Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Güney Azərbaycanın unudulmayan tarixi: 21 Azər İstiqlal Hərəkatı

Güney Azərbaycanın unudulmayan tarixi: 21 Azər İstiqlal Hərəkatı

Icma.az, Xalq qazeti portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Dünya şöhrətli azərbaycanlı alim, Dövlət Mükafatı laureatı və Bilkənd Universitetinin professoru Əmirulla Məmmədov redaksiyamıza göndərdiyi müraciətdə 12 dekabr 1945-ci ildə Güneydə qurulan Azərbaycan Milli Hökumətinin 80 illik yubileyini xatırladır. 

Onun mesajında  hökumət tərəfindən təsis edilmiş “21 Azer Medalı” barədə də məlumat yer alır. Professorun bildirdiyinə görə, 1946-cı ildə təsis edilən bu medal Güney Azərbaycanın milli-demokratik hərəkatında fəal iştirak edən, təxminən 20 min fədai və vətənpərvərə təqdim edilmiş, lakin Milli Hökumət zorakılıqla devrildikdən sonra medalın verilməsi dayandırılmışdır.

Qeyd edək ki, Azərbaycan Milli Hökumətinin yaranmasına gətirən 21 Azər hərəkatı xalqımızın milli mübarizə tarixində ən şərəfli səhifələrdən biri kimi dəyərləndirilir. Bu hərəkat, əslində, Məşrutə inqilabından və Şeyx Məhəmməd Xiyabaninin milli hökumət ənənələrindən güc alan geniş xalq oyanışının davamı idi. Seyid Cəfər Pişəvərinin rəhbərliyi altında güclənən milli-azadlıq ideyaları 12 dekabr 1945-ci ildə Azərbaycan Milli Hökumətinin qurulması ilə öz siyasi ifadəsini tapdı. Həmin dövrdə Azərbaycan Milli Məclisi xalq hakimiyyətinin möhkəmlənməsi üçün Hökumətə geniş səlahiyyətlər verdi, Təbrizdəki şah qoşunlarının təslimi isə hərəkatın qələbəsini təsdiqlədi. 1945-ci ilin sonunadək Güney Azərbaycanda demokratik idarəçilik quruldu, Azərbaycan Demokrat Firqəsinin isə bir ilə iki yüz mindən çox üzvü və böyük tərəfdar kütləsi formalaşdı. Bu prosesdə ana dilli mətbuatın rolu xüsusilə mühüm idi.

Seyid Cəfər Pişəvərinin rəhbərliyi ilə qurulan Azərbaycan Milli Hökuməti cəmi bir il mövcud oldu və bu bir il ərzində Güney Azərbaycanın inkişafı üçün misilsiz addımlar atdı, böyük mədəni və sosial islahatlar reallaşdırdı: Azərbaycan İncəsənət Məktəbi, Dövlət Teatrı, Radioverilişləri Agentliyi, Təbriz Dövlət Universiteti və onlarla məktəb açıldı, milli teatr və filarmoniya yaradıldı, kitabxanalar fəaliyyətə başladı.

21 Azər hərəkatı Pəhləvi rejiminin assimilyasiya siyasətinə qarşı Azərbaycan milli kimliyini qorumağı hədəfləyirdi. 1946-cı il 6 yanvarda qəbul edilən qərarla türk dili Azərbaycanın rəsmi dili elan olundu və ana dilli təhsil sürətlə genişləndi. Bu dövrdə “Vətən yolunda”, “Azərbaycan”, “Fəryad”, “Maarif”, “Demokrat” kimi qəzet və jurnallar nəşr edilərək milli mətbuatın formalaşmasına böyük töhfə verdi. Milli Hökumət eyni zamanda torpaq islahatı, yeni xəstəxana və yolların açılması, kənd təsərrüfatının inkişafı və işsizliyin azaldılması kimi mühüm sosial-iqtisadi tədbirlər həyata keçirdi.

1946-cı ilin dekabrında ABŞ və Böyük Britaniyanın dəstəyi, SSRİ-nin isə verdiyi vədlərə xilaf çıxması ilə Milli Hökumət süquta uğradıldı. Ardınca minlərlə soydaşımız qətl edildi və sürgünə göndərildi. Bir çox inqilabçılar Sovet Azərbaycanına sığındı. Pişəvəri 1947-ci ildə müəmmalı şəkildə həlak oldu; silahdaşları onun xəstəxanada zəhərləndiyini bildirirdi. Milli Hökumətin  qurucuları -  Firudin İbrahimi edam edildi, Məhəmməd Biriya illərlə həbsdə saxlanıldı, digərləri  ağır mühacirət həyatı yaşamağa məcbur oldular.

Cəmi bir il mövcud olsa da, Azərbaycan Milli Hökuməti Cənubi Azərbaycanda müasir milli dövlətçilik idealının real şəkildə həyata keçə biləcəyini sübut etdi. 80 il əvvəl baş vermiş həmin hadisələr bu gün də xalqımızın yaddaşında azadlıq və ləyaqət mübarizəsinin rəmzi kimi yaşayır.

Namiq Qədimoğlu

XQ

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:233
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 12 Dekabr 2025 16:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see252

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see249

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see245

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see243

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see238

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see231

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see227

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see223

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see218

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see205

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see200

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see196

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see194

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see192

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see191

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see188

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see179

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see175

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

15 Noyabr 2026 05:49see174

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see170
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri