Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Həm üstünlük, həm risk: “İbrahim sazişləri” Azərbaycana nə verəcək?

Həm üstünlük, həm risk: “İbrahim sazişləri” Azərbaycana nə verəcək?

Cebheinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Daha bir ölkə “İbrahim sazişləri”nə qoşulub. 

Belə ki, Qazaxıstan da bu razılaşmaya qoşulduğunu rəsmən elan edib. ABŞ Prezidenti Donald Tramp Qazaxıstanla yanaşı, Mərkəzi Asiyanın digər dövlətlərinin, habelə Azərbaycanın da “İbrahim razılaşmalarına” qoşulmasını istəyir. Üstəlik, Qazaxıstanın da Azərbaycan kimi İsraillə sıx tərəfdaşlıq münasibətləri var.

Astana nə üçün “İbrahim razılaşamalasına” qoşulmağa ehtiyac duyub? Azərbaycan nə vaxt bu sazişə qoşulacaq? 

Azərbaycan Ümid Partiyasının sədr müavini, siyasi şərhçi Tamilla Qulami "Cümhuriyət"-ə açıqlamasında bildirib ki, 2020-ci il avqust ayında ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə İsrail və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) “İbrahim sazişi”nə imza atdılar: 

"Razılaşmanın da adından bəlli olduğu kimi, bu imzanın atılmasındakıəsas məqsəd xalqlar arasındakı “ortaq kök” və “sülh niyyəti”ni həyata keçirməkdir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp beynəlxalq təşkilatlarda üzvlük olaraq Türk Dünyası Dövlətlərinin və Orta Asiya Respublikalarının da iştirakında maraqlı olduğunu dəfələrlə vurğulayıb. Bu ölkələr siyahısında xüsusilə Türkiyə və Azərbaycanın da olduğunu qeyd etmək yerinə düşər. Türk dövlətlərindən olan Qazaxıstan 2025-ci ilin noyabrında “İbrahim sazişi”nəqoşulduğunu rəsmən elan etdi". 

Simvolik və strateji mesaj 

Ekspertin sözlərinə görə, Qazaxıstanın bu razılaşmaya qoşulmağının bir neçəəsas səbəbləri var: 

"Qazaxıstanın İsraillə 1992-ci ildən diplomatik əlaqəsi var. Buna görə Qazaxıstanın “İbrahim sazişi”nəqoşulmağını daha çox simvolik və strateji mesaj kimi dəyərləndirmək olar. Qazaxıstanın Xarici İşlər Nazirliyi bəyan edir ki, ölkəsinin bu sazişə qoşulması “ölkənin maraqlarına uyğun”, “tarazlı, konstruktiv və sülhpərvər” xarici siyasət kursuna uyğundur. 

Bu fikirlər onu göstərir ki, Qazaxıstan üçün razılaşmaya qoşulmaq yalnız İsraillə diplomatik münasibətlərin davamı deyil, həm də ABŞ, Orta Asiyadakı qonşuları və beynəlxalq arenada mövqeyini gücləndirmək üçün əsas fürsətlərdəndir". 

Tamilla Qulami qeyd edib ki, Qazaxıstanın bu addımı ABŞ-nin C5+1 (Amerika + Orta Asiya ölkələri) formatında möhkəmlənən əlaqələri çərçivəsində baş verir: 

"Belə qoşulma Qazaxıstana yeni investisiya, ticarət, texnologiya, nadir metallar kimi sahələrdə fayda gətirə bilər. Nadir metallar sahəsindəəməkdaşlığın da xüsusi qeyd edilməsi bunun sübutudur. Qazaxıstan bu addımı ilə regionda ölkəsinin nüfuzunu artırmaq və münaqişələrdə balanslı mövqe göstərmək istəyir. 

