Etibarlı tərəfdaşlığın yeni mərhələsi ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının xarici iqtisadi siyasət strategiyasında regional və qlobal güc mərkəzləri ilə bərabərhüquqlu, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlıq münasibətlərinin qurulması mühüm yer tutur. Bu müstəvidə ölkəmizin ən böyük və strateji əhəmiyyətli ticarət tərəfdaşlarından biri, şübhəsiz ki, Avropa İttifaqıdır. İki tərəf arasında illər ərzində formalaşmış və dinamik şəkildə inkişaf edən əlaqələr təkcə regional sabitliyə deyil, həm də qlobal enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına mühüm töhfələr verməkdədir. 1 iyul 2026-cı il tarixində Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenin Azərbaycana rəsmi səfəri və Prezident cənab İlham Əliyev ilə keçirdiyi yüksək səviyyəli görüşlər bu tərəfdaşlığın keyfiyyətcə yeni bir mərhələyə qədəm qoyduğunu növbəti dəfə təsdiq etdi. Səfər çərçivəsində dövlətimizin başçısının verdiyi bəyanatlar Avropa İttifaqının Azərbaycanın xarici ticarətindəki fundamental rolunu və bu əlaqələrin gələcək perspektivlərini mükəmməl şəkildə xarakterizə edir. Azərbaycan Prezidentinin qeyd etdiyi kimi, Avropa İttifaqı sadəcə müvəqqəti iqtisadi layihələrin iştirakçısı deyil, ölkəmizin uzunmüddətli iqtisadi sabitliyini, ixrac potensialını və sənaye modernizasiyasını dəstəkləyən əsas ticarət tərəfdaşıdır.

Bu gün Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasındakı iqtisadi münasibətlərin nüvəsini qarşılıqlı etimad və bir-birini tamamlayan iqtisadi maraqlar təşkil edir. Azərbaycanın apardığı müstəqil xarici siyasət və həyata keçirdiyi irimiqyaslı geo-iqtisadi layihələr ölkəmizi Avropa üçün etibarlı və proqnozlaşdırıla bilən tərəfdaşa çevirmişdir. Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenin Bakıya səfəri zamanı səsləndirilən bəyanatlar tərəflər arasındakı ticarət dövriyyəsinin mövcud həcmindən məmnunluğu ifadə etməklə yanaşı, həm də bu əlaqələrin yalnız xammal ixracı ilə məhdudlaşmadığını, şaxələndirilmiş iqtisadiyyatın qurulmasına yönəldiyini göstərir. Prezident cənab İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi vurğulandığı kimi, Avropa İttifaqı ölkələrinin Azərbaycanın ümumi ticarət dövriyyəsindəki payı fundamental üstünlüyə malikdir və bu göstərici ildən-ilə artmaqdadır. Bu reallıq Azərbaycanın Avropa bazarlarına inteqrasiya səviyyəsinin yüksək olduğunu və Avropa texnologiyalarının, investisiyalarının Azərbaycan iqtisadiyyatının qeyri-neft sektoruna cəlb edilməsi üçün münbit şəraitin mövcudluğunu nümayiş etdirir. Qarşılıqlı ticarətin coğrafiyası və strukturu göstərir ki, Avropanın sənaye nəhəngləri Azərbaycanı regionun ən cəlbedici investisiya məkanı və logistik mərkəzi kimi qəbul edir, bu da öz növbəsində ölkəmizin rəqabət qabiliyyətliliyini artırır.

Enerji sahəsindəki strateji tərəfdaşlıq Azərbaycan-Avropa İttifaqı iqtisadi əlaqələrinin aparıcı qüvvəsi olmaqda davam edir. Bakıda keçirilən yüksək səviyyəli görüşlərdə Cənub Qaz Dəhlizinin tam gücü ilə fəaliyyət göstərməsi və onun ötürücülük imkanlarının genişləndirilməsi məsələləri diqqət mərkəzində olmuşdur. Prezident cənab İlham Əliyev öz bəyanatında Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı xüsusi rolu xatırladaraq bildirmişdir ki, ölkəmiz öz üzərinə götürdüyü bütün öhdəlikləri tam və vaxtında yerinə yetirir. Azərbaycan təbii qazının Avropa bazarlarına stabil və fasiləsiz çatdırılması qitə ölkələri üçün alternativ mənbə tapmaq baxımından həyati əhəmiyyət kəsb edir. Ursula Fon der Lyayenin səfəri zamanı da qeyd edildiyi kimi, Azərbaycanın enerji resursları Avropanın sənaye potensialının qorunub saxlanmasında və qış aylarında enerji qıtlığının qarşısının alınmasında həlledici rol oynayır. Lakin bugünkü tərəfdaşlıq yalnız ənənəvi karbohidrogen resursları ilə məhdudlaşmır. Azərbaycan hazırda böyük yaşıl enerji potensialına malik ölkə kimi çıxış edir və Xəzər dənizindən Avropaya yaşıl enerji dəhlizinin yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atır. Səfər zamanı təməli gücləndirilən bu yeni əməkdaşlıq formatı ticarət tərəfdaşlığının gələcəkdə ekoloji təmiz texnologiyalar və bərpa olunan enerji sahəsində də genişlənəcəyinə zəmanət verir.

Azərbaycanın logistik imkanları və Şərq-Qərb, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşməsi Avropa İttifaqı ilə ticarət əlaqələrinin səmərəliliyini artıran əsas amillərdən biridir. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, yenidən qurulan dəmir yolu şəbəkələri və Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu (Orta Dəhliz) Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz və qısa ticarət yolunu təmin edir. Prezident cənab İlham Əliyevin bəyanatında nəqliyyat və logistika infrastrukturunun inkişafına qoyulan investisiyaların strateji əhəmiyyəti xüsusi qeyd edilmişdir. Avropa İttifaqı üçün Orta Dəhlizin aktuallığı qlobal geosiyasi dəyişikliklər fonunda kəskin şəkildə artmışdır və bu kontekstdə Azərbaycanın tranzit ölkə kimi etibarlılığı ticarət əlaqələrinin keyfiyyətini daha da yüksəldir. İki tərəf arasında nəqliyyat sahəsindəki bu sıx koordinasiya mal dövriyyəsinin sürətlənməsinə, xərclərin azaldılmasına və qarşılıqlı ticarətin diversifikasiyasına birbaşa təsir göstərir. Beləliklə, Azərbaycan sadəcə enerji təchizatçısı deyil, həm də qitələrarası ticarətin tənzimlənməsində və asanlaşdırılmasında əvəzolunmaz strateji qovşaq funksiyasını yerinə yetirir.

Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenin 1 iyul 2026-cı il tarixli səfəri və imzalanan razılaşmalar həm də Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafına və Avropa standartlarına uyğunlaşdırılmasına xidmət edir. Prezident cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən iqtisadi islahatlar ölkədə biznes mühitinin yaxşılaşdırılmasına, şəffaflığın artırılmasına və xarici investorlar üçün hüquqi təminatların gücləndirilməsinə yönəlmişdir. Bu islahatlar Avropa şirkətlərinin Azərbaycanda fəaliyyət göstərməsi üçün geniş imkanlar açır. Dövlət başçısının öz bəyanatında vurğuladığı iqtisadi şaxələndirmə siyasəti çərçivəsində kənd təsərrüfatı, yüksək texnologiyalar, rəqəmsal iqtisadiyyat və turizm kimi sahələrdə Avropa İttifaqı ilə birgə layihələrin icrası planlaşdırılır. Avropa İttifaqının Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşı statusu ölkəmizin daxili istehsalçıları üçün də böyük stimuldur, çünki yüksək tələbləri olan Avropa bazarına çıxış yerli məhsulların keyfiyyətinin beynəlxalq standartlara qaldırılmasını tələb edir. Bu isə bütövlükdə Azərbaycan iqtisadiyyatının qlobal rəqabətə davamlılığını təmin edən vacib hərəkətverici qüvvədir.

Yüksək səviyyəli rəsmi bəyanatlardan aydın olur ki, Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasındakı münasibətlər sadəcə cari iqtisadi göstəricilərə söykənmir, həm də gələcəyə yönəlmiş aydın və strateji bir baxışı ehtiva edir. Azərbaycan Prezidentinin bəyanatı bir daha sübut etdi ki, rəsmi Bakı Avropa İttifaqı ilə münasibətləri bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq, suverenliyə qarşılıqlı hörmət və ərazi bütövlüyü prinsipləri əsasında inkişaf etdirməkdə qərarlıdır. Ursula Fon der Lyayenin səfəri və aparılan intensiv danışıqlar tərəflər arasında yeni çərçivə sazişinin razılaşdırılması prosesinə də güclü təkan vermişdir. Bu saziş ticarət, investisiya, innovasiya və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın hüquqi bazasını daha da möhkəmləndirəcəkdir. Sonda qeyd etmək lazımdır ki, Avropa İttifaqının Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşı olması reallığı ölkəmizin düşünülmüş, uzaqgörən və milli maraqlara əsaslanan xarici iqtisadi siyasətinin ən parlaq nəticələrindən biridir. 1 iyul 2026-cı il görüşü isə bu tərəfdaşlığın sarsılmazlığını və hər iki tərəfin uzunmüddətli strateji müttəfiqlik iradəsini bütün dünyaya nümayiş etdirmiş oldu.

Varis Rüstəmov,

Yeni Azərbaycan Partiyası Sabirabad rayon təşkilatının sədri