Günəş və qocalma əleyhinə kremlərin ZİYANLARI Agentlik açıqladı

Fransanın Qida, Ətraf Mühit və İş Sağlamlığı və Təhlükəsizliyi üzrə Milli Agentliyi (ANSES) Avropada kosmetika və şəxsi qulluq məhsullarında oktokrilenin virtual qadağasına çağırıb. Günəşdən qoruyucu və stabilləşdirici xüsusiyyətlərinə görə geniş istifadə edilən bu maddə su ekosistemləri və kənd təsərrüfatı torpaqları üçün zəhərlidir.

Bakıvaxtı.az “LeFigaro.fr”ə istinadən Agentliyin elmi ekspertiza koordinatoru Stefan  Jominin izahını təqdim edir: "Biz preparatların tərkibində icazə verilən maksimum konsentrasiyanı bugünkü 10% ilə müqayisədə 0,001%-ə endirməyi tövsiyə edirik".

Məlumatda qeyd olunur ki, Avropada hər il 1500 tondan çox oktokrilen kosmetika-ətirlər, günəş kremləri, makiyaj, gündüz kremləri, qocalma əleyhinə kremlər və s. maddə dəriyə tətbiq edilir və sonra məişət tullantı sularına və kanalizasiya çamurlarına düşür. Üzvi filtr daha sonra çaylara və göllərə yayılır, sahil dənizləri isə üzgüçülüklə çirklənir. Torpaqlar çamurun kənd təsərrüfatında yayılmasından təsirlənir. Elmi ədəbiyyatın hərtərəfli təhlili UV filtrlərinin təbiətdə hər yerdə olduğunu göstərir.

ANSES-in layihə meneceri Emeline Hily deyib ki, Avropanın hər yerində, Norveç fyordlarından tutmuş Aralıq dənizi çimərliklərinə qədər, bütün il boyu məqbul ekoloji risk həddini aşan konsentrasiyalara rast gəlinir. Maddənin bir çox dəniz orqanizmlərinin böyüməsi, çoxalması və qidalanması üçün yaratdığı risklər sübut edilmişdir. Kiçik şirin su krevetləri və bəzi balıqlarda zərərli təsirlər müşahidə edilmişdir. Məsələni daha da pisləşdirmək üçün UV filtri yavaş-yavaş pisləşir: onun miqdarının yarıya qədər azalması bir neçə ay çəkir. Molekul mərcan üzərində dağıdıcı təsirinə görə artıq dünyanın bir sıra regionlarında qadağan edilib.

Oktokrilenin insan sağlamlığına təsiri hazırda yenidən qiymətləndirilir. 2021-ci ildə fransız tədqiqatçıları aşkar etdilər ki, butulkaların içərisində filtr parçalanaraq kanserogen və endokrin pozucu kimi tanınan benzofenona çevrilir.

Aparılan sosial-iqtisadi araşdırma göstərir ki, məhsulun tərkibinin dəyişdirilməsinin dəyəri istehsalçılar üçün onları qəbul etməsindən və ya müştərilərinə ötürməsindən asılı olmayaraq orta səviyyədə olacaqdır. ANSES daha yaxşı ekoloji və toksikoloji profillərə malik üzvi və mineral filtr alternativlərinin olduğunu göstərir. Stefane Jomini hesab edir ki, məhdudiyyət tədbirinin məqsədi, xüsusən də tədqiqat vasitəsilə əvəzedici həlləri təşviq etməkdir. Agentlik məhdudiyyətin qüvvəyə mindiyi andan başlayaraq iki illik keçid dövrünün yaradılmasını təklif edir. İstehlakçılar artıq oktokrileni ehtiva edən məhsulları öz alışlarından istisna edə bilərlər.

Aydın Baxış