Günün trendi sublimasiya olunmuş qidalar Kimlər risk altındadır?

Son bir neçə ilin trendi olan sublimasiya olunmuş meyvə və tərəvəzlər insanların marağına səbəb olsa da, qida mütəxəssisləri bu məhsulların gündəlik qidalanmada nəzarətsiz və həddindən artıq istifadəsinin müəyyən risklər yarada biləcəyini deyirlər. 

Bu cür qidaların faydası və ziyanı nədir? Kimlər sublimasiya olunmuş məhsullardan istifaəd edə bilməz?

Qida Təhlükəsizliyi Hərəkatının rəhbəri, sağlam qidalanma mütəxəssisi Məhsəti Hüseynova Qaynarinfo-ya sublimasiya olunmuş qidaların faydaları və ziyanı haqqında danışarkən bildirib ki, gündəlik qida üçün təzə, mövsümü yerli meyvə və tərəvəzlərdən istifadə olunması daha faydalıdır:

"Ancaq bu cür meyvə və tərəvəzlərdən istifadə edərkən, qoyulan ölçünün keçilməməsi yaxşı olar. Hər bir insan öz ovcu qədər bu meyvələrdən qəbul etməlidir. Həmin limit sublimasiya edilmiş meyvən-tərəvəzin 20-30 qramını təşkil edir ki, bu da orta ölçülü mövsümi meyvələrin iki porsiyasına bərabərdir".

Meyvə və tərəvəzlərin necə sublimasiya olunması haqqında danışan qida mütəxəssisi bildirib ki, həmin qidalar -40 dərəcədə dondurulur, daha sonra isə vakum vasitəsi ilə onların birbaşa buza çevrilmiş mayesinin buxarlandırılır. Ardınca da qurudulur. Bu meyvələr demək olar ki, vitamin dəyərini 90 faizə qədər saxlayır, eləcə də 25 ilə qədər də xarab olmadan qala bilir. Dadı, rəngi, forması da meyvədən asılı olaraq olduğu kimi qalır. Sublimasiya olunmuş meyvə-tərəvəzləri daha çox idmançılar, immun sistemini gücləndirmək istəyən, səfərdə olan insanlar istifadə edir.

"Bu cür məhsulların qəbulu kimlər üçün ziyanlıdır" sualına cavab olaraq isə Məhsəti Hüseynova bildirib ki, xroniki xəstəliyi olan, şəkərli diabetdən əziyyət çəkən insanlar bu cür hazırlanmış meyəv-tərəvəzləri qəbul edərkən diqqətli olmalıdır:

"Çünki belə qidanın çox qəbulu qanda şəkər səviyyəsini birdən-birə artırar, bu da orqanizmdə olan xəstəliklərin kəskinləşməsinə səbəb ola bilər. Bundan başqa, mədə-bağırsaq sistemində problem olan insanlar da bu qidadan çox istifadədən çəkinməlidir. Qastrit zamanı  və yaxud digər həzm sistemi ilə bağlı problemləri olan insanlarda həzm zamanı ağrı, sancı və qıcıqlanmalar yarana bilər. Xüsusi ilə nəzərə almaq lazımdır ki, əgər kimdəsə hansısa meyvəyə qarşı allergik reaksiyalar varsa, elə həmin meyvəni dondurulmuş halda da qəbul edərkən allergiya riski yüksək olar. Bu qidaların uzunmüddət qəbulu dişlərin çürüməsinə də səbəb ola bilər. Çünki dişlərə yapışan belə meyvələr diş minasının emalının zədələnməsinə səbəb ola bilər. Ona görə də bu meyvələri yedikdən sonra ağız təmizlənməsinə diqqət etmək lazımdır ki, dişlər zərər görməsin".

Sublimasiya olunmuş məhsullardan uşaqların da istifadə edib-etməməsi haqqında da danışan ekspert vurğulayıb ki, əgər bu qidalar kiçik uşaqlara da veriləcəksə, nəzərə almaq lazımdır ki, onlar quru olduğuna görə uşaqlarda boğulma riski ola bilər:

"Ona görə də bu cür qidanı uşaqlara vermədən öncə 5 dəqiqə suda islatmaq lazımdır”.

Məhsəti Hüseynova vurğulayıb ki, sublimasiya olunan qidaları saxlayarkən də diqqət etmək vacibdir:

"Doğru şəkildə qurudulan, saxlanılan bu cür qidaları qabların ağzı açılmadan 25 ilə qədər saxlamaq olar. Amma saxlama qablarının ağzı açılıbsa, qısa müddətdə istehlak edilməsi tövsiyyə edilir. Çünki bu qidalar hava ilə təmasdadırsa, yumşalma varsa, rəngində, görünüşündə, qoxusunda dəyişklik varsa istifadəsi məsləhət deyil. Bu cür qidalar quru, günəş şüalarının düşmədiyi yerdə saxlanılarsa daha faydalı olar”. 

Qida mütəxəssisi son olaraq vurğulayıb ki, sublimasiya olunan qidaları alarkən isə mənşəyi bəlli, etibarlı, təbii qurudulan yerdən almaq lazımdır:

"Əgər etiketdə zədələnmə varsa, yaxud da etiket məlumatlarında dadlandırıcılar, aramatizatorlar və yaxud hər hansı bir kimyəvi qatqı maddəsi olaraq, E-kodlardan istifadə olunubsa, bu həmin qidaların təbii şəkildə hazırlanmadığını göstərir. Bu cür meyvələri qəbul etdikdə isə, kimyəvi maddələrin təsirindən daxili orqanların funkisyası pozula, orqanlar zədələnə bilər".

Günay İlqarqızı