Icma.az
close
up
RU
Hyperloop texnologiyası: yüksək sürət nəqliyyatında YENİ ERA

Hyperloop texnologiyası: yüksək sürət nəqliyyatında YENİ ERA

Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumat verir.

Futuristik səyahətin üfüqləri - Dünya şəhərlərini birləşdirən gələcək platforması

"Hyperloop" yüksək sürətli səyahət üçün nəzərdə tutulmuş futuristik bir nəqliyyat sistemidir. İlk dəfə Elon Musk tərəfindən 2013-cü ildə təqdim edilən bu konsept maqnit levitasiyası (maglev) və aşağı hava müqaviməti texnologiyasını birləşdirir. Sistemin əsas məqsədi insanları və yükləri yüksək sürətlə, təhlükəsiz və ekoloji cəhətdən təmiz şəkildə daşımaqdır.

"Hyperloop" aşağı təzyiqli və ya vakuuma yaxın bir boru sistemi üzərində işləyir. Burada sərnişin kapsulları maqnit levitasiyası və elektrik mühərrikləri vasitəsilə hərəkət edir.

Əsas komponentlər bunlardır:

1. Borular (Tubes) - Polad və ya digər möhkəm materiallardan hazırlanmış bu borular az hava təzyiqi ilə doldurulur. Az təzyiq hava müqavimətini minimuma endirərək yüksək sürət əldə etməyə imkan verir.

2. Kapsullar (Pods) - Sərnişinlərin və ya yüklərin yerləşdiyi aerodinamik kapsullardır. Bu kapsullar maqnit sahəsi vasitəsilə boruların içərisində havada asılı vəziyyətdə hərəkət edir.

3. Maqnit levitasiyası - Kapsulun relsə toxunmadan havada qalmasını təmin edən texnologiyadır. Bu, sürtünməni aradan qaldırır və daha yüksək sürət əldə etməyə imkan verir.

4. Elektrik itkiləri və günəş enerjisi - Hyperloop sistemləri enerji qənaətini maksimuma çatdırmaq üçün bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə etməyi hədəfləyir.

"Hyperloop"un bir sıra üstünlükləri vardır. Hər şeydən əvvəl bu, yüksək sürətli hərəkəti nəzərdə tutur. "Hyperloop" sistemlərinin saatda 1000 km-ə qədər sürətə çatması gözlənilir. Bu, ənənəvi dəmir yolu və hətta təyyarələrlə müqayisədə daha sürətlidir. Həmçinin ekoloji təmizlik baxımından da sərfəlidir. Belə ki, bu sistemin karbon emissiyası azdır, çünki əsasən elektrik enerjisi ilə işləyir.

Təhlükəsizlik nöqteyi-nəzərdən isə daha əlverişlidir. Ona görə ki, yerin altından və ya xüsusi borularla hərəkət etdiyi üçün xarici faktorlardan (hava şəraiti, qəza riski) daha az təsirlənir.

Bundan başqa, vaxta qənaət etmək üçün əvəzedilməz üstünlüyü ilə seçilir. Belə ki, məsafələr arasındakı səyahət vaxtını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Məsələn, Los-Ancelesdən San-Fransiskoya təxminən 35 dəqiqəyə çatmaq mümkündür.

Lakin çoxsaylı üstünlükləri ilə yanaşı, müəyyən qüsurları və çətinlikləri də az deyil. Hər şeydən əvvəl "Hyperloop" sistemlərinin tikintisi və texnologiyası çox yüksək maliyyət tələb edir.

Texniki cəhətdən isə vakuumlu boru sistemlərinin dayanıqlığı, maqnit levitasiyasının davamlılığı və enerji təchizatı böyük çətinliklər yaradır. Bununla bağlı hüquqi tənzimləmə ləng gedə bilir. Çünki hökumətlərin nəqliyyat qaydalarına uyğun olaraq layihəni təsdiqləməsi və həyata keçirməsi vaxt aparır. Sərnişin rahatlığı baxımından da müəyyən risqlər vardır. Vakuum sistemində hərəkət zamanı sərnişinlərin təzyiqə və sürətə uyğunlaşması ilə bağlı problemlər mövcuddur.

Qeyd edək ki, "Hyperloop" texnologiyası üzrə ilk insanlı sınaq 2020-ci ilin noyabr ayının 8-də "Virgin Hyperloop" şirkəti tərəfindən həyata keçirilib. Bu tarixi sınaq layihənin texnoloji əsaslarını təsdiqləməklə yanaşı, "Hyperloop"un praktiki olaraq tətbiq oluna biləcəyini göstərən mühüm mərhələ idi.

İlk insanlı sınaq ABŞ-ın Nevada ştatında "Virgin Hyperloop"un Las-Veqas yaxınlığındakı sınaq poliqonunda (DevLoop) gerçəkləşib. Sınaq zamanı "Pegasus XP-2" adlı kapsul maksimum 172 km/s sürətə çatdlmışdır Sistemin gələcək üçün hesablanmış potensial sürəti isə 1000 km/s üzərindədir.İlk insanlı sınağın iştirakçıları isə "Virgin Hyperloop" şirkətinin iki əməkdaşı – Josh Giegel (şirkətin həmtəsisçisi) və Sara Luchian (təcrübə rəhbəri) olmuşdur. Onlar "Hyperloop"da səyahət edən ilk insanlar kimi tarixə düşmüşdür.

