Hörmüzdə kritik hədd: böyük güclər oyuna daxil olur

ABŞ Prezidenti Donald Trampın İran nefti ilə bağlı Hörmüz boğazında dəniz blokadası qərarı sadəcə Vaşinqtonun növbəti sərt addımı deyil. Bu, qlobal iqtisadiyyatın şah damarına sıxılan siyasi yumruqdur. Bu gün günorta saatlarından etibarən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin blokada rejiminə keçəcəyi barədə CENTCOM-un rəsmi bildirişi, uğursuz İslamabad danışıqlarından sonra artıq diplomatiyanın yerini güc nümayişinin aldığını açıq göstərdi. 

Hörmüz boğazı bu gün sadəcə xəritədə dar bir su zolağı deyil. Bu, dünyanın enerji nəfəsliyidir. Qlobal neft axınının təxminən beşdə biri bu dar boğazdan keçir. Burada atılan hər yanlış addım London birjasından Tokionun sənaye mərkəzlərinə, Bakıdan Berlindəki yanacaq bazarına qədər hər yerdə hiss olunur.

Və artıq ilk zərbə dəyib
Neft qiymətləri bir neçə saat içində 100 dollar həddini keçib. Tankerlər marşrutlarını dəyişir, sığorta haqları artır, bazarlar isə yeni enerji şokunun astanasında dayanıb. 

Bir qığılcım kifayətdir
Ən qorxulu ssenari odur ki, artıq böhran siyasətçilərin bəyanatlarından çox, sahədəki saniyəlik səhvlərdən asılıdır. Bir PUA-nın yanlış koordinatı, bir freqatın radar səhvi, yaxud kimliyi bilinməyən üçüncü tərəfin təxribatı yetərlidir ki, Hörmüzdəki qığılcım saniyələr içində bölgəni alova bürüsün.
SEPAH “bütün hərəkətlərin nəzarətdə olduğu” barədə sərt mesajları da göstərir ki, tərəflər psixoloji savaşın ən kritik mərhələsinə daxil olub. 

Burada məsələ artıq təkcə ABŞ və İranın qarşıdurması deyil. Bu, qlobal təhlükəsizlik sisteminin sinir uclarına toxunan bir böhrandır. Nəticədə Yaxın Şərqdən çıxan dalğa bütün dünyanı vuracaq. Əgər tərəflər geri addım atmasa, böhranın coğrafiyası çox sürətlə genişlənəcək.
Bu prosesdən kənarda qalmaq artıq heç bir böyük güc üçün mümkün deyil.

ABŞ – dəniz nəzarəti və hərbi eskalasiya 
İsrail – regional təhlükəsizlik koordinasiyası 
İran – boğazın coğrafi dominantı 
Türkiyə – enerji marşrutlarının alternativ qapısı 
Çin – enerji təhlükəsizliyi və ticarət axınları 
Rusiya – enerji bazarında geosiyasi divident 
Avropa – inflyasiya və sənaye təzyiqi 
Yaponiya, Cənubi Koreya – Körfəz enerjisindən həyati asılılıq 

Artıq Brüssel də narahatdır. Avropa Komissiyası Hörmüzdə gəmi hərəkətinin bərpasını “strateji prioritet” elan edib. 
Bu isə o deməkdir ki, böhran lokal qalmaq mərhələsini keçib. Sonda bunun bədəlini dünya ödəməli olacaq və prosein ən ağır tərəfi də budur.
Vaşinqton və Tehran arasında kompromis əldə olunmasa, bunun bədəlini ilk növbədə neft idxal edən ölkələr, daha sonra isə bütün dünya istehlakçısı ödəyəcək. 
Yanacaq bahalaşacaq.
Daşınma xərcləri artacaq.
Ərzaq qiymətləri qalxacaq.

Yeni inflyasiya dalğası qlobal iqtisadiyyatı yenidən silkələyəcək.
Yəni Hörmüzdəki böhran sabah dünyanın hər yerində insanların gündəlik həyatına toxunacaq.
Bir boğazın sıxılması bütöv dünyanın nəfəsini daraldacaq.
Yekun olaraq deyə bilərik ki, dünya artıq təhlükəli dönüş nöqtəsindədir. Hörmüz bu gün geosiyasi satrancın ən partlayıcı nöqtəsidir. Burada baş verəcək ən kiçik məsuliyyətsizlik təkcə enerji böhranı yaratmayacaq, həm də yeni hərbi blokların, yeni siyasi qütbləşmənin və qlobal güc savaşının əsasını qoya bilər.

Dünya çox təhlükəli bir mərhələyə daxil olur.
Bu dəfə alov yalnız Yaxın Şərqi yandırmayacaq, tüstü bütün dünyanı bürüyəcək. Bu da Üçüncü Dünya Müharibəsinin kulminasiya  nöqtəsinə çatması  və yeni dünya düzəninin formalaşmasındakı aydın konturlarının müəyyənləşməsi mərhələsinə keçid olacaq.
Mürtəza