Əsəd rejimi yenidən aktivləşir? Suriya böhranında son gəlişmələr

Suriyada uzun illər davam edən silahlı münaqişə fonunda keçmiş rejim qüvvələrinin fəaliyyətləri hələ də müəyyən bölgələrdə təhlükəsizlik problemləri yaratmaqdadır. Ölkədə sabitliyin bərpasına yönəlmiş səylərə baxmayaraq, hökumət qüvvələri ilə müxalif silahlı qruplar arasında toqquşmalar zaman-zaman baş verir.

Son olaraq, Dəməşq əyalətinin Cdeidet əl-Fadl kəndi yaxınlığında baş verən hücum bu gərginliyin davam etdiyini göstərir. Keçmiş rejimin silahlı üzvləri Baş Təhlükəsizlik İdarəsinin nəzarət-buraxılış məntəqələrindən birinə hücum edərək bölgədə qarşıdurmaya səbəb olub. Bu hadisə təhlükəsizlik qüvvələrinin cavab tədbirləri görməsinə və vəziyyətin daha da gərginləşməsinə yol açıb.

Bu hadisə beynəlxalq ekspertlər və region üzrə analitiklər tərəfindən müxtəlif prizmalar altında qiymətləndirilir. Bəziləri bunu Əsəd rejiminin yenidən aktivləşməsinə dair siqnal kimi görsə də, digərləri bu cür insidentlərin daha çox lokal və epizodik xarakter daşıdığını bildirir.

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən politoloq Əziz Əlibəyli bildirib ki, Əsəd rejiminin bundan sonra əvvəlki gücünü bərpa etməsi üçün heç bir sosial baza yoxdur:

"Suriya siyasi tarixi və məzhəblər arasındakı münasibətlər uzun illər ərzində ölkənin siyasi dinamikasına ciddi təsir göstərib. Xüsusilə, Bəşər Əsəd rejiminin əsas dayaqlarından biri ölkədəki ələvi (nusayri) azlığı olub. Əsəd rejimi məhz bu azlığın sayəsində 60 ilə yaxın hakimiyyətdə qaldı. Lakin hazırda sünni çoxluq həm terror təşkilatlarında, həm də digər istiqamətlərdə üstünlük təşkil etdiyindən siyasi balans dəyişib. Əlbəttə ki, dekabr ayında baş vermiş çevriliş də bu qrupun sifarişi idi".

Əziz Əlibəyli: Bu hadisələrin bütövlükdə Suriya miqyasında genişmiqyaslı təsir göstərəcəyi ehtimalı azdır

Onun sözlərinə görə, əl-Fadl bölgəsində baş verənlər epizodik qarşıdurmalardır və Suriya ərazisində dənizkənarı şəhərlərdə vəziyyətin daha da kəskinləşməsi ehtimalı var:

"Bu hadisələrin bütövlükdə Suriya miqyasında genişmiqyaslı təsir göstərəcəyi ehtimalı azdır. Xüsusilə nəzərə almaq lazımdır ki, bu ərazilərdə əvvəllər şiə qruplaşmaları ilə əlaqəli olan şəxslər məskunlaşıb və onların hazırkı fəaliyyəti barədə məlumatlar kifayət qədər məhduddur. Bununla belə, zaman keçdikcə bu kimi lokal qarşıdurmaların təkrarlanması mümkündür. Lakin bu qruplaşmaların əvvəlki nüfuzlarını bərpa edərək siyasi və hərbi baxımdan ciddi bir revanş əldə etmələri real görünmür. Çünki Suriya daxilindəki mövcud güc balansı, eləcə də beynəlxalq və regional aktorların təsiri belə bir ssenarini reallaşdırmağa imkan vermir".

Nəticədə belə bir fikir formalaşır: ekspertlər hesab edirlər ki, Suriyada əsas güc mərkəzləri artıq dəyişib və Əsəd rejiminin əvvəlki nüfuzunu geri qaytarması çətin görünür. Ölkədə həm daxili amillər, həm də xarici güclərin təsiri sabitliyin bərpa olunmasını ləngidir. Bununla yanaşı, müxtəlif radikal qrupların fəaliyyəti və regionda gedən geosiyasi mübarizə də vəziyyəti daha mürəkkəb hala salır.

Sonda qeyd etmək olar ki, son insidentlər Suriya böhranının tam həll olunmadığını və münaqişənin hələ uzun müddət davam edə biləcəyini göstərir. Rejim qüvvələrinin lokal hücumları və qarşıdurmalar davam etsə də, mütəxəssislərin fikrincə, bu, Suriya siyasətində köklü dəyişikliyə səbəb olacaq qədər güclü deyil.

Əli Hüseynov