İnsan ruhunun çəkisi həqiqətən 21 qramdırmı?

1901-ci ildə ABŞ-nin Massaçusets ştatının Haverhill şəhərində yaşayan həkim Dr. Dunkan MacDougall insan ruhunun ölçülə bilən bir kütləyə sahib olduğuna inanırdı. O, ruhun bədəni tərk etdiyi anı dəqiq müəyyən edib çəkisini ölçə biləcəyinə əmin idi və bu məqsədlə bir sıra qeyri-adi təcrübələr aparmağa başladı.

“Yeni Sabah” xəbər verir ki, MacDougall ölümcül xəstələr üçün son dərəcə həssas sənaye tərəzisindən ibarət xüsusi bir çarpayı hazırladı. Daha sonra ölüm ayağında olan altı xəstəni bu cihazın üzərinə yerləşdirərək onların həyat sonlanarkən çəkilərində baş verən dəyişiklikləri diqqətlə izlədi.

Ən məşhur hadisədə, vərəm xəstəliyindən ölən bir kişinin ölüm anında tam 21 qram çəki itirdiyi iddia edildi. Digər xəstələrdə isə ya fərqli çəki dəyişiklikləri, ya da heç bir dəyişiklik müşahidə olunmadı (MacDougall bunu texniki nasazlıqlar və ya bədən mayeləri ilə izah etdi). Buna baxmayaraq, o, həmin 21 qramlıq itkini ruhun sübutu kimi təqdim etdi.

Sonradan təcrübələrini 15 it üzərində də həyata keçirdi və onlarda heç bir çəki itkisi müşahidə etmədiyini bildirdi. O, bunu heyvanların ruhunun olmamasına dair sübut kimi şərh etdi.

Lakin elmi ictimaiyyət bu nəticələri dərhal rədd etdi. Səbəb isə ciddi metodoloji səhvlər, çox kiçik nümunə sayı və ümumilikdə elmi əsasdan uzaq yanaşma idi.

Buna baxmayaraq, “21 qramlıq ruh” ideyası populyar mədəniyyətdə yaşamağa davam etdi və ölçülə bilməyən bir şeyi ölçmək cəhdinin simvolik və qəribə bir tarixi qeyd kimi bu günə qədər gəlib çıxdı.

Nazim Hacıyev