Evi təmizləyəndə çıxan toz da hantavirus yarada bilər

Qızdırma, baş ağrısı və nəfəs darlığı - bunlar asanlıqla qriplə qarışdırıla bilən simptomlardır. Lakin bəzən bu əlamətlərin arxasında daha təhlükəli diaqnoz hantavirus infeksiyası dayanır. Hantavirus Bunyaviridae ailəsinə aid mikroorqanizmdir və hantavirus infeksiyasına səbəb olur. Bu ciddi xəstəlik əsasən vəhşi siçovullar kimi gəmiricilərdən onların sidiyi, nəcisi və ya tüpürcəyi vasitəsilə insanlara keçir.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, əksər hallarda yoluxma hiss olunmadan baş verir.

İnsan xüsusilə uzun müddət bağlı qalmış və ya gəmiricilərlə çirklənmiş məkanları təmizləyərkən virus hissəcikləri ilə çirklənmiş tozu nəfəsinə çəkərək yoluxa bilər. Məhz buna görə hantavirus nadir rast gəlinsə də, vaxtında aşkarlanması vacib olan təhlükəli infeksiya hesab edilir.

Hantavirus infeksiyasının ilk simptomları yoluxmadan 3-60 gün sonra ortaya çıxa bilər, orta inkubasiya müddəti isə təxminən 14 gündür. Əlamətlər digər infeksiyalara bənzədiyi üçün erkən diaqnoz qoymaq çətin olur. Xəstələrdə əsasən qızdırma, baş ağrısı, əzələ və oynaq ağrıları, güclü halsızlıq, qarın ağrısı, ürəkbulanma, qusma, quru öskürək, bəzən qanlı bəlğəmlə müşayiət olunan öskürək, nəfəs darlığı, arterial təzyiqin enməsi və ürək döyüntülərinin sürətlənməsi müşahidə edilir.

Xəstəlik irəlilədikcə ağciyərlər, ürək və böyrəklər zədələnə bilər ki, bu da virusun orqanizmdə yayılmasını göstərir.

Dünyanın müxtəlif bölgələrində hantavirus infeksiyası fərqli formalarda özünü göstərə bilər. Braziliyada daha çox ürək və ağciyərləri zədələyən kardiopulmonal sindrom yayılıb. Asiya və Avropada isə hemorragik qızdırma və böyrək sindromu daha çox müşahidə olunur. Bu forma səpkilər, qanaxmalar və sidik ifrazının azalması ilə müşayiət edilə bilər.

Diaqnoz klinik simptomlar və epidemioloji anamnez əsasında qoyulur. Xüsusilə gəmiricilərlə və ya onların ifrazatları ilə təmas olub-olmaması nəzərə alınır. Həkimlər əlavə laborator analizlər də təyin edə bilərlər.

Virusun əsas yoluxma yolu gəmiricilərin sidiyi, nəcisi və ya tüpürcəyi ilə çirklənmiş tozun nəfəsə çəkilməsidir. Bundan başqa, çirklənmiş səthlərlə təmasdan sonra virusun ağız, burun və ya göz selikli qişasına düşməsi də yoluxmaya səbəb ola bilər. Nadir hallarda gəmiricinin dişləməsi və ya cızması ilə yoluxma mümkündür.

Əksər hantavirus növlərində insandan insana yoluxma təsdiqlənməyib. Yalnız Cənubi Amerikada yayılan Andes virusu ilə bağlı bəzi hallarda yaxın təmas nəticəsində yoluxma qeydə alınıb.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, hantavirus və leptospiroz eyni xəstəlik deyil. Hər iki infeksiya gəmiricilərlə əlaqəli olsa da, hantavirus virus mənşəli xəstəlikdir, leptospiroz isə Leptospira bakteriyasının törətdiyi infeksiyadır.

Hazırda hantavirusa qarşı xüsusi antiviral preparat mövcud deyil. Müalicə əsasən orqanizmin həyati vacib funksiyalarının dəstəklənməsinə yönəlir. Ağır hallarda xəstələr reanimasiya şöbəsinə yerləşdirilə bilər. Müalicə zamanı tənəffüs dəstəyi, ürək və böyrək funksiyalarına nəzarət, lazım gəldikdə dializ və süni tənəffüs aparatından istifadə olunur.

Həkimlər bildirirlər ki, vaxtında xəstəxana şəraitində müalicəyə başlanarsa hantavirus infeksiyasından sağalmaq mümkündür. Lakin bəzi hallarda xroniki böyrək çatışmazlığı və arterial təzyiqin yüksəlməsi kimi ağırlaşmalar yarana bilər.

Profilaktika isə ən vacib qorunma üsulu hesab olunur. Mütəxəssislər ev ətrafının təmiz saxlanmasını, zibil və kolluq sahələrin yığışdırılmasını, gəmirici izlərinin quru şəkildə süpürülməməsini, bunun əvəzinə nəm təmizləmədən istifadə olunmasını tövsiyə edirlər. Həmçinin bağlı qalan məkanların əvvəlcə havalandırılması, qidaların gəmiricilərdən qorunan yerdə saxlanılması, qab-qacağın, əllərin və qida məhsullarının yaxşı yuyulması vacib sayılır.

Hantavirus nadir rast gəlinən, lakin ciddi fəsadlara səbəb ola bilən infeksiyadır. Xəstəliyin əsas təhlükəsi simptomların digər xəstəliklərlə qarışdırılması və vəziyyətin qısa müddətdə ağırlaşa bilməsidir. Buna görə də profilaktik tədbirlər və vaxtında tibbi nəzarət həyati əhəmiyyət daşıyır.