“İbrahim sazişləri” Azərbaycana nə vəd edir? Bu, İsrailin gələcəyi və təhlükəsizliyi üçün önəmlidir

Azərbaycanın "İbrahim sazişi"nə qoşulması məsələsi günlərdir müzakirə mövzusudur.

Bakıvaxtı.az-ın məlumatına görə, məsələnin bu dəfə gündəmə gəlməsinin səbəbi ABŞ prezidenti Donald Trampın xüsusi elçisi Stiv Uitkoffun açıqlaması olub. O, Azərbaycanın “İbrahim sazişi”nə (Abraham Accords) qoşula biləcəyinin mümkünlüyündən danışıb.

Xatırladaq ki, mart ayında Amerika yəhudi icması da belə bir müraciət yaymış, “Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistanın “İbrahim Sazişi"nə qoşulmasına dəstək çağırışı etmişdilər. İsrail rəsmilərinin də Azərbaycanla bağlı çağırışları zaman-zaman gündəmə gəlir. Azərbaycanın, o cümlədən, Mərkəzi Asiyada türk dövlətlərinin - Qazaxıstan və Özbəkistanın “İbrahim Sazişi"nə qoşulması məsələsi Trampın birinci prezidentliyi dövründə də gündəmdə idi. Hərçənd, Bayden Administrasiyasının fərqli siyasəti fonunda İsrail hökumətinin Fələstin məsələsindəki radikal mövqeyi bu prosesi tormozladı. İndi Tramp “qaldığı yerdən” davam etmək niyyətindədir.

Politoloq Oqtay Qasımov Bakıvaxtı.az-a deyib ki, "İbrahim saziş"ləri məhz Donald Trampın hakimiyyəti dönəmində imzalanıb.

Ekspert vurğulayıb ki, sözügedən saziş İsraillə münasibətləri enişli-yoxuşlu olan, zaman-zaman gərginliklər yaşayan ölkələrlə əlaqələrin normallaşmasına xidmət edir:

"Məhz bu anlaşmadan sonra Ərəbistan yarımadasının bəzi ölkələri ilə İsrail arasında diplomatik münasibətlərin qurulması prosesi başladı. Hətta Səudiyyə Ərəbistanı İsraillə münasibətləri faktiki olaraq diplomatik əlaqələrin qurulması səviyyəsinə gətirməyə yaxın olduğu dönəmdə HƏMAS-ın İsrailə hücumu baş verdi. Bundan sonra bölgədə vəziyyət yenidən gərginləşdi”.

Azərbaycanın bu anlaşmaya qoşulmasına gəlincə, müsahibimiz vurğulayıb ki,  yəhudi ravvinləri bununla bağlı Tramp administrasiyasına müraciət ediblər. Onun sözlərinə görə, İsrail dövləti üçün maraqlı və vacib məqamlardan biri odur ki, ətrafındakı ərəb dövlətləri ilə münasibətləri normallaşdırsın:

“Bu, İsrailin gələcəyi və təhlükəsizliyi üçün önəmlidir. Ümumiyyətlə, müsəlman dünyası ilə əlaqələrin genişlənməsi üçün "İbrahim sazişi" anlaşmasının əhatə dairəsi genişlənməlidir. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra İsraillə münasibətlər qurulub və bugünədək inkişaf etməkdədir. Hər iki ölkə arasında sıx əməkdaşlıq, dərin münasibətlər mövcuddur".

Analitik əlavə edib ki, İsrail və Azərbaycan arasında strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində əlaqələr var, əməkdaşlıq formatlarına malikik:

"İsrailin Azərbaycana verdiyi siyasi dəstəyi heç vaxt unutmuruq. İsraillə müxtəlif istiqamələtlərdə - iqtisadiyyat, ticarət, enerji, hərbi-texniki əməkdaşlıq, turizm, elm, mədəniyyət və s. sahələr üzrə ciddi əməkdaşlıq edirik. İsrail də Azərbaycanı özünə ən yaxın tərəfdaş ölkə bilir. O baxımdan Azərbaycanın "İbrahim sazişi"nə qoşulması İsrailin marağındadır”.

Oqtay Qasımov: İsrail və Azərbaycan arasında strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində əlaqələr var

Oqtay Qasımov qeyd edib ki. əslində Azərbaycan faktiki olaraq rəsmən üzvü olmasa da, "İbrahim sazişi"nə qoşulmuş ölkələr statusundadır, bəlkə onlardan daha yaxın səviyyədə İsraillə münasibətlərə malikdir:

“Yəni onsuz da Azərbaycanın İsraillə münasibətləri yüksək səviyyədədir. Belə bir addıma görə bəzi dövlətlər tərəfindən qınağa, tənqidə də məruz qala bilərik. Ancaq Azərbaycanın özünün dövlət maraqları var və bu maraqları qorumaq əsas vəzifəmizdir".

Aydın Baxış