Gözlər orqanizmin nə qədər sürətlə qocaldığını göstərə bilər

Cənubi Koreyalı alimlər müəyyən ediblər ki, gözün tor qişasının adi skanı insanın bioloji yaşını qiymətləndirməyə kömək edə bilər. Tədqiqatçılar təxminən 30 min görüntünü analiz edərək tor qişanın "yaşı”, həyat tərzi və bəzi xəstəliklər arasında əlaqə aşkarlayıblar.

Söhbət bioloji yaşdan gedir. Bu göstərici insanın neçə il yaşadığını deyil, orqanizmdə yaşlanma proseslərinin hansı sürətlə getdiyini əks etdirir. Bioloji yaş genetika, həyat tərzi, ətraf mühit və sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq pasport yaşından fərqlənə bilər.

Seul Milli Universitetinin alimləri "retinal age gap” - RAG adlanan texnologiyanı təkmilləşdiriblər. Bu metod insanın faktiki yaşı ilə tor qişanın görüntüsünə əsasən hesablanan yaş arasındakı fərqi müəyyən edir.

Sistemin hazırlanması üçün 7 535 nəfərə aid 29 530 tor qişa görüntüsündən istifadə olunub. Məlumat bazasına həm sağlam gözlər, həm də tor qişa və görmə siniri xəstəlikləri olan insanların görüntüləri daxil edilib. Daha sonra model 7 416 iştirakçıya aid əlavə 14 832 görüntü üzərində sınaqdan keçirilib. Nəticələrə əsasən, sistem insanın xronoloji yaşını orta hesabla 2,5-2,7 il xəta ilə müəyyən edə bilib. Alimlər bildirirlər ki, bu göstərici əvvəlki tor qişa yaşı modellərinin nəticələrinə bərabər və ya daha yaxşıdır. Araşdırmada maraqlı məqamlardan biri RAG göstəricisinin bəzi xəstəliklər və həyat tərzi faktorları ilə əlaqəli olmasıdır.

Məsələn, diabeti olan insanlarda bu göstərici orta hesabla 2,52 il daha yüksək olub. Hazırda siqaret çəkənlərdə fərq 0,5 il, əvvəllər siqaret çəkənlərdə isə 0,46 il təşkil edib. Yaşa bağlı makula degenerasiyası olan insanlarda göstəricinin təxminən 0,6 il, kataraktası olanlarda isə 1,86 il yüksək olduğu müəyyən edilib. Bununla belə, tədqiqatçılar katarakta ilə bağlı nəticələrin ehtiyatla qiymətləndirilməli olduğunu vurğulayırlar. Çünki göstəricilərə yalnız yaşlanma deyil, xəstəliyin özü səbəbindən görüntülərin bulanıq olması da təsir göstərə bilər.

Alimlər hesab edirlər ki, gələcəkdə tor qişanın analizi həkimlərə bəzi sağlamlıq problemlərini daha erkən mərhələdə aşkar etməyə kömək edə bilər. Məsələn, adi göz müayinəsi zamanı RAG göstəricisinin yüksək çıxması insanın ümumi sağlamlıq vəziyyətinin əlavə yoxlanılması üçün səbəb ola bilər. Lakin hazırda bu göstəriciyə əsasən konkret şəxsin sağlamlığı barədə qəti nəticə çıxarmaq tezdir.

Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, texnologiya uzunmüddətli müşahidələrdə sınaqdan keçirilməli və bioloji yaşın müəyyənləşdirilməsi üçün istifadə olunan digər üsullarla müqayisə olunmalıdır. Alimlərin fikrincə, RAG hazırkı mərhələdə fərdi riskləri qiymətləndirməkdən daha çox, böyük insan qruplarında yaşlanma tendensiyalarını öyrənmək üçün əlverişlidir.

Bundan əvvəl mütəxəssislər uzunömürlülüyə müsbət təsir göstərə biləcək qidalar sırasında tomat pastası, yaşıl noxud, reyhan toxumu, bamya, amla, qara küncüt, sarımsaq, zirə, yetişdirilmiş pendir və morinqanı qeyd ediblər. Bu məhsullarda lif, bitki mənşəli zülal, vitaminlər və antioksidantlar üstünlük təşkil edir. Bununla belə, həkimlər vurğulayırlar ki, heç bir məhsul təkbaşına uzunömürlülüyə zəmanət vermir. Sağlam qidalanmanın əsasını müxtəlif tərəvəzlər, paxlalılar, toxumlar və minimum emal olunmuş məhsullar təşkil etməlidir.

///lent.az///