Heyvanların emosional zəkası elm dünyasını heyrətləndirir

Son illər aparılan beynəlxalq elmi tədqiqatlar heyvanların yalnız instinktiv deyil, həm də emosional və intellektual baxımdan yüksək inkişaf səviyyəsinə malik olduğunu ortaya qoyur.

Bakıvaxtı.az məlumat verir ki, alimlər müxtəlif heyvan növlərinin yaddaş, empatiya və sosial münasibət qurma bacarıqlarını təhlil edərək onların “emosional zəka” səviyyəsini ölçməyə çalışırlar.

Cənubi Afrika və Hindistanda müşahidə edilən fillər koloniyaları üzərində aparılan araşdırmalar göstərib ki, bu iri məməlilər yalnız yüksək yaddaşa deyil, eyni zamanda dərin emosional bağlara malikdirlər:

"Fillərin ölmüş qohumlarının sümüklərinə toxunaraq yas tutması, onlarla günlərlə bir yerdə qalması bu canlıların kədər və bağlılıq kimi duyğulara sahib olduğunu sübut edir. Bənzər şəkildə, delfinlər də öz qrup yoldaşlarına qarşı yüksək sosial məsuliyyət nümayiş etdirirlər. ABŞ-da aparılan müşahidələr zamanı delfinlərin zədələnmiş bir fərdi suyun üzərində saxlayaraq boğulmasına imkan vermədikləri qeydə alınıb. Bu cür davranışlar yalnız insanlarda deyil, bəzi heyvanlarda da empatiya və həmrəylik duyğularının olduğunu göstərir".

Araşdırmaların maraqlı tərəfi isə quşlar aləminə aiddir. Yeni Kaledoniya qarğaları alət istifadə etmə və hətta onları düzəltmə bacarığı ilə elm adamlarını təəccübləndirib.
Bir sıra təcrübələrdə qarğaların qida əldə etmək üçün müxtəlif obyektləri ardıcıl şəkildə istifadə etməsi onların məqsədyönlü düşünmə qabiliyyətinə malik olduğunu sübut edir.

London Universitet Kollecindən nevrologiya üzrə professor Liza Tomson “Biz uzun illər heyvanları yalnız instinkt əsasında davranan canlılar kimi dəyərləndirmişik. Ancaq yeni texnologiyalar və müşahidə metodları onların emosional və intellektual zənginliyini ortaya çıxarır. Bu, həm də heyvan haqları və onların qorunması ilə bağlı etik sualları gündəmə gətirir",- deyə qeyd edib.

Heyvanların bu səviyyədə sosial və emosional həyatının olması onların hüquqi statusunun yenidən baxılmasını gündəmə gətirib. Bəzi Avropa ölkələri artıq primat və delfin kimi yüksək intellektual heyvanlara “şəxsiyyətə bənzər hüquqlar” verilməsi ilə bağlı müzakirələrə başlayıb.

Heyvanların emosional və intellektual bacarıqları ilə bağlı artan elmi sübutlar, insanlarla onların arasındakı fərqin düşündüyümüz qədər böyük olmadığını göstərir. Bu tədqiqatlar gələcəkdə həm elm sahəsində, həm də cəmiyyətin etik baxışında ciddi dəyişikliklərə yol aça bilər.

Nuriyyə Musayeva