Icma.az
close
up
RU
Ətirli ölüm: Elektron siqaretlər narkotikə aparan körpüdü

Ətirli ölüm: Elektron siqaretlər narkotikə aparan körpüdü

Sherg.az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Ağ ciyərləri məhv edir, siqaretdən daha təhlükəlidir

Avstraliyada aparılan tədqiqatlara görə, elektron siqaret (vape) istifadə edən yeniyetmələrin sayı narahatedici səviyyəyə çatıb. Sosial media trendləri və dost təzyiq və təşviqi bu vərdişin yayılması və möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır. "Şərq" xəbər verir ki, Vape istifadə edən dostlara sahib gənclərin bu vərdişə başlama riski 15 dəfə çoxdur. Valideynlərin bu verdişə mənfi mövqeyi gənclərdə istifadə ehtimalını təxminən 70 faiz azaldır. 

Yeniyetmələrin əksəriyyəti nə istifadə etdiklərini bilmir – bu nisbət 2021-də 1.8 faiz ikən, 2023-də 4.7 faizə yüksəlib. Vaping vasitəsilə THC, CBD və sintetik maddələrin istifadəsi də artıb. Hətta 12 yaşdan kiçik uşaqlarda belə hallara rast gəlinir. Təhlükələri bunlardır: Ağciyər zədələnməsi, ürək-damar xəstəlikləri, toksik kimyəvi maddələrə məruz qalmaq. Yeniyetmələr asılılıq və uzunmüddətli sağlamlıq risklərinə daha həssasdır. Tədqiqatçılar bu maddələrin ölümlə nəticələnə biləcəyini bildirir. Mütəxəssislər çağırış edir: Sosial mediada bu vərdişi “sağlam” və “dəbli” göstərən məzmunlar sərt nəzarətə alınmalıdır. Maarifləndirici kampaniyalar zəruridir.

Elektron siqaretlərdən istifadə edənlərin artdığını görmək üçün xüsusi tədqiqata nə dərəcədə ehtiyac var, deyə bilmərik, amma Bakı küçələrində, xüsusən də mərkəzi hissələrdə kiçik bir gəzinti və müşahidə yetərlidir. Nəinki gənc oğlanların, hətta yeniyetmə qızların da elektron siqaret tüstülətdiyini görürük. Elektron siqaretlər gənclərin dəb atributuna çevrilib. Elektron siqaretlərin geniş yayılmasının səbəbi isə yanlış bir fikrin - elektron siqaretlərin guya ziyansız olması, tütün tüstüsü, nikotinin birbaşa ağ ciyərlərə daxil olmaması barədə yayılan məlumatlardır. Lakin elektron siqaretlərin ətirli tüstüsünü ciyərlərinə çəkənlər onun digər siqaretlərdən daha da təhlükəli olduğunun fərqinə varmır. Mütəxəssislər isə bildirir ki, elektron siqaretlər daha təhlükəli və ölümcüldür. 


Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin professoru Adil Qeybulla “Şərq”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, elektron siqaretlərin tərkibində kifayət qədər kanserogen maddələr var: 


- Bu cür tütün məmulatlarında polisiklik aromatik karbohidratlar əmələ gəlir ki, bunlar da gələcəkdə insanlarda xərçəng yaranması riskini artırır. Belə iddia edilirdi ki, elektron siqaretlər siqaretin imitasiyası kimi yaradılıb, insanların siqaretə olan aludəçiliyini azaltmaq üçündür. Lakin indi araşdırmalar göstərir ki, elektron siqaretlərin tərkibindəki maddələr adi siqaretlərdən geri qalmır. Hətta təsdiq olunub ki, bunlar daha zərərlidir. Bu baxımdan genefondun sağlamlığını nəzərə alaraq, satışına, istehsalına qadağalar qoyulub. Bu qadağalar əsasən, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının xəbərdarlığı əsasında qəbul edilir. Bu təşkilat ayrı-ayrı ölkələrdə bu cür halları izləyir, topladığı materiallardan nəticə çıxararaq qərar qəbul edir. Bütün dünyada da qəbul olunan bu qərara əməl olunması vacibdir. 

Qida məsələləri üzrə mütəxəssis Ağa Salamov da “Şərq”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, qardaş Türkiyədə elektron siqaret satışı 2008-ci ilən rəsmən qadağan edilib: 

- Təkcə Türkiyədə yox, bir çox digər ölkələrdə də elektron siqaretlər qadağandır. Çünki bu siqaretlər adilərdən dəfələrlə təhlükəlidir. Elektron siqaretlərin  tərkibində xərçəng xəstəliyi yaradan nitrozaminlər, civə, qurğuşun, nikel kimi bir çox zərərli kimyəvi maddə var. Problem bundadır ki, bəzi valideynlər də elektron siqareti zərərli saymır və övladlarının siqaret həvəsini onunla təmin etməyə icazə verirlər. Onlar səhv olaraq düşünür ki, elektron siqaret adi siqaretdən fərqlənir, zərərli deyil. Bunlar hamısı elektron siqaret tacirlərinin uydurmalarıdır. Əslində isə elektron siqaret adi siqaret qədər, hətta ondan da artıq dərəcədə zərərlidir. Sadəcə, bəziləri elektron siqareti müasirlik, dəb hesab edir, onun ətrinə, görünüşünə aldanırlar. E-siqaretlərin tərkibindəki müxtəlif kimyəvi maddələr ölümcüldür. Xüsusən də ətirli e-siqaretlər daha çox təhlükəlidir. Onların tərkibindəki e-asetat maddəsi ağ ciyərləri sıradan çıxarır. E-siqaretlər “məsum” kimi təqdim edilir, amma belə deyil. Adi siqaretlər orqanizmə hansı zərəri verirsə, bunlar da eynidir. Ətirli e-siqaretlərdə kimyəvi maddələr daha çox olduğundan zərəri də daha böyükdür. Ağ ciyər çatışmazlığına yol açır. Beyin hüceyrələrini zədələyir. Damar keçməzliyi yaradır. Xərçəng riskini artırır. Qanda qatılaşmaya və bu səbəbdən də ölümlərə əsas olur. E-siqaret alışqanlığı narkotik maddə asılılığı yaradır. E-siqaret tacirləri siqaret çəkməyənləri də “e-siqaret zərərsizdir”, deyib şirnikləndirir və insanlarda asılılıq yaradırlar. Əslindəsə siqaret asılılığını elə həmin bu e-siqaretlər yaradır. Sonra da narkotik maddə aludəçiliyi başlayır. Hesab edirəm ki, e-siqaretin 18 yaşdan aşağı olanlara satışı qadağan edilməli, lazım gələrsə, hətta e-siqaretin ölkəyə idxalına da qadağa qoyulmalıdır. 

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:227
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 08 İyul 2025 11:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see327

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see319

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see315

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see306

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see287

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see267

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see254

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see249

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see248

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see247

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see242

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see219

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see219

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see213

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see204

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see198

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see195

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see183

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see183

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri