Ermənistanda hakimiyyətə etimadsızlıq çağırışı

“Ölümə məhkum” cəhdi “siyasi oyunbazlıq” ssenarisidir

Ermənistanda müxaliflərin aktivləşməsi fonunda baş nazir Nikol Paşinyan hökumətinə etimadsızlıqla bağlı kampaniya tərəfdarlarının da səsləri eşidilməkdədir. Kampaniyanın təşəbbüskarı parlamentin “Şərəfim var” fraksiyası və onun rəhbəri Hayk Mamicanyandır. Əslində, indiyədək də məsələ gündəmə gəlib, amma əks cinah təmsilçilərinin istəkləri həyata keçməyib. Yazımızda bunun səbəbini açıqlamağa çalışacağıq.

Məlumat üçün deyək ki, Paşinyana və komandasına etimadsızlıq kampaniyası ilk dəfə 2021-ci ilin may-iyun aylarında aparılıb. Həmin vaxt “Vətənin qurtuluş hərəkatı” adlanan koalisiya yaradılmışdı ki, onun liderləri sırasında Vazgen Manukyan, Seyran Ohanyan və İşxan Saqatelyan yer alırdı. Məqsəd Nikol iqtidarının həmin ilin iyununda keçirilmiş növbədənkənar parlament seçkilərində iştirakına yol verməmək idi.

İkinci belə cəhdə birincidən düz bir il sonra baş vurulmuşdu. Bu dəfə parlamentin “Ermənistan” və “Şərəfim var” fraksiyaları ön planda idilər. Həmin vaxt müxaliflər impiçment üçün kifayət qədər deputat imzası toplamaq məqsədilə parlament binasında etiraz aksiyaları və blokadalar təşkil etdilər. Yekunda cəmi 35 deputat təşəbbüsə qoşuldu ki, bu sayın necə yarandığını vurğulayacağıq.

2023–2024-cü illərdə də hökumətə etimadsızlıq göstərilməsinə nail olmaq cəhdləri qeydə alınıb. Bu məqsədlə yenə İşxan Saqatelyan, Artur Vanesyan kimi fiqurlar, habelə indiki təşəbbüsün müəllifi H.Mamicanyan öndə olublar. Onlar bəyanatlarında etimadsızlıq səsverməsi üçün siyasi zəmin hazırlandığını vurğulamışdılar. Əlbəttə, o zəmini “görən” olmadı.

Hazırda “Şərəfim var” fraksiyası tərəfindən qaldırılmış etimadsızlıq təşəbbüsünün məqsədi də 2021-ci ildəki aksiyanın məqsədindən fərqlənmir. Mamicanyan bildirib ki, istəkləri Paşinyanın “Vətəndaş sazişi” Partiyasının 2026-cı ildə keçiriləcək parlament seçkilərində iştirakına yol verməməkdir. O, mövcud istiqamətdə hazırlıq işlərinin getdiyini bildirsə də, detalları açıqlamaqdan yayınıb. Yalnız onu deyib ki, indiki mərhələdə əsas diqqət prosesə müstəqil deputatların cəlb edilməsinə ayrılır. Təşəbbüsə dəstək verəcək şəxslərə gəldikdə, Mamicanyan ad çəkməyin hələ tez olduğunu bildirib: “Kim və necə prosesi dəstəkləyəcək, hamımız görəcəyik”.

Mamicanyanın fikirlərindən gəlinən nəticə onu deməyə əsas verir ki, “Şərəfim var” fraksiyasının başlıca məqsədi Paşinyanı devirməkdən sonra seçki keçirməkdir. Ancaq bu fikri Ermənistan parlamentində təmsil olunan bütün müxalif qüvvələrin dəstəklədiklərini söyləmək doğru sayılmaz. Məsələn, bir neçə gün öncə mətbuat konfransı düzənləyən ölkənin ikinci prezidenti Robert Koçaryan deyib ki, növbəti parlamentə “Vətəndaş müqaviləsi”, “Ermənistan” bloku və iş adamı, hazırda həbsdə yatan Samvel Karapetyanın rəhbərlik etdiyi qüvvə daxil olacaq. Parlamentdəki “Şərəfim var” fraksiyasında hərəkətverici qüvvə isə üçüncü prezident Serj Sarkisyanın “Respublika” Partiyasıdır. Deməli, Sarkisyanın istəyi Koçaryanın istəyi ilə üst-üstə düşmür. Ən başlıcası, ikinci birincini parlamentdə görmək istəmir. Ona görə də Mamicanyanın “əgər bu işdə bütün həmkarlarımız bizə kömək etsələr, yaxşı olardı” söyləməsinin heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Çünki indidən köməyin olmayacağı bəllidir.

