Ermənistanın KTMT dən çıxması nəyə səbəb olacaq? TƏHLİL

Bu ayın ortalarında Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan bir daha ölkəsinin KTMT-dən çıxdığını elan etdi. Ermənistanın KTMT-də iştirakdan imtina etməsinin səbəblərini izah edən Paşinyan, dondurma və geri çəkilmənin əsas səbəbinin Qərbin beynəlxalq silah bazarına qoyduğu məhdudiyyətlər olduğunu dilə gətirdi. O, bunu 14 yanvarda ABŞ və Aİ ölkələrinin səfirlərinin qatıldığı "Ermənistan və Dünya: Risklər və Fürsətlərin Kəsişməsində" beynəlxalq forumunda iştirak edərkən keçirilən müzakirə zamanı bildirdi.

Bundan əlavə, o daha bir cəsarətli açıqlama verərək, Rusiyanı Ermənistanın suverenliyini müdafiə etmək istəməməkdə günahlandırıb və onun KTMT-dəki üzvlüyünü xarici silah alışına məhdudiyyət adlandırıb: "Bu hadisələr bizi paradiqma dəyişikliyinin zəruri olduğunu anlamağa vadar etdi. Buna görə də, KTMT-dəki iştirakımızı dondurmaq barədə qanuni qərar qəbul etdik",- deyə baş nazir bildirib.

Bundan əlavə, qeyd etmək lazımdır ki, 2025-ci ilin noyabr ayında Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan artıq Ermənistanın KTMT-dən faktiki olaraq çıxdığını bildirmişdi.

Bir çox politoloq bu cür açıqlamaları iki ölkə münasibətlərindəki real problemlərlə deyil, Paşinyanın nəyin bahasına olursa olsun Aİ-yə girmək istəyi ilə əlaqələndirir.

Qeyd edək ki, 10 dekabrda Ermənistan Almaniya ilə strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi imzalayıb. Məhz bu forumda Paşinyan və Merz Rusiya təhlükəsi ilə bağlı ortaq məxrəc tapıblar.

Paşinyan ilk dəfə Berlində iki ölkə arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə çatdığını bəyan edib.

Onun sözlərinə görə, bu münasibətlər "demokratik dəyərlərə" əsaslanır və Yerevan Berlinin "Ermənistanda demokratik islahatlar və davamlı inkişaf"a dəstəyini yüksək qiymətləndirir və "Aİ-yə aparan çətin və uzun yolda davamlı siyasi dəstək" gözləyir.

Beləliklə, Paşinyan bir çox politoloqun daha əvvəl dediklərini təsdiqlədi: gec-tez Ermənistan Avrasiya İqtisadi İttifaqından çıxacaq, lakin öz şərtləri ilə və özü üçün əlverişli bir vaxtda çıxmaq istəyir.

12 noyabrda keçirilən brifinqdə Ermənistanın baş naziri xarici sponsorlar tərəfindən maliyyələşdirilən yeni bir Ermənistan kəşfiyyat agentliyinin yaradılması ilə bağlı şərh verib. Yeni agentliyin əsasən kimləri hədəf alacağını təxmin etmək çətin deyil.

Yaradılan kəşfiyyat xidmətinin əsas məqsədi həm Ermənistanın özündə Rusiyapərəst qüvvələrə və fəallara qarşı, həm də Rusiya ərazisində Şimali Qafqazı qeyri-sabitləşdirmək üçün Rusiya ilə əməkdaşlıq etmək olacaq.

Bir jurnalist bu kəşfiyyat orqanının kimləri hədəf alacağını birbaşa soruşduqda Paşinyan Ermənistan cəmiyyətinə və Rusiya jurnalistlərinə tanış bir şəkildə cavab verdi. Yay seçkilərinin yaxınlaşdığını nəzərə alsaq, o, qəti cavab vermədən və bu kəşfiyyat orqanının Rusiya üçün heç bir təhlükə yaratmadığı barədə ümumi ifadələrə əl ataraq, formalarına sadiq qaldı.

Beləliklə, son bir il ərzində Paşinyan:

Rusiya və bir sıra digər MDB ölkələri ilə iqtisadi əlaqələri kəsməyə başladı; Kollektiv təhlükəsizlik müqaviləsindən faktiki olaraq çıxdı; Ermənistanda Rusiyapərəst qüvvələrə təzyiqi artırdı.

Öz ərazisində xarici nəzarətdə olan kəşfiyyat orqanı yaratdı. Lakin bütün bu addımlara baxmayaraq, Rusiya-Ermənistan münasibətləri və onların perspektivləri barədə tez-tez olduqca sərt və açıq danışan Paşinyan hazırda birbaşa media qarşıdurmasına ehtiyac duymur: Rusiya və Ermənistan mediasında dərc olunan məlumata görə, baş nazirə qarşı impiçment proseduru hazırda Ermənistan parlamentində davam edir və demək olar ki, hazırdır.

Mediada yayılan məlumatlara görə, Ermənistan parlamentinin 34 üzvü prosesi başlatmaq istəklərini bildirib. Bu barədə ilk olaraq müxalifətdəki "Mənim Şərəfim" fraksiyasının rəhbəri Hayk Mamicanyan məlumat verib: "Bu gün müxalifət fraksiyası baş nazirə qarşı etimadsızlıq səsverməsi üçün tələb olunan formanı bütün 28 üzvün imzası ilə geri qaytarıb. 7 iyundan bu günə qədər 34 üzv baş nazirə qarşı etimadsızlıq səsverməsinə qoşulub", - deyə erməni parlamentari Facebook-da yazıb.

Yalnız bir sual qalır: cəmiyyətin nə qədəri bu ssenarini dəstəkləyir? Cavabı tezliklə görəcəyik: Ermənistanda iyun ayında yeni parlament seçkiləri planlaşdırılır.

İmpiçmentin çox səs qazanması ehtimalı azdır, ona görə də Paşinyan öz partiyasını seçkilərə şəxsən aparacaq. Lakin seçkilərdə Ermənistan xalqı seçim etməli olacaq: Paşinyanla birlikdə, amma Kilsəsiz, yoxsa Kilsə ilə birlikdə, amma Paşinyansız.

Elçin Bayramlı