Geri dönüş yoxdur: Qitələr toqquşur DETALLAR

Politico yazır ki, Avropa İttifaqı Tramp administrasiyası ilə artan fikir ayrılıqları fonunda ABŞ-siz yeni ittifaq modeli üzərində düşünür. Nəşrin məlumatına görə, Brüssel “İstəklilər Koalisiyası” adlanan mexanizm vasitəsilə AB-nin əsas geosiyasi məsələlərdə Vaşinqtondan asılı olmadan hərəkət etməsinə imkan verəcək strukturun konturlarını müzakirə edir. Paralel olaraq Avropa Komissiyası iki cavab ssenarisini nəzərdən keçirir: ABŞ məhsullarına 93 milyard avro dəyərində tariflərin tətbiqi və ya AB-nin “ticarət bazukası” kimi tanınan Anti-Məcburi Alətin (ACI) işə salınması. Fransa artıq ACI-nin aktivləşdirilməsinə çağırıb və Prezident Emmanuel Makron ABŞ tarifləri tətbiq ediləcəyi təqdirdə “möhkəm, birləşmiş və əlaqələndirilmiş Avropa cavabı”nın zəruri olduğunu bildirib. Məsələ bu həftə Davosda keçiriləcək Dünya İqtisadi Forumunda Trampın Avropa liderləri ilə görüşlərində və daha sonra AB sammitində müzakirə olunacaq.

Ölkə.Az xəbər verir ki, bu gərgin fonda ABŞ Prezidenti Donald Tramp NATO-nun Baş katibi Mark Rutte ilə telefon danışığında Qrenlandiya məsələsini müzakirə edib. Tramp "Truth Social"da paylaşımında Qrenlandiyanın milli və qlobal təhlükəsizlik üçün “son dərəcə vacib” olduğunu vurğulayıb və “geri dönüş olmadığını” bildirib. O, həmçinin ABŞ-nin güc yolu ilə dünya sülhünü təmin edə biləcək yeganə ölkə olduğunu söyləyib.

Eyni zamanda Macarıstan hökumətinin sözçüsü Zoltan Kovaçın açıqlamasına görə, AB ölkələrinin sakinlərinə nüvə təhdidi halında necə davranmaqla bağlı təlimatlar göndərilib. Sənədlərdə hava hücumu siqnalları, sığınacaqlar və ehtiyat resurslarla bağlı tövsiyələr yer alır. Kovaç Brüsselin sülhə deyil, eskalasiyaya və hətta nüvə ssenarisinə hazırlaşdığını bildirib.

Bütün bu proseslər göstərir ki, Avropa ilə ABŞ arasında ziddiyyətlər artıq taktiki fikir ayrılığı səviyyəsini keçərək strateji qarşıdurmaya çevrilir. Bir tərəfdən Brüsselin ABŞ-siz ittifaq ideyasını gündəmə gətirməsi, milyardlarla avroluq tarif hədələri və ACI kimi sərt iqtisadi alətləri müzakirə etməsi transatlantik münasibətlərdə etimadın ciddi şəkildə sarsıldığını ortaya qoyur. Digər tərəfdən Trampın Qrenlandiya üzərindən təhlükəsizlik ritorikasını sərtləşdirməsi və gücü açıq şəkildə əsas vasitə kimi təqdim etməsi qarşıdurmanın yalnız ticarət müstəvisində qalmayacağını göstərir.

AB daxilində nüvə təhdidi ssenariləri üzrə vətəndaşlara təlimatların göndərilməsi isə Brüsselin mümkün eskalasiyanı artıq real risk kimi qiymətləndirdiyini təsdiqləyir. Nəticədə iqtisadi sanksiyalar, təhlükəsizlik dilemması və qarşılıqlı ultimatumlar Avropa ilə Amerikanı “geri dönüşü olmayan” təhlükəli mərhələyə yaxınlaşdırır – bu mərhələdə diplomatiyanın imkanları getdikcə daralır.

Miri
Ölkə.Az