ERMƏNİSTAN ÜÇÜN “ÖLÜM QALIM” SEÇİMİ... Paşinyan təkbaşına hakimiyyətdə qala biləcəkmi?

Ermənistanda 2026-cı ildə keçiriləcək parlament seçkiləri ölkənin gələcək siyasi kursunu müəyyən edəcək ən mühüm mərhələlərdən biri kimi dəyərləndirilir. Seçki kampaniyası artıq təkcə daxili siyasi rəqabət deyil, həm də Ermənistanın Rusiya–Qərb balansı, Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərinin gələcəyi fonunda formalaşır. Hazırkı mənzərə isə üç əsas istiqamətin kəskin qarşıdurmasını göstərir: hakimiyyətin sülh və Qərbə inteqrasiya xətti, Rusiyameyilli müxalif blokların konsolidasiyası və alternativ, lakin zəif təşkilatlanmış “üçüncü qüvvələr”.

Paşinyanın strategiyası: konstitusional çoxluq və regional “sülh gündəliyi”

Baş nazir Nikol Paşinyan rəhbərlik etdiyi Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası seçkilərə açıq şəkildə “sülh” şüarı ilə gedir. Hakimiyyətin əsas strateji hədəfi parlamentdə konstitusional çoxluq – yəni mandatların ən azı üçdə ikisini əldə etməkdir.

Bu məqsəd Paşinyana təkcə hökuməti formalaşdırmaq deyil, həm də konstitusiya dəyişiklikləri üçün referendumlar keçirmək imkanı verir. İrəvanın siyasi gündəliyində əsas istiqamət kimi Azərbaycanla sülh sazişinin imzalanması, Türkiyə ilə diplomatik münasibətlərin normallaşdırılması və Rusiyadan asılılığın azaldılması göstərilir.

Hakim düşərgə bunu “regional blokadanın qırılması” və “Ermənistanın iqtisadi-siyasi transformasiyası” kimi təqdim edir. Lakin müxalifət bu xətti təhlükəli güzəştlər və milli maraqlardan geri addım kimi qiymətləndirir.

Samvel Karapetyan faktoru: biznes imperiyasından siyasi layihəyə

Seçkilərin ən mübahisəli fiqurlarından biri iş adamı Samvel Karapetyandır. O, rəhbərlik etdiyi Güclü Ermənistan Partiyası vasitəsilə Paşinyanın əsas rəqiblərindən biri kimi təqdim olunur.

Karapetyan Ermənistan, Rusiya və Kipr vətəndaşlığına malikdir və əsas biznes fəaliyyətini Rusiyada qurub. Lakin Ermənistan qanunvericiliyinə görə onun prezident və ya baş nazir olmaq imkanları məhduddur. Konstitusiya yalnız son illərdə Ermənistan vətəndaşı olmuş, daimi yaşayan və müəyyən siyasi tələblərə cavab verən şəxslərə bu imkanı tanıyır.

Buna baxmayaraq, Karapetyan siyasi maneələri aradan qaldırmaq üçün konstitusiya dəyişikliklərini hədəfləyir. Onun yaxın ətrafı – xüsusilə qardaşı oğlu Narek Karapetyan – partiyanın parlamentdə çoxluq əldə etməsi halında bu dəyişikliklərin mümkün olacağını bildirir.

Hazırda Karapetyan ev dustaqlığındadır və ona qarşı korrupsiya, çirkli pulların yuyulması kimi ağır ittihamlar irəli sürülüb. Buna baxmayaraq, o, seçki kampaniyasını video müraciətlər və dolayı siyasi mesajlarla davam etdirir.

Sorğular göstərir ki, Karapetyanın əsas gücü yeni və qərarsız seçici kütləsini cəlb etməkdir. Lakin onun partiyasının 4%-lik baryeri keçib-keçməyəcəyi hələ də sual altındadır.

Koçaryan–Tsarukyan–Karapetyan ehtimalı: müxalifətin yeganə real ssenarisi?

Siyasi ekspertlərin fikrincə, müxalifətin hakimiyyətə real alternativ yarada bilməsi yalnız üç əsas fiqurun koordinasiyası ilə mümkündür: Robert Koçaryan, Qagik Tsarukyan və Samvel Karapetyan.

Koçaryanın rəhbərlik etdiyi “Ermənistan Alyansı” artıq formalaşıb və parlamentə düşmək üçün minimum 8% baryeri keçməlidir. Alyansın siyahısında Koçaryanın özü, oğlu və digər siyasi fiqurlar yer alır.

Tsarukyan isə daha çox iqtisadi resurslara və sosial bazaya güvənir. Onun “Çiçəklənən Ermənistan” xətti ənənəvi olaraq Koçaryanla yaxın hesab olunur. Sorğular isə onun 2–6% aralığında qalacağını göstərir.

Ekspertlər bildirir ki, bu üç qüvvə arasında potensial ittifaq yaranarsa, parlamentdə güclü müxalif blok formalaşa bilər. Lakin şəxsi ambisiyalar və ideoloji fərqlər bu ssenarini çətinləşdirir.

Alternativ düşərgə: qərbyönlü, lakin zəif resurslu qüvvələr

Müxalif spektrdə ayrıca “üçüncü xətt” də mövcuddur. Buraya keçmiş İrəvan meri Hayk Marutyan, keçmiş ombudsman Arman Tatoyan və siyasi fəal Qurgen Simonyan daxildir.

Bu qüvvələr əsasən qərbyönlü kursu müdafiə edir və Rusiya təsirindən uzaqlaşmanı dəstəkləyir. Lakin onların əsas problemi maliyyə resurslarının zəifliyi və ölkə miqyasında siyasi strukturlaşmanın olmamasıdır.

Sorğular bu partiyaların 4–5% baryerini keçməkdə çətinlik çəkəcəyini göstərir.

Sorğularda Paşinyan liderdir, amma qərarsız seçici həlledici rol oynayır

Beynəlxalq Respublikaçılar İnstitutu və EVN Report tərəfindən aparılan sorğular ümumi mənzərəni belə göstərir:

-Paşinyan və partiyası 30–50% aralığında dəstək alır;

-Seçicilərin 35–48%-i qərarsızdır;

-Koçaryan və Tsarukyan 3–6% aralığında qalır;

Karapetyan isə yeni siyasi fiqur kimi 10%-ə yaxın etimad qazanır.

Ən mühüm məqam isə odur ki, qərarsız seçicilərin böyük hissəsi səsvermə günü Paşinyana yönəlir. Bu faktor hakim partiyanın əsas üstünlüyü kimi qiymətləndirilir.

Mövcud siyasi reallıq göstərir ki, Ermənistan 2026 seçkilərinə ciddi parçalanmış müxalifətlə daxil olur. Hakimiyyət isə daha sistemli, mərkəzləşmiş və strateji gündəliyə malik görünür.

Əgər müxalifət vahid blok yarada bilməsə, Paşinyanın həm parlament çoxluğunu qoruması, həm də konstitusional dəyişikliklərə yaxınlaşması real ssenari olaraq qalır. Bu isə Ermənistanın gələcək illərdə xarici siyasət kursunun daha da Qərbə inteqrasiya olunması və regionda yeni balans axtarışları ilə müşayiət olunacağı anlamına gəlir.

Rasim Əliyev

“AzPolitika.info”