Qeyd edək ki, sınaq kapsulu iki nəfərlik idi və sərnişinlərin təhlükəsizliyi üçün müxtəlif texnologiyalarla təchiz edilmişdi. Kapsulda hava təzyiqi, maqnit levitasiyası və ani dayanma mexanizmləri sınaqdan keçirildi.

Dünya təcrübəsinə nəzər salsaq, "Hyperloop" layihəsi üzərində reallaşdırılan başqa işlərin də olduğunu görə bilərik.

Hazırda "Hyperloop" ideyasının inkişafında bir neçə mühüm şirkət və layihə iştirak edir. Bu texnologiyanın praktiki istifadəyə keçməsi üçün müxtəlif mərhələlər həyata keçirilir.

Sözügedən işlərlə məşğul olan şirkət və təsisatları diqqətinizə çatdırırıq:

1. "Virgin Hyperloop" bu texnologiyanı kommersiya məqsədilə inkişaf etdirən ilk şirkətlərdən biridir. Onlar "Hyperloop" sınaq platformasını ("DevLoop") yaratmış və sistemin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün çoxsaylı sınaqlar keçirmişlər.

2023-cü ilə qədər "Virgin Hyperloop" sistemin yük daşımalarında istifadəsinə prioritet verəcəyini açıqlamışdır, çünki sərnişin daşınması ilə müqayisədə bu sahədə tənzimləmə maneələri daha azdır.

2. "SpaceX Hyperloop Pod Competition" şirkəti "Hyperloop" texnologiyasını inkişaf etdirmək üçün tələbələr və startaplar arasında 2015-ci ildən etibarən illik müsabiqələr təşkil edir.

Bu müsabiqələr zamanı iştirakçılar prototiplər hazırlayır və yüksək sürətli boru sistemlərində onları sınaqdan keçirirlər. Qeyd edək ki, 2019-cu ildə "TUM Hyperloop" komandasının hazırladığı kapsul 463 km/s sürətə çatmışdır.

3. "Hyperloop Transportation Technologies" (HTT) dünya üzrə "Hyperloop" texnologiyasını müxtəlif ölkələrdə tətbiq etməyə çalışır.

Şirkət 2019-cu ildə Çinlə əməkdaşlıq müqaviləsi bağlayaraq Asiyada ilk "Hyperloop" layihəsi üzərində işə başlamışdır.

Bundan əlavə, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində "Hyperloop"un Dubay ilə Əbu-Dabi arasında quraşdırılması üçün planlar var.

4. Nevadanın "DevLoop" layihəsi - "Hyperloop"un real şərtlərdə işləmə qabiliyyətini sınaqdan keçirmək üçün Nevada səhrasında 500 metr uzunluğunda sınaq borusu inşa edilib.

Burada həm sürət, həm də texnoloji dayanıqlıq testləri aparılır.

5. Hindistan "Hyperloop" layihəsi - "Virgin Hyperloop" Hindistanın Puna və Mumbay şəhərləri arasında "Hyperloop" sistemi qurmağı planlaşdırır. Bu layihə ilə iki şəhər arasındakı 3 saatlıq səyahət 25 dəqiqəyə qədər azaldıla bilər.

6. Avropa "Hyperloop" layihələri - Avropa Birliyi çərçivəsində "Hyperloop" üçün xüsusi tənzimləyici standartlar hazırlanır. Niderland, İspaniya və Polşa kimi ölkələrdə Hyperloop sistemi üçün test poliqonları qurulub.

7. BƏƏ-nin "Hyperloop" layihəsi - "Hyperloop" sistemi Dubay və Əbu-Dabi arasında 150 km-lik məsafəni 12 dəqiqəyə endirə bilər. Bu layihənin turizm və ticarət üçün mühüm təsiri gözlənilir.

Gələcək perspektivlər nə vəd edir?

Qarşıda duran ilk məsələ tənzimləmə və sertifikatlaşdırma ilə bağlıdır. Belə ki, "Hyperloop"un kommersiya istifadəyə verilməsi üçün təhlükəsizlik standartlarının və beynəlxalq qaydaların tamamlanması lazımdır.

İkinci məsələ xərclərin azaldılması ilə əlaqədardır. Tikinti və texnologiya xərclərinin azaldılması layihənin geniş yayılmasını sürətləndirə bilər.

Üçüncü məsələ isə bərpa olunan enerji probleminin həllidir. "Hyperloop" sistemləri günəş enerjisi və digər bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə edərək ekoloji cəhətdən təmiz bir nəqliyyat növü ola bilər.

Sonda, deyə bilərik ki, "Hyperloop" layihələri xüsusilə yüksək sürət və ekoloji üstünlükləri ilə gələcək nəqliyyat texnologiyalarının mərkəzində yer alacaq. Ancaq geniş tətbiq üçün texniki, iqtisadi və hüquqi məsələlərin həlli tələb olunur.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:164
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 16 Yanvar 2025 11:53 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri