Ət yeyənlər ehtiyatlı olun! Dəhşətli xəstəlik yayılıb

Son vaxtlar Azərbaycanın müxtəlif regionlarında saxlanılan ev heyvanları arasında dabaq xəstəliyinə yoluxma halları kütləvi xarakter alıb. Təsərrüfat sahibləri ciddi narahatdırlar. 

Mövzu ilə bağlı “Yeni Sabah”a danışan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Xidmətlər Agentliyinin mətbuat katibi Murtuzəli Hacıyev bildirib ki, yoluxma əsasən xəstə heyvanla birbaşa təmas, virusla çirklənmiş yem-su, invertar, personalın geyimləri və hava-damcı yolu ilə mümkündür:

“Dabaq iti yolxucu virus xəstəliyidir, bütün cütdırnaqlı heyvanlarda, əsasən iri və xırdabuynuzlu heyvanlarda rast gəlinir. Virus ağız boşluğunda, məmə uclarında və dırnaqlar arasında ağrılı yaralar yaradır, yüksək hərarət və məhsuldarlığın kəskin azalması ilə müşayiət olunur. Virus torpaq və peyində həftələrlə aktiv qala bilir”. pizza

Onun sözlərinə görə, dabaq xəstəliyi Azərbaycan üçün endemik xarakterli xəstəlikdir: “Yəni bu xəstəliyin viruslarının xəstəliyə həssas heyvanlar arasında və ətraf mühitdə dövr etməsi riskləri hər zaman var. Dabaq həm də transsərhəd xəstəlikdir, virus külək vasitəsi ilə quruda, hətta dənizlərin üzərindən belə kilometrlərlə məsafərdən ətrafa yayıla bilər və qonşu dövlətlərin ərazisindən ölkə əraisinə keçə bilər. Həmçinin tranzit və digər avtomobillərin üzərində keçməsi mümkündür. Xəstəliyin peyvəndlənmədən yayındırılan, müxtəlif səbəblərdən peyvəndlənməmiş, peyvəndləmə tədbirləri nəzərdə tutulmayan digər ölkələrdən idxal olunan heyvanlar arasında yayılma riski var”.

M.Hacıyev fermerlərin belə durumda görməli olduqları tədbirləri də açıqlayıb: 

“Fermerlər xəstəliyiə şübhəli əlamətlərlə rastaşdıqda, məsələn ağızda, burun aynasında, dildə, məmə uclarında aftalara (suluqlara), dırnaq aralarında yaralara rast gəldikdə dərhal baytar həkimlərinə, ərazi üzrə Heyvan Sağlamlığı və baytarlıq Xidməti idarələrinə, AQTA-nın regional idarələrinə məlumat verməlidir. Xəstəliyə şühəli heyvan digərlərindən ayrılmalıdır. Baytarlıq xidməti əraziyə gələnə qədər özü sadə bir üsulla, adi çay sodası ilə dezinfeksiya işləri apara bilər, həmçinin heyvanın ağzını, məmə uclarını, dırnaq aralarını soda məhlulu ilə yumaq mümkündür. Soda beynəlxalq təcrübədə də tövsiyə olunan vasitədir. Ancaq sonunda mütləq rayon Heyvan Sağlamlığı və baytarlıq Xidməti idarələrinin mütəxəssislərinin iştirakı ilə lazımi tədbirlər və simtomatik müalicə aparılmalıdır. Fermerlərin nəzərinə çatdırmaq istəyirik ki, adıçəkilən qurumun rayon idarələrinin mütəxəssisləri hər bir çağırışa diqqətlə yanaşır və fermerin yanında olaraq lazımi köməyi göstərərək, tövsiyələri verirlər”.

Agentlik rəsmisi fermerlərə çağırış edib: 

“Fermerlərə buradan çağırış etmək istəyirik ki, heyvanlarını mütləq peyvəndləməyə cəlb etsinlər və baytar həkimlərinə peyvəndləmə aparmaq üçün şərait yaratsınlar. Əlavə olaraq bildiririk ki, hazırda bölgələrdə dabaq xəstəliyinə qarşı peyvəndləmə tədbirləri epizootik tədbirlər planına uyğun olaraq davam etdirilir.

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Xidmətlər Agentliyini tərəfindən hər ildə 2 dəfə iri və xırdabuynizlu heyvanlarda profilaktiki peyvəndləmə tədbirləri həyata keçirilir”.

Baytar Urfan Buksayev isə söyləyib ki, heyvandarlıqla məşğul olan şəxslər belə vəziyytdə profilaktik olaraq bütün təsərrüfata vaksin vurmalıdırlar. Onun sözlərinə görə, belə olarsa dabaq infeksiyasının yayılması xeyli azalar:

“Dabaq xəstəliyi heyvanlara düşən bir növ infeksiyadır. Heyvanların adətən ayaq və ağız hissələrində yayılır. Buna qarşı vaksinlər var. Vaksini heyvanları yaylağa çıxaran və tövləyə salan vaxtları ildə 2 dəfə vurmaq lazımdır. Digər tərəfdən, vaxtında üzərinə düşülməsə, xəstəlik eyni tövlədə yaxud fermada saxlanılan heyvanlara da yoluxma riski daşıyır”. 

Dabağa yoluxmuş heyvanın ətinin insan üçün təhlükəsinə gəlincə, mütəxəssis deyib ki, həmin əti yaxşı qaynatmaqla istifadə etmək mümkündür. 

İnfeksionist Aytən Ziyadova isə bildirib ki, insanın dabaq xəstəliyindən qorunmasının ən vacib üsulu çiy heyvan məhsullarından imtina, südün və ətin yaxşı bişirilməsi, baytar-gigiyena qaydalarına əməl etməkdir:

“Davaq xəstəliyi insana yoluxa bilər, amma çox nadir hallarda olur və yüngül keçir. Ciddi ictimai sağlamlıq problemi əsasən heyvan təsərrüfatlarında yaranır, insanlar üçün isə risk çox aşağıdır. Baytarlar, ət kəsimi məntəqələrində çalışanlar mütləq əlcək, qoruyucu geyim və maska istifadə etməlidirlər. Yoluxmuş heyvanla işləyən şəxslər gigiyenik qaydalara ciddi əməl etməli, sonra əl-yüzlərini yaxşıca yumalıdırlar. Süd yalnız qaynadıldıqdan və ya pasterizə olunduqdan sonra içilməlidir. Çiy süd məhsullarından (xüsusən kənd pendiri, qaymaq) uzaq durmaq vacibdir. Ət yalnız tam bişirilmiş halda yeyilməlidir. Çiy və ya az bişmiş ətlər, kabab riski artırır”.

Nazim Hacıyev