“İlkin tibbi yardım həyat qurtarır, amma bizim insanlar bilmir Terapevt

İlkin tibbi yardım qəfil qəza, xəsarət və ya həyati təhlükə yaradan hallarda insanın həyatını xilas edə bilən ən vacib addımlardan biridir. Bu biliklər doğru tətbiq edildikdə həm ağır fəsadların qarşısını alır, həm də peşəkar tibbi yardım gələnədək vəziyyəti sabit saxlamağa kömək edir. Lakin təəssüf ki, Azərbaycanda insanların böyük əksəriyyəti ilkin tibbi yardım haqqında kifayət qədər məlumata malik deyil, hətta ən sadə müdaxilələri belə necə edəcəyini bilmir.

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a açıqlama verən həkim-terapevt Sübhan Hacıyev təəssüflə bildirdi ki, bizim insanlarımızda ilkin tibbi yardımın əsaslarını bilməyən çox böyük bir qisim var:

"Bu da onunla bağlıdır ki, bu, bizim məktəblərdə, xüsusilə də yuxarı siniflərdə, universitetlərdə, həmçinin böyük bir müəssisədə çalışan, ən azından yüzlərlə əməkdaşı olan təşkilatlarda öyrədilmir. Və nəticə etibarilə də biz qəfil ürək dayanması zamanı yaxınlarımızı, doğmalarımızı, əzizlərimizi itirmiş oluruq. Əslində isə ilkin tibbi yardımın əsasları çox da dərin tibbi biliklər tələb etməyən, hər hansı bir instrumental müayinə gərəkdirməyən və xüsusilə də xüsusi tibbi avadanlığa ehtiyac olmadan, sadəcə əllərimizlə insanlara yardım edib həyat qurtara bildiyimiz biliklərdir. Bunun üçün mütləq şəkildə huşunu itirmiş şəxsə yaxınlaşıb, ayıq olub-olmamasını silkələməklə bilmək olar, tənəffüs edib-etmədiyini və iri magistral arteriyası olan yuxu arteriyası üzərində 5-10 saniyə ərzində palpasiya edərək nəbzin olub-olmamasını müəyyənləşdirmək mümkündür. Bu üç sadalanandan biri yoxdursa, mütləq şəkildə ilkin yaşam dəstəyi olan ürəyin qapalı masajına başlanılmalıdır: 30-un 2-yə nisbətində, yəni 30 kompressiya, iki nəfəsvermə. Bunun düzgün şəkildə öyrədilməsi və göstərilməsi həkimlər tərəfindən müəyyən vaxtlarda, müxtəlif yerlərdə aparılır, amma görünən odur ki, çox azdır.

Əgər insanlar yanında, ətrafında bu cür vəziyyətdə olan, yəni huşunu itirmiş, ürək dayanması yaşayan şəxsləri görsələr, belə yardımı göstərərək mütləq şəkildə ürəyin nasos funksiyasını bərpa edə bilər və nəticə etibarilə həmin dəqiqələr itirilməmiş olar. Təbii ki, burada mütləq şəkildə yardıma başlamazdan öncə təcili tibbi yardım və professional komanda çağırılmalıdır. Çünki həmin qrupun gəlməsi ən azı 10 dəqiqə vaxt aparır, amma 10 dəqiqə bu hallarda çox gec ola bildiyi üçün, əgər yaxınlıqda olan insanlar bunu bilsələr, heç olmasa ilkin tibbi yardıma başlaya bilərlər və artıq peşəkar komanda gəldikdə işi ələ alaraq daha irəli yaşam dəstəyi üçün ACLS protokolu üzrə müalicəni davam etdirər və uyğun klinikaya hospitalizasiya edər".

Həkim vurğuladı ki, bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə AED adlanan Automatik Eksternal Defibrilatorlar mövcuddur ki, bunların sadəcə insanın bədəninə elektrodlarını yapışdırmaq kifayətdir və cihaz həmin ritmi özü analiz edərək yardım göstərir:

"Əgər şok lazım olsa, cihaz avtomatik olaraq şok verir; şok lazım deyilsə, ürəyin qapalı masajına davam etmək barədə komanda verir. Bu tip avadanlıqlar bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə marketlərdə, telefon köşklərində, ictimai yerlərdə mövcuddur. Bizdə də olsa, çox faydalı olar və bu cür hallarda artıq bir çox insanlarımızın, vətəndaşlarımızın həyatını qurtarmaq mümkün olar".

Nuriyyə NATİQQIZI