Fillər saniyədə yüzlərlə vibrasiyanı necə qəbul edir?

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Fillər bir-biri ilə böyük məsafələrdən əlaqə saxlamaq üçün təkcə hava yolu ilə yayılan səslərdən deyil, həm də torpağın vibrasiyasından istifadə edirlər. "Frontiers in Audiology and Otology" jurnalında dərc olunan yeni araşdırma göstərir ki, fillərin orta qulağındakı iri və ağır sümüklər ayaq pəncələrindən gələn aşağı tezlikli vibrasiyaları daxili qulağa ötürmək üçün mükəmməl şəkildə formalaşıb. Üstəlik, bu nəhəng heyvanların qulaq keçidini istənilən vaxt öz iradələri ilə bağlaya bilməsi onların "sümüklə eşitmə" qabiliyyətini daha da kəskinləşdirir.

Hava vasitəsilə səs çıxaran fillər 5 kilometrə qədər məsafədə ünsiyyət qura bilirlər. Lakin onların ikinci və daha uzaqməsafəli ötürmə üsulu da var: ayaqlarını yerə vuraraq seysmik dalğalar yaratmaq. Bu vibrasiyalar ünvan sahibinin ayaqaltı uclarına çatır, oradan ətrafların sümükləri və kəllə sümüyü vasitəsilə birbaşa daxili qulağa ötürülür. Fillər bu cür seysmik siqnalları mənbədən 10 kilometr və daha uzaq məsafədə qəbul edə bilirlər ki, bu proses elmdə "sümük keçiriciliyi ilə eşitmə" adlanır.

Harvard Tibb Məktəbinin dosenti və tədqiqatın aparıcı müəllifi Sunil Purianın rəhbərlik etdiyi qrup fillərin sümük keçiriciliyinə qarşı niyə bu qədər həssas olduğunu öyrənmək üçün insan və fil kəllə sümüyünün gicgah hissələrini (orta və daxili qulağın yerləşdiyi zona) xüsusi vibrasiya cihazı və lazer şüaları vasitəsilə müqayisə ediblər.

Sınaqlar zamanı məlum olub ki, fillərin orta qulaq sümükləri insan qulağından 9 dəfə ağır, qulaq pərdələri isə 7 dəfə böyükdür.  Fil sümükləri ən effektiv şəkildə 0,4 kilohers (400 Hers) tezliyində vibrasiya edir (insanlarda bu göstərici 1,2 kilohersdir).  Aşağı tezliklərdə filin üzəngi sümüyü (daxili qulağa vibrasiyanı ötürən ən kiçik sümük) insandakına nisbətən 3-4 dəfə daha çox hərəkət edir ki, bu da daxili qulaqdakı ilbiyə (səs dalğalarını sinir siqnallarına çevirən nahiyəyə) daha güclü siqnalın getməsini təmin edir.

Bundan əlavə, insanlarda olmayan unikal bir anatomik xüsusiyyət fillərin eşitmə qabiliyyətini pik nöqtəyə çatdırır. Vibrasiyanın tezliyi 200 hersdən aşağı düşəndə fillər xüsusi əzələni sıxaraq qulaq keçidlərini tamamilə bağlaya bilirlər. Bu, insanın qulağına tıxac (tıxac-qulaqlıq) taxması ilə eyni effekti verir — bədənin daxilində yayılan səslər və sümük vibrasiyaları xarici səslər kəsildiyi üçün qulağın daxilində daha güclü və aydın eşidilir. Hesablamalara görə, qulaq kanalının bu cür bağlanması fillərin sümük keçiriciliyi ilə eşitmə həssaslığını 30 dəfəyə qədər artıra bilir.

Hazırladı:
Arzu ƏLİYEVA
XQ