Güc tətbiqi qaçılmazdır: “Ermənistan Zəngəzur dəhlizini açarsa...”

Azərbaycan Ermənistanı sülh sazişinin imzalanması prosesini sürətləndirməyə çağırıb və qeyd edib ki, bu imkan sonsuz mövcud olmayacaq.

Bu barədə Argentinanın paytaxtı Buenos-Ayresdə səfərdə olan Azərbaycan Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi Elçin Əmirbəyov söyləyib.

“Ermənistanı razılaşmaya getməyə sövq edən amillərdən biri bu şansın yox ola biləcəyini dərk etməsidir. Bunu əldən vermək səhv olardı”, – Əmirbəyov bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu ay başa çatan danışıqlar münasibətlərin normallaşması və diplomatik əlaqələrin qurulması üçün yol açır. Lakin bunun üçün, Ermənistan öz konstitusiyasını dəyişdirməli, ərazi iddialarından imtina etməli və xarici qüvvələri sərhədyanı bölgələrdən çıxarmalıdır.

“Bu razılaşma son deyil, başlanğıcdır. Sülh yalnız bəyanatlarla deyil, konkret addımlarla qurulur”, – Azərbaycan rəsmisi vurğulayıb.

Qeyd edim ki, Azərbaycanla Ermənistan arasında bu ilin sonuna kimi sülhün imzalanması məsələsi o qədər də real görünmür. Maraqlıdır, belə olan halda  Paşinyan hansı yolu seçəcək? 

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında politoloq Oqtay Qasımlı bildirib ki, Ermənistan Zəngəzur dəhlizini açarsa, bu, tərəflər arasında etimadı artıracaq:

“Amma hazırkı şərtlər daxilində məsələyə baxdığımızda görürük ki, Ermənistan prosesi uzatmağa çalışır. Baxmayaraq ki, iki həftə öncə tərəflər sülh danışıqları üzrə prosesin yükunlaşdığını və sülh müqaviləsi üzrə mətnin razılaşdırıldığı bildirirdilər.

Lakin mətn razılaşdırılması hələ sülh müqaviləsi imzalanması deyil. Sülh müqaviləsinin imzalanması və bunun sadəcə olaraq bir kağız parçası deyil, dayanıqlı və sabit sülhə xidmət edən bir sənəd olmalıdır.

Məhz bu səbəbdən Azərbaycan Ermənistan tərəfinin qarşısında bir neçə şərtlər qoyub ki, bunlardan birincisi, Ermənistanın milli qanunvericilik aktlarında və konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının çıxarılmasıdır. Digəri isə ATƏT-in Minsk qrupunun buraxılması ilə bağlı birgə müraciətin edilməsi, şərti sənədlərdəki üçüncü qüvvələrin çıxarılmasıdır. Bundan başqa, şübhəsiz ki, sülhə müsbət töhfə verə biləcək digər məsələlər də mövcuddur.

Əgər Ermənistan Zəngəzur dəhlizini açarsa, bu, tərəflər arasında etimadı artıracaq. Bundan başqa, Azərbaycan Ermənistandan işğal dövründə minalanmış ərazilərin dəqiq xəritələrini tələb edir. Ermənistan guya bu xəritələri verdiyini iddia etsə də, onların dəqiqlik dərəcəsinin cəmi 20-25 % olduğu məlum olub. 

Bundan başqa, Ermənistan Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı əsir götürülmüş və bu günə qədər taleyi məlum olmayan 4000 nəfərin aqibətinə də aydınlıq gətirməlidir. Bu məsələlər Ermənistan tərəfinin həll edəcəyi məsələlərdir. Necə deyərlər, top onların meydançasındadır”. 

Politoloq qeyd edib ki, məsələnin həlli siyasi yolla mümkün olmazsa, onda bütün bunlar gərginliyin hər an başlanmasına səbəb olacaq amillər kimi qiymətləndirilməlidir:

“Azərbaycan məsələnin təzyiq metodları ilə yox, sülh və danışıqlar yolu ilə həll olunacağına inanmaq istəyir. Ümid edirik ki, proses dinc yolla tamamlanacaq. Lakin burada əsas məqam Ermənistandan asılıdır.

Çünki Ermənistan bir tərəfdən sülhdən danışır, digər tərəfdən isə atdığı addımlarla buna zidd davranır. Belə ki, sürətli silahlanma siyasəti və şərti sərhədlərdə davam edən təxribatlar gərginliyin artmasına səbəb olan əsas amillərdir. Azərbaycan bu prosesi yaxından izləyir və dəfələrlə Ermənistana xəbərdarlıq edərək sürətli silahlanmanın dayandırılmasını tələb edib.

Biz istəyirik ki, sülh müqaviləsi tez bir zamanda imzalansın. Lakin bu sənəd yalnız Ermənistanın siyasi hakimiyyəti ilə imzalanmış bir sənəd olmamalıdır. Erməni cəmiyyətinin də mövqeyi bilinməlidir. Biz bilməliyik ki, erməni cəmiyyəti Azərbaycan ilə sülh istəyir, yoxsa savaş variantı seçir? 

O baxımdan konstitusiya dəyişikliklərinə gedilərsə, bu problem siyasi yollarla həll oluna bilər. Əgər siyasi yolla mümkün olmazsa, onda ikinci variant - güc tətbiqi gündəmə gələcək. 

Nəzərə alsaq ki, sülh müqaviləsi imzalanmayıb və tərəflər arasında hələ də tam etimad formalaşmayıb, bütün bu amillər gərginliyin istənilən an yenidən başlamasına səbəb ola bilər”.

Əfsanə Rəcəb
“Cebheinfo.az”