana qarşı "hibrid müharibə" üçün mediadan istifadə etdiyini demişdi. Ermənistan parlamentinin spikeri, digər məsələlərlə yanaşı, "Onlar araşdırırlar, müxtəlif mövzuları sıxışdırırlar, acınacaqlı məqalələr hazırlayırlar, mənim və həmkarlarımın imicində mövcud olmayan intriqa və ehtirasların ssenarilərini öz imiclərində və bənzərliyində uydururlar" deyib.

Səfərdən əvvəl bəzi çətinlikləri tədricən aradan qaldırmağa başlayan Alen Simonyan, 5 fevralda Sergey Lavrovla görüşdə verdiyi açıqlamaların tonunu yumşaltmağa davam edib. "Rusiyanın Ermənistanın Rusiyaya, dost müttəfiq dövlətə qarşı bir şey etməyə çalışdığı qənaətinə gəlməsini istəmirəm. Sizi əmin etmək istəyirəm ki, bizdə belə bir qavrayış yoxdur və olmayacaq da. Bu, artıq sahib olduğumuz və sahib olduğumuz hər şey üçün səhvdir", deyib və dərhal əlavə edib ki, bütün mübahisəli məsələlər tədricən müzakirə olunur və həll edilə bilər.

Ölkələrin münasibətlərində ən aktual məsələlərdən biri Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına (KTMT) qarşı iddialarıdır. 2024-cü ilin fevral ayında respublika müttəfiqlərinin öhdəliklərini yerinə yetirmədiklərini və məsuliyyət sahələrini tanımaqdan imtina etdiklərini əsas gətirərək təşkilatdakı üzvlüyünü dayandırıb. Buraya KTMT-nin 2022-ci ilin payızında Azərbaycan qoşunlarının Ermənistanın İstisu (Cermuk) şəhəri yaxınlığındakı hündürlüklərdə mövqelənməsi ilə bağlı hadisələrə "reaksiya verməməsi" də daxil idi.

Ötən ilin may ayında Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanla görüş zamanı Sergey Lavrov cavab verib ki, "reaksiya dərhal oldu" və hadisə yerinə KTMT-nin faktaraşdırıcı missiyası göndərildi. "Tənqid mümkündür, amma heç nə etməyən birini tənqid etmək olmaz. Biz çalışdıq".

Böhran 2023-cü ilin payızından, yəni Qarabağın bütünlüklə Azərbaycan qüvvələrinin nəzarəti altına keçməsindən sonra daha da şiddətlənib. Bu hadisələrdən bir il sonra Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bildirib ki, hüquqi cəhətdən bu, KTMT müttəfiqinə qarşı hərbi təcavüz deyil, çünki Ermənistan “Dağlıq Qarabağı” müstəqil dövlət və ya respublikanın bir hissəsi kimi tanımır. Lakin Ermənistanın KTMT-yə qarşı ritorikası güclənməyə davam edib və ölkənin təşkilatdan çıxmaq niyyətinin səbəblərinin siyahısı artıb. 2024-cü ilin sentyabr ayında Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan ilk dəfə olaraq KTMT-nin "Ermənistanın təhlükəsizliyinə, mövcudluğuna, suverenliyinə və dövlətçiliyinə təhdidlər yaratdığını" deyib. Bu ilin yanvar ayında isə baş nazir ölkənin təşkilata üzvlüyünün beynəlxalq silah bazarına çıxış yolunda ciddi bir maneəyə çevrildiyini bildirib.

Alen Simonyan Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri ilə görüşdə qeyd edib ki, "Hələ də cavab almadığımız suallar var”. Sergey Lavrov öz növbəsində etiraf edib ki, Moskva səsləndirilən şikayətlərin çoxunu başa düşmür. Nazir qeyd edib ki, "Ermənistana qarşı şimaldan hazırlanan bəzi mifik hücumlar, KTMT-dən mövcudluq təhlükəsi barədə vaxtaşırı açıqlamalar eşitməyi bir az qəribə hesab edirik".

Sergey Lavrov daha sonra Rusiyanın Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkilərinə iddia edilən müdaxiləsi ilə bağlı müzakirələrdən bəhs edib. "Xaricdən kimsə müdaxilə etməyi planlaşdırdığı barədə siqnallar eşidildikdə, Rusiya Federasiyasına açıq şəkildə istinad edilərək və İrəvandan AB-yə "bu cür müdaxilənin qarşısını almağa kömək etmək" çağırışları edildikdə, bu, bizim üçün qəribədir". Nazir davam edərək bildirib ki, Avropa İttifaqı ölkələrə daim "Ya bizimlə, ya da onlarla" seçim təqdim edəcək. O, həmçinin nifrət və ya düşmənçiliyi alovlandıran bir hekayənin dominantlığının qarşısını almağa çağırıb.

Rusiya xarici işlər naziri Ermənistanın Avropa İttifaqına daxil olması ilə bağlı Rusiya Ermənistanın seçiminə hörmətlə yanaşacağını vurğulayıb. Sergey Lavrov qeyd edib ki, "Avrasiya İqtisadi Birliyinə üzvlük əməkdaşlığa qatılmağın və xüsusən də Avropa Birliyinə qoşulmağın əsasını təşkil edən prinsiplərlə bir araya sığmır. Bu sizin seçiminizdir". O, həmçinin Ermənistanın AİB üzvü kimi son on ildə qazandığı nailiyyətləri nəzərə almağa çağırıb: "Biz 2015-ci ildə 10,5 milyard dollarlıq ÜDM ilə başladıq və bu gün bu rəqəm 26 milyard dollardır ki, bu da 2,5 dəfə artım deməkdir".

Görünür, İrəvan Rusiyanın bu məsələdəki mövqeyini başa düşür. Yanvarın ortalarında Nikol Paşinyan həm Aİ, həm də AİB-də eyni vaxtda üzvlüyün mümkün olmadığını etiraf edib, lakin hələlik seçim etməyə ehtiyac olmadığını qeyd edib. "Uyğunluq mümkün olduğu müddətcə biz AİB-in üzvü olaraq qalacağıq. Uyğunsuzluq qaçılmaz olduqda, biz Ermənistan vətəndaşları ilə birlikdə qərar verəcəyik", - deyə Ermənistanın Baş naziri izah edib.

V.VƏLİLİ