Gəmiçilik sənayesi də iqlim hesabatlılığı prosesinə cəlb olunur

Bakı, 15 may, AZƏRTAC

Qlobal istixana qazı emissiyalarının əsas səbəbkarı kimi uzun müddət diqqətdən kənarda qalan gəmiçilik sənayesi indi beynəlxalq əməkdaşlığın unikal nümayişinin ön sıralarında yer alır. Dəyişiklik onu göstərir ki, hətta dünyanın ən böyük nəqliyyat sektoru da iqlim hesabatlılığına istiqamətləndirilə bilər.

AZƏRTAC BMT-nin saytına istinadla xəbər verir ki, hər gün on minlərlə nəhəng gəmi dünya okeanlarını keçərək taxıl, geyim, elektronika, avtomobil və saysız-hesabsız digər məhsullar daşıyır. Qlobal yükdaşımalarının təxminən 90 faizi bu yolla həyata keçirilir. Amma bu həyati vacib sənaye əlavə xərclər də yaradır: beynəlxalq dəniz daşımaları planeti qızdıran qlobal istixana qazı emissiyalarının 3 faizinə cavabdehdir.

İllər boyu gəmi emissiyaları beynəlxalq iqlim müzakirələrində mürəkkəb və tez-tez təxirə salınan bir mövzu idi. Lakin bu, 2025-ci ilin aprelində qlobal gəmiçilik qaydalarına nəzarət edən BMT-nin orqanı - Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı (IMO) sənayeni əsrin ortalarına qədər xalis sıfıra çevirmək üçün tarixi planı təsdiq etdikdən sonra dəyişdi.

IMO-nun baş katibi Arsenio Dominqes BMT xəbər agentliyinə deyib: “Bu, çoxtərəfliliyin və Birləşmiş Millətlərin indiki dövrdə hələ də aktual və vacib olduğunu nümayiş etdirir”. O, Dəniz və Ətraf Mühitin Mühafizəsi Komitəsinin 83-cü sessiyasında gərgin və tez-tez emosional danışıqları gəmiçilik sektorunun iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə öhdəliyi adlandırıb. O əlavə edib ki, “Net-Zero Framework” adlanan razılaşmaya qoşulan, o cümlədən dənizlərin yüksəlməsi riski altında olan kiçik ada dövlətləri və dünyanın ən böyük gəmiçilik ölkələri arasında uzun illər davam edən gərgin danışıqların kulminasiya nöqtəsində olduğunu bildirib. Dominqes əlavə edib: “Belə bir əməkdaşlıq bütün üzv dövlətləri bu razılaşmanı əldə etmək üçün bir araya gətirir və bu, sevindirici haldır”.

Əməkdaşlıq proqramı ciddi vaxt qrafiki müəyyən edir: sənaye emissiyaları 2030-cu ilə qədər 20 faiz (30 faiz üçün səy göstərilir), 2040-cı ilə qədər azı 70 faiz (80 faiz ən yüksək hədəfdir) azalmalı və təxminən 2050-ci ilə qədər xalis sıfıra çatmalıdır. “Strategiyanın son məqsədi 2050-ci ilə qədər xalis sıfır emissiyasına nail olmaq üçün tam karbonsuzlaşma hədəfidir. Bu, mütərəqqi bir yanaşmadır”, -deyə baş katib vurğulayıb.