Rəsmi Astananın bəyanatında bildirilir ki, bu addım münaqişələrin aradan qaldırılmasına, dialoqun təşviqinə və BMT Nizamnaməsi və beynəlxalq hüquq prinsipləri əsasında irəliləməyə xidmət edəcək. Bu da Qazaxıstanın “müstəqil və balanslı” xarici siyasət yürütmək istədiyini bir daha diqqətə çatdırır. Yəni ölkənin yenilikçi diplomatik mesaj verən, strateji, iqtisadi, texnoloji əməkdaşlıq və xarici siyasətdə görülən fəallığı kimi amillərlə təqdim olunur". 

Həmin ölkələr arasında Azərbaycan da var

Həmsöhbətimiz Azərbaycanın “İbrahim razılaşmaları”na qoşulması ehtimalından da danışıb: 

"Azərbaycanın bu razılaşmaya qoşulacağı ilə bağlı hələlik konkret tarix açıqlanmayıb, lakin bəzi göstəricilərin olduğu da nəzərdən qaçmır. ABŞ-nin xüsusi elçisi StivUitkof bildirib ki, 4-6 ölkə növbəti aylarda bu razılaşmaya qoşula bilər və həmin ölkələr arasında Azərbaycan da yer alır. Hələlik rəsmi olaraq Azərbaycan hökumətindən bu barədə açıqlama yoxdur, amma görünən budur ki, razılaşmaya qoşulma “planlarda” var. 

Əslində, Azərbaycan “İbrahim razılaşmaları” sazişinə qoşulan ölkələrlə yüksək səviyyəli münasibətlərə malikdir. Çünki Azərbaycan bəlkə də yeganədövlətlərdəndir ki, xarici siyasətində korrekt addımlar atır, emosiyadan kənar mövqelər bəlli edir, regionda balanslı siyasət həyata keçirir, ölkələrarası diplomatik münasibətlərdə nümunə addımlar ortaya qoyur". 

Həm müsbət, həm riskli

Sədr müavini diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycanın “İbrahim sazişi”nə qoşulacağı təqdirdə ölkə üçün siyasi, iqtisadi və geosiyasi aspektlərdə həm müsbət, həm də riskli tərəfləri ola bilər: 

"Məsələn, Azərbaycanın regional nüfuzunun daha da artması qaçılmaz olacaq. Çünki Azərbaycan qeyd etdiyim kimi diplomatik münasibətlərini yüksək səviyyədə inkişaf etdirən - həm Türkiyə, həm İsrail, həm dəərəb ölkələri ilə sıx əlaqələri olan unikal bir dövlətdir. Beləliklə, Azərbaycanın bu razılaşmaya rəsmi qoşulması müxtəlif bloklar arasında körpü rolunu oynaya bilər. 

Nəzərə alaq ki, Azərbaycan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvüdür və Fələstin məsələsində daim balanslı mövqe tutur. “İbrahim sazişi”nə qoşulmaq, bu balansı qorumaq şərtilə, Azərbaycanın “sülhün təminatçısı” dövləti imicini bir daha gücləndirəcək. Hər kəsə bəllidir ki, “İbrahim razılaşması” sazişi ABŞ tərəfindən təşviq olunur. 

Azərbaycanın bu sazişə qoşulması Vaşinqtonla yaxşı olan münasibətləri, əməkdaşlıq imkanlarını, o cümlədən təhlükəsizlik və enerji sahəsində strateji tərəfdaşlığı daha da dərinləşdirəcək. İsraillə dərin diplomatik əlaqələrə sahib olan Azərbaycan bu sazişə qoşulmaqla, iqtisadi vətexnoloji faydalardan da yararlana bilər. 

Dünya miqyasında İsrail texnologiyası və kənd təsərrüfatı innovasiyaları yüksək yerlərdən birini tutur. Azərbaycanın su ehtiyatlarının idarəsi, dron texnologiyaları və aqrar modernizasiya kimi sahələrinin İsrail təcrübəsindən daha geniş miqyasda yararlanmasına şərait yaradar". 