Qeyd edək ki, Mamicanyan impiçment təşəbbüsünün reallaşmasının zəruriliyini də əsaslandırıb. Onun sözlərinə görə, hazırkı iqtidar seçkilərədək imzalayacağı siyasi sazişlərlə Ermənistanı risklərə ata bilər, nəticədə ölkənin gələcəyi qeyri-müəyyənliyə sürüklənər. Yeri gəlmişkən, Ermənistanda hakimiyyətə ilk etimadsızlıq kampaniyası cəhdi Qarabağdakı rüsvayçı məğlubiyyətlə, ikincisi, Paşinyanın ölkəni qeyri-bərabər razılaşmalara sürükləməsi ilə əsaslandırılmışdı.

Maraqlıdır ki, Mamicanyan təmsil olunduğu müxalif cinahın hakimiyyətə gəlmək niyyətinin olmadığını da açıqlayıb. Hakimiyyətin getməsinə nail olmaq, amma hakimiyyətdə təmsil olunmamaq. Əlbəttə ki, məsələ şübhəlidir. Ümumən isə müxaliflərin impiçment təşəbbüsü yalnız siyasi təzyiq vasitəsidir. Onlar bu yolla erməni cəmiyyətində iqtidara qarşı ciddi antipatiya yaratmağa çalışırlar. Yəni çalışırlar ki, antipatiya fonunda həyata keçirəcəkləri nümayiş və mitinqlərə daha çox insan toplansın, izdiham qeydə alınsın. O qədər böyük izdiham ki, hakimiyyəti zorakılıqla devirmək üçün güc formalaşsın.

Ancaq müxaliflərin indiyədək reallaşdırdıqları küçə aksiyalarında da ciddi say nəzərə çarpmır. Səbəb budur ki, erməni xalqı daşnak cinayətkarlardan, Qarabağ canilərindən ibarət “ekslərin” hakim rol oynadıqları siyasi birləşmələrə inanmır. Onların müstəqil şəkildə parlamentdə təmsil oluna bilməmələri də fikrimizin sübutudur. Elə “Şərəfim var” fraksiyasını götürək. Bu fraksiya S.Sarkisyanın Respublika Partiyası ilə Ermənistan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin sabiq rəisi Artur Vanesyanın Vətən partiyasının, bir növ, sintezidir.

Koçaryanın “Ermənistan” (“Hayastan”) partiyası 2021-ci il seçkilərində parlamentə düşmək üçün “Daşnaksütyun” partiyası və kiçik mühafizəkar siyasi qurum olan Dirçəlişlə ittifaqa girmiş, “Ermənistan” fraksiyası formalaşdırmışdı. Hazırda sabiq müdafiə naziri Seyran Ohanyanın rəhbərlik etdiyi bu fraksiya erməni Milli Assambleyasında 29 mandat yerinə sahibdir. “Şərəfim var” fraksiyası isə ali qanunverici orqanda cəmi 6 deputat yeri ilə təmsil olunmaqdadır.

Sonda qeyd edək ki, Ermənistan konstitusiyasına görə, hökumətə etimadsızlıq səsverməsi yalnız parlament çoxluğunun - ən azı 54 deputatın dəstəyi ilə həyata keçirilə bilər. Hazırda hakim “Vətəndaş sazişi” partiyası parlamentdə 107 yerdən 71-nə sahibdir. Belə demək mümkünsə, blokçu müxalifətin müstəqil deputatları ələ almasına gəlincə, ötən impiçmentə cəhd təcrübəsi göstərir ki, onlardan heç biri etimadsızlıq məsələsinə dəstək verməmişdi. Heç şübhəsiz, indi Mamicanyan fikrindən daşınmasa, say iki fraksiyanın ümumi 35 deputat sayını keçməyəcək, yaxud vəziyyət çox az dəyişəcək. Deməli, Paşinyanı və komandasını impiçmentlə hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaq mümkünsüzdür. Seçkidə onun rəhbərlik etdiyi qüvvəni məğlubiyyətə uğratmaq da müşkil görünür. Ermənistanda belə bir qüvvə nəzərə çarpmır.

Ə.RÜSTƏMOV
XQ