Icma.az
close
up
RU
Ətirli ölüm: Elektron siqaretlər narkotikə aparan körpüdü

Ətirli ölüm: Elektron siqaretlər narkotikə aparan körpüdü

Sherg.az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Ağ ciyərləri məhv edir, siqaretdən daha təhlükəlidir

Avstraliyada aparılan tədqiqatlara görə, elektron siqaret (vape) istifadə edən yeniyetmələrin sayı narahatedici səviyyəyə çatıb. Sosial media trendləri və dost təzyiq və təşviqi bu vərdişin yayılması və möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır. "Şərq" xəbər verir ki, Vape istifadə edən dostlara sahib gənclərin bu vərdişə başlama riski 15 dəfə çoxdur. Valideynlərin bu verdişə mənfi mövqeyi gənclərdə istifadə ehtimalını təxminən 70 faiz azaldır. 

Yeniyetmələrin əksəriyyəti nə istifadə etdiklərini bilmir – bu nisbət 2021-də 1.8 faiz ikən, 2023-də 4.7 faizə yüksəlib. Vaping vasitəsilə THC, CBD və sintetik maddələrin istifadəsi də artıb. Hətta 12 yaşdan kiçik uşaqlarda belə hallara rast gəlinir. Təhlükələri bunlardır: Ağciyər zədələnməsi, ürək-damar xəstəlikləri, toksik kimyəvi maddələrə məruz qalmaq. Yeniyetmələr asılılıq və uzunmüddətli sağlamlıq risklərinə daha həssasdır. Tədqiqatçılar bu maddələrin ölümlə nəticələnə biləcəyini bildirir. Mütəxəssislər çağırış edir: Sosial mediada bu vərdişi “sağlam” və “dəbli” göstərən məzmunlar sərt nəzarətə alınmalıdır. Maarifləndirici kampaniyalar zəruridir.

Elektron siqaretlərdən istifadə edənlərin artdığını görmək üçün xüsusi tədqiqata nə dərəcədə ehtiyac var, deyə bilmərik, amma Bakı küçələrində, xüsusən də mərkəzi hissələrdə kiçik bir gəzinti və müşahidə yetərlidir. Nəinki gənc oğlanların, hətta yeniyetmə qızların da elektron siqaret tüstülətdiyini görürük. Elektron siqaretlər gənclərin dəb atributuna çevrilib. Elektron siqaretlərin geniş yayılmasının səbəbi isə yanlış bir fikrin - elektron siqaretlərin guya ziyansız olması, tütün tüstüsü, nikotinin birbaşa ağ ciyərlərə daxil olmaması barədə yayılan məlumatlardır. Lakin elektron siqaretlərin ətirli tüstüsünü ciyərlərinə çəkənlər onun digər siqaretlərdən daha da təhlükəli olduğunun fərqinə varmır. Mütəxəssislər isə bildirir ki, elektron siqaretlər daha təhlükəli və ölümcüldür. 


Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin professoru Adil Qeybulla “Şərq”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, elektron siqaretlərin tərkibində kifayət qədər kanserogen maddələr var: 


- Bu cür tütün məmulatlarında polisiklik aromatik karbohidratlar əmələ gəlir ki, bunlar da gələcəkdə insanlarda xərçəng yaranması riskini artırır. Belə iddia edilirdi ki, elektron siqaretlər siqaretin imitasiyası kimi yaradılıb, insanların siqaretə olan aludəçiliyini azaltmaq üçündür. Lakin indi araşdırmalar göstərir ki, elektron siqaretlərin tərkibindəki maddələr adi siqaretlərdən geri qalmır. Hətta təsdiq olunub ki, bunlar daha zərərlidir. Bu baxımdan genefondun sağlamlığını nəzərə alaraq, satışına, istehsalına qadağalar qoyulub. Bu qadağalar əsasən, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının xəbərdarlığı əsasında qəbul edilir. Bu təşkilat ayrı-ayrı ölkələrdə bu cür halları izləyir, topladığı materiallardan nəticə çıxararaq qərar qəbul edir. Bütün dünyada da qəbul olunan bu qərara əməl olunması vacibdir. 

Qida məsələləri üzrə mütəxəssis Ağa Salamov da “Şərq”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, qardaş Türkiyədə elektron siqaret satışı 2008-ci ilən rəsmən qadağan edilib: 

- Təkcə Türkiyədə yox, bir çox digər ölkələrdə də elektron siqaretlər qadağandır. Çünki bu siqaretlər adilərdən dəfələrlə təhlükəlidir. Elektron siqaretlərin  tərkibində xərçəng xəstəliyi yaradan nitrozaminlər, civə, qurğuşun, nikel kimi bir çox zərərli kimyəvi maddə var. Problem bundadır ki, bəzi valideynlər də elektron siqareti zərərli saymır və övladlarının siqaret həvəsini onunla təmin etməyə icazə verirlər. Onlar səhv olaraq düşünür ki, elektron siqaret adi siqaretdən fərqlənir, zərərli deyil. Bunlar hamısı elektron siqaret tacirlərinin uydurmalarıdır. Əslində isə elektron siqaret adi siqaret qədər, hətta ondan da artıq dərəcədə zərərlidir. Sadəcə, bəziləri elektron siqareti müasirlik, dəb hesab edir, onun ətrinə, görünüşünə aldanırlar. E-siqaretlərin tərkibindəki müxtəlif kimyəvi maddələr ölümcüldür. Xüsusən də ətirli e-siqaretlər daha çox təhlükəlidir. Onların tərkibindəki e-asetat maddəsi ağ ciyərləri sıradan çıxarır. E-siqaretlər “məsum” kimi təqdim edilir, amma belə deyil. Adi siqaretlər orqanizmə hansı zərəri verirsə, bunlar da eynidir. Ətirli e-siqaretlərdə kimyəvi maddələr daha çox olduğundan zərəri də daha böyükdür. Ağ ciyər çatışmazlığına yol açır. Beyin hüceyrələrini zədələyir. Damar keçməzliyi yaradır. Xərçəng riskini artırır. Qanda qatılaşmaya və bu səbəbdən də ölümlərə əsas olur. E-siqaret alışqanlığı narkotik maddə asılılığı yaradır. E-siqaret tacirləri siqaret çəkməyənləri də “e-siqaret zərərsizdir”, deyib şirnikləndirir və insanlarda asılılıq yaradırlar. Əslindəsə siqaret asılılığını elə həmin bu e-siqaretlər yaradır. Sonra da narkotik maddə aludəçiliyi başlayır. Hesab edirəm ki, e-siqaretin 18 yaşdan aşağı olanlara satışı qadağan edilməli, lazım gələrsə, hətta e-siqaretin ölkəyə idxalına da qadağa qoyulmalıdır. 

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:228
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 08 İyul 2025 11:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see384

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see376

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see372

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see368

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see366

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see346

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see346

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see330

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see327

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see326

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see311

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see309

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see302

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see293

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see278

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see272

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see263

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see223

Sabunçu rayonunda YAP ın yaradılmasının 34 illiyi münasibətilə ağacəkmə aksiyası keçirilib

20 Noyabr 2026 21:11see223

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see213
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri