Etimada əsaslanan əməkdaşlıq modeli ŞƏRH

Azərbaycan və Ukrayna arasında münasibətlər müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində nümunəvi tərəfdaşlıq modellərindən biri kimi dəyərləndirilə bilər. Bu əməkdaşlığın əsasını təşkil edən güclü siyasi təməl, qarşılıqlı etimad və ortaq maraqlar iki ölkənin münasibətlərini zaman keçdikcə daha da möhkəmləndirmişdir. Xüsusilə 2008-ci ildə Kiyevdə və 2011-ci ildə Bakıda imzalanmış strateji tərəfdaşlığa dair sənədlər bu münasibətlərin hüquqi və siyasi bazasını formalaşdıraraq, əməkdaşlığın uzunmüddətli və dayanıqlı olmasını təmin etmişdir.

25 aprel tarixində Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan ilə Ukrayna arasında əməkdaşlığın güclü siyasi təmələ əsaslandığını vurğulayaraq hər iki ölkənin bir-birinin suverenliyini, ərazi bütövlüyünü və sərhədlərinin toxunulmazlığını daim dəstəklədiyini bildirmişdir. Bununla yanaşı, energetika, ticarət və hərbi-texniki sahələrdə əməkdaşlığın geniş perspektivlərə malik olduğu bildirmişdir. Prezident həmçinin iki ölkə arasında münasibətlərin dinamik inkişaf etdiyini və qarşılıqlı hörmətə əsaslandığını xüsusi qeyd edir.

Bu sənədlərin mahiyyəti yalnız diplomatik çərçivə ilə məhdudlaşmır. Onlar iki ölkənin fundamental prinsiplər üzərində birləşdiyini göstərir. Ərazi bütövlüyü, suverenlik və sərhədlərin toxunulmazlığı kimi prinsiplər beynəlxalq hüququn əsas sütunlarıdır və həm Azərbaycan, həm də Ukrayna üçün xüsusi həssaslıq kəsb edir. Tarixi və siyasi səbəblərdən hər iki dövlət bu prinsiplərin qorunmasının vacibliyini dərindən dərk edir. Buna görə də qarşılıqlı dəstək yalnız siyasi bəyanat xarakteri daşımır, eyni zamanda real diplomatik fəaliyyətlə müşayiət olunur. Bu, beynəlxalq münasibətlərdə etibarlı tərəfdaşlıq nümunəsi kimi çıxış edir.

Azərbaycan və Ukraynanın beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir-birinə verdiyi dəstək də xüsusi qeyd olunmalıdır. BMT, ATƏT, GUAM və digər beynəlxalq və regional qurumlarda iki ölkə mütəmadi olaraq bir-birinin mövqelərini müdafiə edir. Bu qarşılıqlı dəstək, həm də qlobal siyasətdə orta və kiçik dövlətlərin əməkdaşlıq yolu ilə daha güclü təsir imkanları əldə edə biləcəyini göstərir. Bu baxımdan, Azərbaycan və Ukrayna yalnız ikitərəfli münasibətləri deyil, eyni zamanda çoxtərəfli diplomatiyanı da uğurla inkişaf etdirirlər.

Siyasi dialoqun intensivliyi də bu münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynayır. Müxtəlif səviyyələrdə keçirilən görüşlər, rəsmi səfərlər və məsləhətləşmələr əlaqələrin davamlılığını təmin edir. Keçən il Bakıda təşkil olunmuş Xarici İşlər Nazirliklərinin məsləhətləşmələri və Hökumətlərarası Komissiyanın iclası bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu tədbirlər çərçivəsində tərəflər əməkdaşlığın cari vəziyyətini təhlil etmiş, yeni istiqamətlər üzrə fikir mübadiləsi aparmış və gələcək planları müəyyən etmişlər. Eyni zamanda, bu cür görüşlərin Ukraynada keçirilməsi ilə bağlı razılıq əməkdaşlığın qarşılıqlı və balanslı xarakter daşıdığını nümayiş etdirir.

İqtisadi əməkdaşlıq da Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi və yeni layihələrin həyata keçirilməsi bu sahədə prioritet məsələlərdəndir. Azərbaycanın enerji resursları və Ukraynanın sənaye potensialı qarşılıqlı tamamlayıcı xarakter daşıyır. Energetika sahəsində əməkdaşlıq xüsusilə strateji əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın enerji ehtiyatlarının Avropa bazarlarına çıxarılmasında Ukraynanın tranzit imkanları mühüm rol oynaya bilər. Bu isə yalnız iki ölkə üçün deyil, bütövlükdə region üçün enerji təhlükəsizliyinə töhfə verir.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da diqqətəlayiqdir. Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafi mövqe və həyata keçirdiyi iri infrastruktur layihələri, o cümlədən beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri Ukrayna üçün yeni imkanlar açır. Orta Dəhliz kimi layihələr vasitəsilə yükdaşımaların həcminin artırılması və ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi mümkündür. Bu isə Avropa ilə Asiya arasında körpü rolunu oynayan hər iki ölkənin strateji əhəmiyyətini daha da artırır.

Humanitar və mədəni əlaqələr də dövlətlərarası münasibətlərin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır. Təhsil, elm, mədəniyyət və turizm sahələrində əməkdaşlıq xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı və dostluğu gücləndirir. Ukraynada yaşayan azərbaycanlı diasporu və Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ukraynalı icması bu əlaqələrin inkişafında xüsusi rol oynayır. Bu insanlar iki xalq arasında canlı körpü funksiyasını yerinə yetirərək, münasibətlərin yalnız dövlətlər səviyyəsində deyil, cəmiyyətlər arasında da inkişafına töhfə verirlər.

Bundan əlavə, təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq da diqqət mərkəzindədir. Regional və beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərində ortaq mövqelərin formalaşdırılması, terrorizmə qarşı mübarizə, kibertəhlükəsizlik və digər sahələrdə əməkdaşlıq müasir dövrdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu əməkdaşlıq həm regionda sabitliyin təmin olunmasına, həm də qlobal təhlükəsizlik sisteminə töhfə verir.

Azərbaycan və Ukrayna arasında mövcud olan əməkdaşlıq modeli qarşılıqlı hörmət, etimad və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə sadiqlik üzərində qurulmuşdur. Bu gün əldə olunmuş nailiyyətlər və həyata keçirilən birgə layihələr göstərir ki, iki ölkə arasındakı əlaqələr gələcəkdə daha da genişlənəcək və yeni sahələri əhatə edəcəkdir. Bu əməkdaşlıq yalnız iki dövlət üçün deyil, bütövlükdə region üçün sabitlik, təhlükəsizlik və inkişaf baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Pərviz Hüseynzadə

Yeni Azərbaycan Partiyası Babək rayon təşkilatının əməkdaşı