İbrahim Tatlısəsdən sonra gündəm oldu: azərbaycanlı müğənnilərdən qadağa

Sosial şəbəkələrdə türkiyəli müğənni İbrahim Tatlısəsin vəfat xəbərinin yayılması müzakirə obyekti olub. Azərbaycanda da zaman-zaman bəzi məşhurların ölümü barədə yalan informasiyalara rast gəlirik. Təbii olaraq, belə hallar ictimaiyyətdə narahatlıq yaradır.

Belə vəziyyətlərə görə adı hallanan məşhur saxta məlumat yayanları məhkəməyə verə bilərmi? Yaxud barəsində yayılan informasiyalarla bağlı şəxsi qadağalar qoyması mümkündürmü? Bu məsələlər qanunvericilikdə hansı formada tənzimlənir?

Globalinfo.az-a danışan hüquqşünas Ellada Bayramova deyib ki, bu cür məlumatlar təkcə etik pozuntu deyil, həm də qanunvericiliklə müəyyən olunmuş məsuliyyət yaradır:

“Konstitusiyanın 32-ci maddəsinə əsasən, hər kəsin şəxsi və ailə sirri, eləcə də özəl həyatına hörmət hüququ var. Onun razılığı olmadan şəxsi həyatı barədə məlumatın toplanması və yayılması qadağandır. Əgər bir şəxs barədə həqiqətə uyğun olmayan, xüsusən də “vəfat edib”, “ağır vəziyyətdədir” kimi xəbərlər yayılırsa, bu, şəxsi toxunulmazlığa, şərəf və ləyaqətə zərbə vurur. Belə hallarda məhkəməyə müraciət edərək həm təkzib, həm də mənəvi zərərin ödənilməsini tələb etmək mümkündür. Mülki Məcəllənin 23-cü maddəsi fiziki şəxsin şərəf, ləyaqət və işgüzar nüfuzunun müdafiəsini təmin edir. Əgər məlumat yalan və böhtan xarakterlidirsə, məhkəmə qaydasında məsuliyyət tətbiq olunur”.

Ellada Bayramova

Hüquqşünas bildirib ki, bu cür hallarda məsələ təkcə mülki deyil, həm də cinayət hüququ müstəvisində qiymətləndirilir:

“Cinayət Məcəlləsinin 147-ci maddəsinə əsasən, şəxsin şərəf və ləyaqətini alçaltmaq məqsədilə yalan məlumatın yayılması cinayət hesab olunur. 148-ci maddəyə görə isə təhqir, yəni şəxsi ictimai formada alçaltmaq, cinayət məsuliyyəti yaradır. Sosial şəbəkələrdə məqsədli şəkildə yalan məlumat yayan şəxslər, xüsusilə də bu xəbərlər ictimai rezonans doğurursa, böhtan və təhqir tərkibli əməllərə görə cəzalandırıla bilərlər. Çünki azad söz dezinformasiya demək deyil. Yalan ölüm xəbərləri şəxsin nüfuzuna, ailə münasibətlərinə, psixoloji durumuna və ictimai imicinə ciddi zərbə vurur”.

Ellada Bayramova qeyd edib ki, “İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında” Qanunun 13-cü maddəsinə əsasən, yayılan məlumatlar dəqiq, qərəzsiz və qanunauyğun olmalıdır:

“Media haqqında” Qanunun 14 və 15-ci maddələri isə media subyektlərinin, sosial şəbəkə yayıcılarının informasiya dəqiqliyinə görə cavabdeh olduğunu müəyyən edir. “Şəxsin səhhəti və həyatı ilə bağlı məlumatlar yalnız rəsmi mənbələrdən təsdiq aldıqdan sonra yayıla bilər. Əks halda, bu, həm etik, həm də hüquqi pozuntu sayılır. Belə hallarla üzləşən şəxs mülki iddia qaldıraraq mənəvi zərərin ödənilməsini tələb edə, məlumatın təkzibini və ya silinməsini istəyə, eləcə də böhtan, yaxud təhqir faktı üzrə prokurorluğa müraciət edə bilər”.

Ləman İmran
Globalinfo.az