Ən ciddi reaksiya İrandan gələ bilər

O əlavə edib ki, Azərbaycanın Ərəb Liqası ilə də münasibətləri normaldır: 

"Azərbaycan bu sazişə qoşulmaqla, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Bəhreyn və Səudiyyə Ərəbistanı kimi dövlətlər Azərbaycanın bərpa olunan enerji, logistika və turizm sahələrinə sərmayə yatırmağa daha açıq ola bilərlər. Xüsusilə də 44 günlük Vətən müharibəsindəəldə etdiyimiz qalibiyyətdən sonra dağıdılmış bir ərazi kimi xüsusi bərpaya ehtiyacı olan Qarabağ torpaqlarına dəstək gündəm mövzusu ola bilər. Bu saziş platforması vasitəsilə regiona texnoloji və maliyyə dəstəyi gəlməsi ehtimalı yüksəkdir. 

Bu sazişə qoşulma geosiyasi təsir olaraq, Türkiyə ilə də dost, doğma qardaş olan Azərbaycanın Türkiyə ilə atdığı addımların uyğunluğunu bir daha ortaya çıxaracaq. Çünki Türkiyə artıq İsraillə münasibətlərini normallaşdırma vəziyyətinəgətirməkdədir. Bu baxımdan, Azərbaycanın atacağı addım Türkiyə ilə paralel strateji xətti bir daha gücləndirəcək. 

Risk olan ən ciddi reaksiya isə İrandan gələ bilər. Rəsmi Tehranın Azərbaycanın İsrail ilə açıq diplomatik yaxınlaşmasını öz milli təhlükəsizliyinə təhdid kimi qələmə verməsi qaçılmaz kimi görünür. Bu da Bakı-Tehran xəttində gərginliyinin artmasında bəhanə kimi İran tərəfindən istifadə mövzusu ola bilər.

Amma bunun İranla münasibətlərdə hər hansısa ciddi narahatlıqlar yarada biləcəyini o qədər də ehtimal etmirəm. Çünki dediyim kimi, Azərbaycan öz təhlükəsizliyini qorumaq şərtilə, hər zaman balanslı siyasət yürüdən ölkə olub". 

T.Qulami hesab edir ki, Azərbaycan üçün “İbrahim sazişi”nə qoşulmaq qısamüddətli dövrdə diplomatik və iqtisadi üstünlüklər, uzunmüddətli perspektivdə isə İran və bəzi ərəb dairələri ilə gərginlik riski yarada bilər: 

"Əgər rəsmi Bakı bu addımı milli maraqlar çərçivəsində balanslı şəkildə, yəni həm İsrail, həm də İslam dünyası ilə münasibətləri pozmadan atarsa, bu, ölkənin regional strateji gücünü artıran addım kimi dəyərləndirilə bilər. 

Azərbaycan hər zaman milli maraqları, dövlət təhlükəsizliyini düşünən ölkə olaraq, dünya, region, bölgə dövlətləri ilə balansı siyasət yürütməyə çalışıb. Azərbaycana qarşı mənfur siyasət yürüdənlərin isə tarix və Azərbaycan Ordusu cavabını verib". 

Xatırladaq ki, “İbrahim (Avraam) sazişləri” 2020–2021-ci illərdə İsrail dövləti və bir sıra ərəb dövlətləri arasında, münasibətlərin normallaşdırılması üçün imzalanmış müqavilələrdir. Müqavilələrin adı, inancı bütün tövhidi dinlərdə — iudaizm, xristianlıq, islamda əksini tapan ilk peyğəmbər İbrahimin (Avraamın) adı iləəlaqəlidir.

ABŞ-nin 50-dən çox yəhudi ravvini “İbrahim razılaşması”nıngenişləndirilməsi və türk dövlətlərini ora daxil etməklə bağlı ABŞ Prezidenti Donald Trampa müraciət edib. Eyni zamanda artıq bir müddətdir Azərbaycanın “İbrahim sazişi” çərçivəsinə qoşulacağı müzakirə edilir.

Elmir Mustafa
"Cebheinfo.az"

Açar sözlər: “İbrahim sazişləri” Tamilla Qulami

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:279
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 15 Noyabr 2025 16:07 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see439

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see332

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see331

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see310

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see303

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see288

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see287

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see277

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see258

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see242

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see235

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see219

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see218

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see209

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see203

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see202

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see195

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see194

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see190

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see190
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri