Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Folklor İnstitutunda türk xalqlarının epos yaradıcılığı araşdırılır

Folklor İnstitutunda türk xalqlarının epos yaradıcılığı araşdırılır

Icma.az, Azertag portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Bakı, 12 iyun, AZƏRTAC

AMEA Folklor İnstitutunun Türk xalqları folkloru şöbəsinin böyük elmi işçisi filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Qumru Şəhriyarın “Türk xalqlarının dastan yaradıcılığında Edigey” monoqrafiyası işıq üzü görüb.

İnstitutdan AZƏRTAC-a bildirilib ki, monoqrafiyada Qızıl Orda dövrünün möhtəşəm abidələrindən olan “Edigey” dastanının variantları və tipologiyası, dastanın dünya və xüsusilə də türk (yayılma coğrafiyasına əsaslanaraq qıpçaq, qismən də karluq və oğuz) epos sistemindəki yeri öyrənilir. Monoqrafiyada qeyd olunur ki, “Edigey” dastanı daşıdığı humanist ideyalar, ümumbəşəri dəyərlər, bədii məzmun və forma gözəlliyi ilə dünya dastançılıq ənənəsinin ən möhtəşəm eposları sırasında duran mədəniyyət abidəsidir.

Orta əsrlərdə Orta Asiya və Şərqi Qafqaz türk epik ənənəsinin məhsulu olan “Edigey” dastanı Azərbaycan dastanları ilə genetik kodlar, arxetipik formullar baxımından sıx şəkildə bağlıdır. Bu cəhətdən dastanın Azərbaycan folklorşünaslığının tədqiq obyektinə çevrilməsi, eyni zamanda, Azərbaycan dastanlarının strukturunun bir çox məsələlərinə, xüsusilə süjet və motivlərinə yeni baxış və müqayisə bucağı vermiş olur.

Kitabda vurğulanır ki, Azərbaycanda indiyə qədər bu dastanın araşdırılmaması, ümumiyyətlə, tanınmaması sovet dövründə türk qəhrəmanlıq dastanlarına qarşı yönəldilmiş ideoloji səbəblərdən irəli gəlir. Amma bütün qadağalara baxmayaraq, “Edigey” dastanı dəfələrlə noqay, rus, tatar, qazax, başqırd dillərində yayınlanıb və tədqiqata cəlb olunub.

Dastanın türk xalqları arasında 80-dən çox variantı mövcuddur, lakin onların hamısı bu günə qədər geniş tədqiqata cəlb olunmayıb. “Türk xalqlarının dastan yaradıcılığında Edigey” adlı monoqrafiyaya isə dastanın 55 variantı cəlb edilib. Qeyd edək ki, edigeyşünaslıqda bu qədər variantın bir tədqiqat işində cəmlənməsi ilk hadisədir.

V.Jirmunski, A.Samoyloviç, P.Melioranski, V.Radlov, S.Minkina, Ç.Vəlixanov və başqa alimlərin araşdırmalarına istinad edilməklə “Edigey” dastanının süjetinin türk epik düşüncəsindəki çoxəsrlik inkişaf mərhələlərinin açılması bütün tədqiqat boyu ardıcıl şəkildə izlənilir.

Bu günə qədər Azərbaycan folklorşünaslığında “Edigey” dastanının epik təfəkkürdən eposa doğru inkişafı tədqiqat obyekti olmayıb. Bir çox türk xalqlarının folklorunda özünəməxsus yerlərdən birini tutan “Edigey” dastanına həsr olunmuş bu monoqrafiya nəzəri-metodoloji bazası etibarilə “Edigey” dastanının variantları və tipologiyası probleminə yeni elmi-nəzəri baxışdır. Problemin dünya türkologiyasında qoyuluşu aktual olduğu qədər, Azərbaycan folklorşünaslığında öyrənilməsi də eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir. Bu əsər Azərbaycanda “Edigey” dastanına həsr edilmiş ilk monoqrafik tədqiqatdır.

Monoqrafiyanın “Tarix yazan dastan – “Edigey” adlı giriş sözündə müəllif dastan haqqında ətraflı məlumat verib. “Edigey” dastanının variantları” adlanan birinci fəsildə variantların toplanması və nəşrindən, dastanın epik coğrafiyasından bəhs edilib. Bundan başqa, “Edigey” dastanı “Qırx batır” adlanan böyük bir silsilənin əsas zəncirvari həlqəsini təşkil edir ki, monoqrafiyada bir yarımbaşlıqda da məhz bu məsələdən söz açılır. İkinci fəsil “Edigey” dastanının variantlarında süjet və personajlara həsr olunub. Burada dastanın variantlarının tipologiyası, epik qəhrəmanın doğuluşu, köməkçi personajlar, dini və mifoloji motivlər öyrənilib. Bütün dövrlər üçün xarakterik olan nəsillərarası münaqişə – ata-oğul qarşıdurması da bu dastanın leytmotivini təşkil edir. Üçüncü fəsildə “Edigey” dastanının variantlarının poetik xüsusiyyətləri tədqiqata cəlb olunub. Burada dastan variantlarının poetik forması, şeirlərin strukturu və epik formullar araşdırılıb.

Nəşrin elmi redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Seyfəddin Rzayev, rəyçi isə filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Elnarə Əmirlidir.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:160
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 12 İyun 2025 18:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see257

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see253

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see249

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see247

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see241

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see234

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see231

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see228

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see220

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see209

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see204

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see200

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see197

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see195

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see195

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see192

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see190

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see184

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see178

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see171
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri